Kategorie wojskowe – jak wygląda podział? Co oznacza ta klasyfikacja?

Kategoria wojskowa to nic innego, jak określenie zdolności do służby wojskowej na podstawie zdrowia. Tego typu klasyfikacja ma zastosowanie zarówno w czasie pokoju, jak i w trakcie czynnej służby wojskowej czy w czasie wojny. Pod uwagę bierze się ogólny stan zdrowia fizycznego i psychicznego, a w polskim prawie wyróżnia się cztery kategorie:

• kategoria A – przeniesiony do rezerwy. Oznacza ona pełną zdolność i gotowość do odbywania służby wojskowej. Taka osoba znajduje się w rezerwie pasywnej, co oznacza, że w razie ogłoszenia mobilizacji obywatel z taką kategorią ma obowiązek stawienia się do służby w Wojsku Polskim lub w Wojskach Obrony Terytorialnej w celu obrony ojczyzny. Takie osoby posiadają pełną zdolność bojową i mogą również wstąpić do wojska jako żołnierze zawodowi. Alternatywnie mogą również wnioskować o przydzielenie do służby zastępczej na przykład w ochronie zdrowia, pomocy społecznej czy administracji;
  
• kategoria B – oznacza czasową niezdolność do odbywania służby wojskowej. Taki status jest przyznawany osobom, które zmagają się z przejściowymi problemami zdrowotnymi. Jeśli istnieje szansa, że stan badanej osoby poprawi się w ciągu 24 miesięcy, może ona otrzymać właśnie kat. B i oczekiwać momentu, w którym odzyska ona zdolność do służby wojskowej. Jeśli stan zdrowia uległ znaczącej poprawie, można ponownie przyznać kategorią A;
  
• kategorie wojskowe D – osoby niezdolne do służby wojskowej w czasie pokoju, lecz nadal obarczone obowiązkiem obrony państwa na wypadek wojny. Pewnymi wyjątkami dotyczącymi osób posiadających kategorię D są stanowiska administracyjne w wojskach terytorialnych;
  
• kategoria E – oznacza trwałą i całkowitą niezdolność do służby wojskowej niezależnie od okoliczności. Ta kategoria zdolności wyklucza powołanie do wojska nawet w przypadku mobilizacji czy wojny.
  

W przypadku wojska kategoria A jest najczęściej przyznawaną klasyfikacją. Istnieje jednak wiele sytuacji, które mają duży wpływ na decyzję komisji. Jakie problemy zdrowotne mogą sprawić, że osoby przystępujące do kwalifikacji wojskowej będą czasowo niezdolne do służby wojskowej lub całkowicie niezdolne do służby wojskowej? Oto kilka przykładów:

• wzrost poniżej 1,5 metra;
  
• zaburzone proporcje budowy ciała;
  
• blizny szpecące lub upośledzające normalne funkcjonowanie;
  
• astma;
  
• głuchota;
  
• otyłość III stopnia;
  
• znaczne problemy z widzeniem;
  
• nadczynność tarczycy;
  
• znaczne problemy ze stawami;
  
• nowotwory złośliwe;
  
• upośledzenia narządów rodnych.

Kategorie zdrowia wojskowe uwzględniają wiele różnych czynników, które mają bezpośrednie przełożenie na przydatność w strukturach wojskowych czy na polu walki. Minimalna ostrość wzroku, jaka jest wymagana od żołnierza, to 0,5 w każdym oku po korekcji (na przykład okulary czy soczewki). Korekcja jest konieczna, jeśli ostrość widzenia jest wyższa niż 0,08. Istnieją jednak zaburzenia, które w niemalże każdym przypadku będą oznaczać przypisanie kategorii D lub E. Oto przykłady:

• wada wzroku przekraczająca +6,0 lub -6,0;
  
• zez powyżej 10 stopni;
  
• astygmatyzm powyżej 3,0 dioptrii;
  
• jaskra;
  
• ślepota jednego oka lub jego brak z uwagi na zaburzenie widzenia przestrzennego;
  
• choroby siatkówki oka;
  
• zaburzenie widzenia barw (daltonizm), chociaż w tym przypadku możliwe jest działanie na wybranych stanowiskach.

Co wziąć ze sobą na komisję wojskową? Przede wszystkim dokument tożsamości, a także dokumenty potwierdzające poziom wykształcenia lub status ucznia bądź studenta. Koniecznie zabierz ze sobą zdjęcie w oficjalnym stylu (jak do paszportu czy dowodu), które zostanie umieszczone w książeczce. Jeśli istnieje taka potrzeba, konieczne jest zabranie ze sobą dokumentacji medycznej. Może być to decydujący czynnik w sprawie przyznania odpowiedniej kategorii zdolności do czynnej służby.

Na miejscu potencjalnego rekruta czeka krótki wywiad psychologiczny, a także badanie słuchu, wzroku, pomiar wagi ciała i ciśnienia, a także ogólne oględziny. Następnie dana osoba zostaje wpisana do ewidencji wojskowej, a także wydawana jest jej książeczka wojskowa – kategorie, które są przyznawane, wpisuje się właśnie do niej. Książeczka jest dowodem uregulowanego stosunku do służby wojskowej. Teraz osoba może po prostu opuścić budynek komisji lub złożyć wniosek o powołanie do armii, jeśli się do tego kwalifikuje. Powszechny pobór do wojska został w Polsce zawieszony, więc do armii można obecnie wstąpić wyłącznie dobrowolnie. Oczywiście swoje umiejętności możesz również szlifować na inne sposoby, na przykład rozwijając się w dziedzinie outdoor survivalu lub szkoląc się pod kątem korzystania z broni.

Kategoria wojskowa może ulec zmianie. Przewiduje to Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej. Jakie warunki mają jednak zostać spełnione? Przede wszystkim konieczna jest zmiana stanu zdrowia od czasu ostatniej komisji. Konieczne jest zgromadzenie dokumentacji medycznej, a następnie złożenie odpowiedniego wniosku do szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji. To od jego decyzji zależy dalsze postępowanie. Może on wyznaczyć datę ponownego stawienia się komisji lekarskiej lub skierować na dodatkowe badania, by potwierdzić stan danej osoby.

Badanie przez komisję wygląda podobnie, a na jego końcu podejmowana jest decyzja o ewentualnej zmianie orzeczonej zdolności do służby wojskowej. Warto pamiętać, że od wspomnianej decyzji masz prawo się odwołać.

Chociaż konieczność stawienia się do kwalifikacji wojskowej może krępować lub budzić ogrom wątpliwości, nie ma większych powodów do obaw. Sama procedura nie jest zbytnio skomplikowana, a jej zasady są proste, czytelne i ogólnodostępne. Dzięki temu możesz zawczasu się przygotować, a także dowiedzieć się jeszcze przed stawieniem się przed komisją, co oznaczają poszczególne kategorie wojskowe!