kobieta grająca w bilarda

Historia bilarda - kto wymyślił tę grę i jak ewoluowała ona na przestrzeni lat

Historia bilarda: od XIII-wiecznej gry ogrodowej we Francji, przez stół Ludwika XI z 1469 roku, po współczesne odmiany. Kto wymyślił bilard i skąd nazwa.

Bilard wywodzi się z XIII-wiecznej Francji, gdzie zaczynał jako gra ogrodowa podobna do krokieta, a na stół przeniesiono go dopiero w XV wieku. Twórcą pierwszego stołu w 1469 roku na zlecenie króla Ludwika XI był Henri de Vigne. Od snookera bilard pool odróżnia liczba i układ bil oraz mniejszy stół.

Najważniejsze informacje z artykułu

  • Bilard wywodzi się z Francji, gdzie w XIII wieku grano w ogrodach, uderzając kule zakrzywionym kijem.
  • Pierwszy stół bilardowy powstał w 1469 roku, wykonany przez Henriego de Vigne dla króla Ludwika XI.
  • W XVII wieku bilard nazywano grą królów, a od XVIII wieku rozwijał się w Anglii i innych krajach.
  • W XIX wieku powstały skórzana kapka (1823) i kredowanie, a bile ewoluowały od drewna przez kość słoniową po tworzywa.
  • Główne odmiany to snooker (angielski), karambol (francuski) i amerykańskie gry, jak ósemka i dziewiątka.
  • Snooker gra się na większym stole niż bilard pool, z inną liczbą i kolorystyką bil.

Skąd wziął się bilard? Początki gry

Nie da się jednoznacznie wskazać daty powstania bilarda, bo źródła podają różne informacje. Część z nich wskazuje na Francję XV wieku, inne sięgają starożytności. Dość liczne źródła zgadzają się, że w XIII wieku grano już w wersję bilarda o innym charakterze: rozgrywki odbywały się w ogrodach, a celem było przepchnięcie kuli między dwoma słupkami za pomocą zakrzywionego kija, podobnie jak w krokiecie. W XIV wieku, by uniezależnić grę od pogody, przeniesiono ją pod dach.

Przeniesienie do wnętrz miało jednak wadę. Kule niszczyły zdobione meble i drewniane parkiety. Właśnie ten problem wpłynął na dalsze zmiany. Początkowo bilard cieszył się popularnością wśród arystokracji i duchowieństwa, bo tylko oni mogli pozwolić sobie na taką rozrywkę. Obecnie każdy może zagrać, ale wcześniej warto wiedzieć, jakie są zasady gry w bilard.

kobieta gra w bilard

Kto wymyślił bilard? Stół Ludwika XI

Panujący w XV wieku król Francji Ludwik XI miał dość szkód, jakie kule wyrządzały w pałacowych wnętrzach. W 1469 roku zlecił nadwornemu stolarzowi, Henriemu de Vigne, rozwiązanie tego problemu. De Vigne zaprojektował stół z blatem otoczonym bandami, na którym można było rozgrywać partie. Wykonał też specjalny kij, bo kule nie były już toczone po podłodze i dawny zakrzywiony kij przestał się nadawać. Blat pokrył suknem, a kule zmniejszono – tak narodziły się bile.

W XVII wieku bilard nazywano grą królów, co potwierdzają źródła z 1666 roku, z czasów Ludwika XIV. Nazwa billard wywodzi się z francuskiego i nawiązuje najprawdopodobniej do bille (kula) albo do drewnianego kija używanego w grze.

Jak bilard rozwijał się poza Francją?

Od około 1769 roku bilard rozwijał się w Anglii, gdzie za panowania Jerzego III grali w niego nie tylko arystokraci, ale i inne klasy społeczne, a sale bilardowe stały się powszechne. Gra podbijała też dwory w Rosji i Austrii, a w XIX wieku była popularna we Francji, Anglii, Rosji, Włoszech i Niemczech.

Wiek XIX to okres powstawania akcesoriów bilardowych. W 1823 roku w Nowym Jorku zaczęto sprzedawać skórzaną końcówkę kija, czyli kapkę, która zapobiega ślizganiu się kija po bili. Jej pomysłodawcą był francuski oficer François Mingaud, który eksperymentował ze skórzaną nakładką jeszcze na początku wieku. Wkrótce pojawiło się też kredowanie. Zmieniały się także bile, od drewnianych, przez kość słoniową, po współczesne z tworzyw sztucznych z żywicą.

Upadek i renesans bilarda

Rozwój gry zahamowała I wojna światowa, gdy sale bilardowe masowo przekształcano w warsztaty naprawy broni. Po wojnie nie zdążono wrócić do tej rozrywki, a wkrótce wybuchła II wojna światowa. Dopiero w XX wieku bilard narodził się na nowo. Powstawały nowe stoły, bile i kije, a wraz z nimi różne odmiany gry. W latach 50. jego popularność rosła też w Stanach Zjednoczonych, gdzie najpierw podbił serca studentów, a potem kolejnych grup.

Jakie są odmiany bilarda?

