Jaka jest emisja CO2 samolotu? Ślad węglowy, a wpływ lotów na klimat 

Samoloty emitują średnio od 90 do 250 gramów dwutlenku węgla na kilometr na jednego pasażera. Transport lotniczy odpowiada za około 2-3% globalnych emisji CO2, ale jego wpływ na klimat jest nieproporcjonalnie duży w porównaniu z liczbą osób, które z niego korzystają. Średni ślad węglowy lotu zależy od wielu czynników: typu samolotu, odległości, obłożenia i klasy podróży.

Duże samoloty dalekodystansowe są bardziej efektywne – Boeing 747 podczas lotów transatlantyckich emituje około 90-100 gramów CO2 na kilometr na jednego pasażera. Mniejsze samoloty regionalne mogą jednak osiągać nawet 300 gramów na kilometr na pasażera. Emisja przypadająca na krótkie loty jest szczególnie wysoka ze względu na energochłonną fazę startu i lądowania.

Emisje związane z lotnictwem cywilnym to znacznie więcej niż sama emisja dwutlenku węgla. Substancje emitowane przez samoloty to również tlenki azotu (NOx), tlenek węgla (CO), węglowodory oraz cząstki stałe. W wysokich warstwach atmosfery działają one inaczej niż na poziomie gruntu, często wzmacniając efekt cieplarniany.

Smugi kondensacyjne powstające za samolotami mogą utrzymywać się w atmosferze przez godziny, tworząc sztuczne chmury, które zatrzymują ciepło. Naukowcy szacują, że wpływ emisji z lotnictwa na ocieplenie klimatu może być znacznie większy, niż wynika to z samej ilości wyemitowanego dwutlenku węgla.

Zużycie paliwa w nowoczesnych samolotach wynosi około 3-4 litry nafty lotniczej na 100 kilometrów na jedną osobę. Paliwa lotnicze są paliwami produkowanymi z ropy naftowej, głównie kerosyn, który podczas spalania wytwarza około trzech kilogramy dwutlenku węgla z jednego litra paliwa.

Oznacza to, że ślad węglowy lotu z Londynu do Warszawy (około 1400 kilometrów) wynosi około 130-200 kilogramów CO2 na pasażera, podczas gdy całkowita emisja lotu z polskiej stolicy do Nowego Jorku (6800 kilometrów) może wyemitować nawet tonę dwutlenku węgla na jednego człowieka. To ogromne ilości – dla porównania, przeciętny mieszkaniec Polski emituje rocznie około 8-10 ton CO2 ze wszystkich źródeł.

Ślad węglowy każdej i każdego z pasażerów zależy od kilku czynników. Najważniejszym jest odległość lotu – emisja dwutlenku węgla rośnie proporcjonalnie do długości trasy. Krótkie loty są najmniej efektywne ze względu na energochłonną fazę startu i nabierania wysokości. Zużycie paliwa podczas pierwszych 100 kilometrów lotu jest znacznie wyższe niż podczas lotu na pułapie przelotowym.

Typ samolotu ma ogromne znaczenie dla spadku emisji. Duże samoloty dalekodystansowe jak Boeing 747 czy Airbus A330 są bardziej efektywne niż mniejsze maszyny. Linie lotnicze z nowszą flotą mogą osiągać nawet o 30% lepsze wyniki w redukcji emisji na pasażera. Klasa podróży również ma ogromną wagę. Pasażer klasy biznes czy pierwszej odpowiada za 2-4 razy większą emisję przypadającą ze względu na większą przestrzeń zajmowaną w kabinie.

Transport lotniczy w Europie charakteryzuje się dużą liczbą krótkich tras, które generują wyższy ślad węglowy. Lot z Warszawy do Krakowa wytwarza około 60–80 kilogramów CO2 na osobę. Popularne trasy wakacyjne do Grecji czy Hiszpanii mają ślad węglowy 100-300 kilogramów CO2 na jednego człowieka. Lot Warszawa-Ateny (1600 kilometrów) emituje około 130 kilogramów dwutlenku węgla, podczas gdy trasa do Palma de Mallorca (1900 kilometrów) generuje niespełna 200 kilogramów CO2. 

Loty transatlantyckie i do Azji generują ogromne ilości dwutlenku węgla. Lot z Warszawy do Nowego Jorku (6800 kilometrów) emituje około tony dwutlenku węgla na jednego pasażera w klasie ekonomicznej. Te ogromne emisje oznaczają, że jeden wakacyjny wypad do Ameryki czy Azji może przekroczyć zalecany roczny budżet węglowy osoby (dwie tony CO2 rocznie) potrzebny do osiągnięcia celów klimatycznych. A wartość rośnie jeszcze bardziej w przypadku, gdy samolot leci w połowie pusty. Wpływ na klimat jest szczególnie widoczny w przypadku lotnictwa komercyjnego obsługującego długie trasy.

