Bądź gotowy – poradnik na czas kryzysu i wojny. Projekt kryzysowy RCB

Poradnik na czas kryzysu i wojny to oficjalny materiał przygotowany przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Znajdują się w nim wskazówki działania w czasie kryzysu i wyjaśnienia, jak przygotować siebie, bliskich i dom na sytuacje zagrożenia, a także co należy wtedy zrobić. Publikacja „Bądź gotowy” zawiera praktyczne zalecenia dotyczące działań podejmowanych zarówno przed wystąpieniem kryzysu, jak i w jego trakcie.

W poradniku opisano między innymi sposób przygotowania domowych zapasów, wyposażenie plecaka ewakuacyjnego, zasady odbierania komunikatów i postępowanie w razie alarmu, ewakuacji, braku prądu czy konieczności znalezienia schronienia. Dokument zwraca uwagę na ustalenie rodzinnego planu działania, pomoc osobom wymagającym wsparcia i ochronę przed dezinformacją. Celem poradnika nie jest wywoływanie niepokoju, lecz zwiększenie gotowości na zdarzenia, które mogą zakłócić codzienne funkcjonowanie. 

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa opublikowało poradnik, w którym podkreślono, że przygotowanie domu i domowników warto zacząć od wspólnego planu, wskazania bezpiecznych miejsc, a także zgromadzenia zapasów i plecaków ewakuacyjnych. Każdy powinien wiedzieć, jak reagować, gdzie szukać informacji i co zrobić w razie rozdzielenia. Ustalenia warto omówić z dziećmi i tym samym już budować odporność na poziomie rodziny.

Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i swoich bliskich poprzez komunikację. Porozmawiaj z domownikami, również z dziećmi, o możliwych zagrożeniach i sposobach reagowania. Ustalcie, kto zabiera dokumenty i plecaki, jak skontaktujecie się przy ograniczonej łączności, a także z jakich oficjalnych komunikatów będziecie korzystać. Każdy powinien znać plan i miejsce przechowywania zestawów ewakuacyjnych.

Poradnik RCB jest jest ważnym elementem budowania odpornego społeczeństwa, również na szerzoną dezinformację. W sytuacji kryzysowej sprawdzaj autora i źródło wiadomości, porównuj ją z komunikatami oficjalnych serwisów Rzeczypospolitej Polskiej, takimi jak RCB i nie udostępniaj treści, których nie można potwierdzić.

W sytuacji kryzysowej należy zwiększyć bezpieczeństwo swoje i swoich bliskich, a szczególnie najsłabszych z nich. Sprawdź, kto może potrzebować wsparcia w odebraniu ostrzeżenia, dotarciu do schronienia lub ewakuacji. RCB zaleca zwrócić szczególną uwagę na osoby starsze, chore i niesamodzielne, przekazać im instrukcje oraz zapewnić transport lub schronienie. Pomoc planuj tak, aby nie narażać własnego bezpieczeństwa i samemu uniknąć zagrożenia. 

Warto być przygotowanym na braki zaopatrzenia, dlatego w domu trzeba zebrać zapasy pozwalające przetrwać co najmniej 7 dni bez dostępu do bieżącej wody, prądu i żywności. Ich ilość oraz skład dopasuj do liczby domowników, stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb. Zgromadzone rzeczy powinny być łatwo dostępne dla wszystkich mieszkańców, jednak zabezpieczone przed wilgocią i zabrudzeniem.

Na stronie RCB zaleca się przygotowanie 14 litrów wody na każdego mieszkańca domu, ponieważ ma to wystarczyć na tydzień. Wybieraj żywność z długim terminem przydatności, niewymagającą chłodzenia ani gotowania, taką jak konserwy, gotowe dania, batony i suche pieczywo. Pamiętaj też o ręcznym otwieraczu do puszek.

Zgromadź latarki i pasujące do nich zapasowe baterie. Radio zasilane bateriami umożliwi odbieranie komunikatów, gdy telefon lub internet nie będą działać. Przydatny będzie też naładowany powerbank, a nawet świece i zapałki, z których należy korzystać w ostateczności i wyłącznie z zachowaniem zasad bezpieczeństwa pożarowego.

Przygotuj ciepłą odzież na zmianę, kurtki przeciwdeszczowe, solidne obuwie, koce lub śpiwory. Wyposażenie dobierz do pory roku i warunków, w których mieszkasz, pamiętając o wszystkich domownikach. W mieszkaniu mogą przydać się także rękawice i podstawowe narzędzia ręczne do przeprowadzania drobnych napraw i reperacji. 

Żywność trzymaj w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu. Ułóż zapasy tak, aby najpierw zużywać produkty z najkrótszą datą ważności, a następnie zastępować je nowymi. Regularnie sprawdzaj także terminy leków, stan baterii, poziom naładowania powerbanków oraz szczelność opakowań z wodą, żeby zapasy stały się skuteczną pomocą wobec zagrożenia. 