Bilard rozwijał się w wielu miejscach świata, dlatego przybierał różne formy. Dziś główne odmiany to:

  • snooker – bilard angielski, grany na dużym stole (długości około 12 stóp), z 15 czerwonymi i 6 kolorowymi bilami; warto wiedzieć jakie są zasady gry w snookera;
  • karambol – bilard francuski, bez łuz, w którym punktuje się przez zderzenia bil;
  • amerykańskie gry – rozgrywane na mniejszym stole (7-9 stóp), jak ósemka, dziewiątka czy czternaście plus jeden.
Różnica między snookerem a bilardem pool sprowadza się więc głównie do wielkości stołu oraz liczby i układu bil. Jeśli chcesz wiedzieć więcej, przeczytaj artykuł na temat różnych rodzajów gry w bilard.

Historia bilarda – podsumowanie

Bilard wywodzi się z XIII-wiecznej Francji, gdzie zaczynał jako gra ogrodowa, a na stół trafił dzięki Henriemu de Vigne, który w 1469 roku wykonał pierwszy stół dla Ludwika XI. Przez wieki gra rozwijała się w Anglii, Rosji i innych krajach, wzbogacając się o kapkę, kredowanie i nowe rodzaje bil. Po zahamowaniu przez wojny światowe odrodziła się w XX wieku, dając początek dzisiejszym odmianom, czyli snookerowi, karambolowi i grom amerykańskim. Stoły, kije do bilarda i akcesoria do bilarda znajdziesz w ofercie Decathlon.

FAQ

Czym charakteryzuje się bilard amerykański?

Bilard amerykański obejmuje kilka odmian, między innymi ósemkę, dziewiątkę i czternaście plus jeden. Rozgrywa się je na stołach z łuzami, a szczegółowe zasady zależą od wybranego wariantu.

Jak prawidłowo wykonać wbicie w bilardzie?

Wbicie rozpoczyna partię i polega na uderzeniu bili białej w ustawione bile. Ważna jest nie tylko siła, ale również precyzja uderzenia i odpowiednie ustawienie kija.

Czym jest kieszeń w bilardzie?

Kieszeń to otwór w stole bilardowym, do którego zawodnik stara się wprowadzić odpowiednią bilę. W zależności od odmiany bilarda stół może mieć sześć kieszeni lub nie mieć ich wcale, jak w karambolu.

Co wyróżnia ruską piramidę?

Ruska piramida to odmiana bilarda rozgrywana na dużym stole z wąskimi kieszeniami i dużymi bilami. Wymaga dużej precyzji, ponieważ bile są stosunkowo duże w stosunku do otworów w stole.

Czy bilard ma związek z królewską rozrywką?

Tak, przez długi czas bilard był kojarzony z dworami i arystokracją, dlatego określano go jako grę królewską. Z czasem stał się jednak dostępny dla szerszego grona graczy, a kluby bilardowe zaczęły powstawać w wielu krajach.

Do czego służy skórzana końcówka do kija?

Skórzana końcówka do kija, czyli kapka, poprawia przyczepność kija do bili białej podczas uderzenia. Dzięki niej zawodnik może lepiej kontrolować kierunek i siłę zagrania.

Czy zasady bilarda są takie same podczas każdego turnieju?

Nie, ponieważ zasady zależą od odmiany bilarda oraz regulaminu konkretnego turnieju. Inne reguły obowiązują między innymi w snookerze, bilardzie amerykańskim, karambolu czy ruskiej piramidzie.

Przeczytaj także

mężczyzna trzymający kij snookerowy opierając się o stół do gry w snookera

Snooker – zasady gry w snookera, sprzęt, akcesoria do gry w bilard

Jakie są najważniejsze zasady gry w snookera? Jakich sprzętów i akcesoriów potrzeba do tego rodzaju gry w bilard? Jakim regułom podlegają zawodnicy?

bile i kije bilardowe leżące na stole do gry w bilard

Zasady gry w bilard - sprzęt i akcesoria bilardowe, reguły "ósemki"

Jakie są najważniejsze zasady gry w bilard? Na czym polegają faule w grze w ósemkę? Czym charakteryzują się bile, kije i stoły bilardowe? Sprawdź sam/

stół bilardowy

Odpowiedni stół bilardowy - doradzamy jaki stół do bilarda wybrać

Sprawdź jak wybrać odpowiedni stół bilardowy dla siebie. Zapoznaj się z rodzajami stołów do bilarda, snookera, ich wielkościami i pozostałymi parametr

Mężczyzna celujący kijem bilardowym w niebieską bile

Jaki wybrać kij bilardowy dla początkujących?

Szukasz kija bilardowego dla początkujących? Zobacz, które ważne czynniki wpływają na komfort gracza i jak wybrać kij bilardowy.

mężczyzna trzymający leżący na stole trójkąt bilardowy wypełniony bilami

Rodzaje gry w bilard - sprawdź najpopularniejsze odmiany bilarda

Chcesz dowiedzieć się jakie odmiany gier bilardowych można wyróżnić? Sprawdź jakie rodzaje gry w bilard są najpopularniejsze na świecie. Zapraszamy!