RCB zaleca zebranie gotówki w niewielkich nominałach. Banknoty o niższej wartości ułatwiają zapłatę za podstawowe produkty, gdy sprzedawca nie może wydać reszty. Poradnik nie wskazuje natomiast konkretnej waluty ani wysokości rezerwy, dlatego trzeba to dostosować do własnych potrzeb i wielkości rodziny. 

Część gotówki przeznaczonej na ewakuację umieść w plecaku ewakuacyjnym, zgodnie z zaleceniem państwa zapisanym w poradniku RCB. Pozostałą rezerwę można przechowywać w dyskretnym, zamykanym i odpornym na wilgoć miejscu, najlepiej zabezpieczonym również przed ogniem. Nie trzymaj wszystkich pieniędzy razem ani w łatwo dostępnym miejscu.

Poradnik RCB zawiera informacje niezbędne do przygotowania plecaka ewakuacyjnego dla każdego domownika. Powinny znaleźć się w nim przedmioty potrzebne podczas pierwszych dni poza domem. Zgodnie z listą kontrolną RCB należy spakować:

• radio na baterie i zapasowe baterie;
  
• latarkę z bateriami;
  
• telefon;
  
• najpotrzebniejsze dokumenty oraz pendrive z ich skanami;
  
• gotówkę;
  
• apteczkę i indywidualnie przyjmowane leki;
  
• gwizdek;
  
• zapalniczkę lub zapałki;
  
• maski oddechowe lub ochronne;
  
• lokalną mapę;
  
• kompas, busolę lub urządzenie GPS;
  
• posiłki na 2 dni;
  
• butelkę filtrującą wodę z nowym filtrem;
  
• otwieracz do puszek;
  
• komplet sztućców;
  
• nóż;
  
• kurtkę przeciwdeszczową;
  
• śpiwór;
  
• ubranie na zmianę;
  
• mydło i żel do dezynfekcji;
  
• worki na śmieci;
  
• kombinerki, łom i narzędzie wielofunkcyjne;
  
• ołówek oraz notes;
  
• gumy, sznurki, taśmę i opaski zaciskowe.

Jak się zachować podczas alarmu? Po ogłoszeniu ewakuacji nie wpadaj w panikę i wykonuj polecenia służb. Nie zwlekaj z wyjściem, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie. Zabierz plecak ewakuacyjny, dokumenty, leki i telefon, a następnie udaj się wskazaną trasą do wyznaczonego miejsca. Przed opuszczeniem domu, o ile pozwalają na to czas i sytuacja:

• zamknij okna;
  
• zakręć dopływ wody i gazu;
  
• wyłącz urządzenia elektryczne;
  
• wygaś piec, kominek i inne źródła ognia;
  
• załóż odzież odpowiednią do pogody;
  
• sprawdź, czy dzieci mają dane kontaktowe opiekuna;
  
• poinformuj sąsiadów i w miarę możliwości pomóż osobom wymagającym wsparcia.

Miejsce schronienia należy dobrać do rodzaju zagrożenia i komunikatów służb. W pierwszej kolejności udaj się do wskazanego schronu, ukrycia lub miejsca doraźnego schronienia. Gdy nie ma takiej możliwości, wybierz najbezpieczniejszą dostępną część budynku. Najlepszą ochronę zapewnia zwykle pomieszczenie bez okien, położone możliwie nisko, z grubymi ścianami i stropem. Może to być piwnica, garaż podziemny albo wewnętrzne pomieszczenie oddalone od okien i drzwi. 

Po dotarciu na miejsce ogranicz przemieszczanie się, nie blokuj przejść i stosuj się do poleceń osoby odpowiedzialnej za obiekt lub służb. Nie opuszczaj schronienia, dopóki alarm nie zostanie odwołany albo nie otrzymasz innych instrukcji. Zawsze miej pod ręką plecak ewakuacyjny i dokumenty, a także unikaj przypadkowych miejsc i poleceń osób niegodnych zaufania. 

Gotowość do działania w sytuacji kryzysowej nie kończy się na jednorazowym zgromadzeniu zapasów. Wyposażenie, dokumenty i ustalenia rodzinne trzeba regularnie sprawdzać, aby w chwili zagrożenia były aktualne i możliwe do wykorzystania. W związku z tym co kilka miesięcy:

• kontroluj terminy ważności żywności, leków i środków opatrunkowych;
  
• wymieniaj zużyte baterie i ładuj powerbanki;
  
• sprawdzaj stan wody, latarek, radia i wyposażenia plecaków;
  
• aktualizuj kopie dokumentów, numery telefonów i informacje medyczne;
  
• dopasowuj zapasy do liczby domowników, pory roku i ich aktualnych potrzeb;
  
• przypominaj rodzinie miejsce spotkania, drogę ewakuacji i źródła oficjalnych komunikatów.

Najważniejszym celem, jaki realizuje broszura „Bądź gotowy”, jest zwiększenie świadomości i przygotowanie domowników na różne rodzaje zagrożeń. Dobrze zaplanowane zapasy, gotówka, dokumenty, plecak ewakuacyjny i znajomość sygnałów alarmowych mogą ułatwić reakcję w chwili, gdy czasu na podejmowanie decyzji będzie niewiele.