Emisja przypadająca na popularne kierunki wakacyjne z Polski mocno się waha. Bliskie podróże lotnicze, jak choćby do Chorwacji, generują w ciągu całego lotu około 80-110 kilogramów CO2 podczas podróży w jedną stronę. Lot na Wyspy Kanaryjskie generuje około 300 kg CO2, a podróż na Malediwy w obie strony to ponad dwie tony. to już 300 kilogramów dwutlenku węgla, podczas gdy podróż na Malediwy w obie strony będzie oznaczać emisję ponad dwóch ton dwutlenku węgla.

Na krótkich trasach do 500 kilometrów samochód jest zwykle bardziej ekologiczny. Zużycie paliwa w samolocie podczas startu i lądowania sprawia, że krótkie loty mają wyjątkowo wysoką emisję dwutlenku węgla – nawet 300-400 gramów na kilometr na jednego podróżnego. Na długich trasach powyżej 1000 kilometrów transport lotniczy staje się bardziej konkurencyjny w turystyce. Duże samoloty na trasach międzykontynentalnych mogą osiągać 90-120 gramów CO2 na kilometr na jednego pasażera, co jest porównywalne z samochodem z kilkoma pasażerami. 

Pociąg jest zdecydowanie najlepszym wyborem pod względem emisji dwutlenku węgla. Przeciętny ślad węglowy kolei w zachodniej Europie wynosi 14-40 gramów CO2 na kilometr na jednego podróżnego, co czyni ją nawet 10 razy bardziej ekologiczną od transportu lotniczego. Polski system kolejowy, mimo dużego udziału węgla w produkcji energii, osiąga średnią emisję około 30-50 gramów CO2 na kilometr na pasażera.

Na trasach do 800 kilometrów pociąg często konkuruje z samolotem pod względem czasu podróży, uwzględniając dojazd na lotnisko, odprawę i oczekiwanie. Trasa Warszawa-Berlin (520 kilometrów) pociągiem trwa około 6 godzin i generuje 15-25 kilogramów dwutlenku węgla na jednego pasażera. Ten sam lot emituje niespełna 100 kilogramów CO2, a czas podróży od drzwi domu do drzwi hotelu jest podobny. Emisje z lotnictwa na krótkich trasach europejskich są szczególnie wysokie. Przeciętna emisja podczas lotu Warszawa-Praga (530 kilometrów) to około 100 kilogramów dwutlenku węgla, podczas gdy pociąg emituje tylko 16-27 kilogramów CO2. 

Flygskam to szwedzkie słowo oznaczające „wstyd przed lataniem”, które stało się globalnym fenomenem społecznym. Ruch narodził się w Szwecji około 2017 roku i wtenczas transport lotniczy zaczął być postrzegany jako symbol braku odpowiedzialności ekologicznej, szczególnie wśród młodych ludzi świadomych wpływu lotnictwa na klimat.

Szwedzkie linie lotnicze odnotowały spadek liczby pasażerów o 4-8% w latach 2018-2019, co bezpośrednio przypisywano ruchowi flygskam. Przeciętny Szwed zaczął częściej wybierać pociąg zamiast samolotu na krótkich trasach, co przełożyło się na redukcję emisji z lotnictwa cywilnego. Ruch szybko rozprzestrzenił się na inne kraje nordyckie, gdzie świadomość emisji z lotnictwa była już wysoka.

Flygskam wpłynął na linie lotnicze, które zostały zmuszone do większej transparentności w kwestii emisji. Wielu przewoźników wprowadziło kalkulatory emisji na swoich stronach i programy kompensacji. Średni ślad węglowy lotu stał się częściej dyskutowanym tematem wśród podróżujących, a emisja dwutlenku węgla z lotów znalazła się w centrum debaty publicznej.

Najważniejszą zasadą ekologicznego latania jest wybór lotów bezpośrednich. Zużycie paliwa podczas startów i lądowań jest ogromne, więc jeden lot generuje znacznie mniej dwutlenku węgla niż lot z przesiadkami. Warto zawczasu sprawdzić ślad węglowy swojego rejsu. Klasa podróży ma też spory wpływ na emisję dwutlenku węgla na jednego podróżnego. Pasażer klasy biznes odpowiada za znacznie większą emisję ze względu na większą przestrzeń zajmowaną w samolocie. 

Transport lotniczy ma znaczący wpływ na klimat, bowiem emituje 90-250 gramów dwutlenku węgla na kilometr na jednego podróżnego. Samoloty produkują nie tylko CO2, ale także inne substancje szkodliwe w wysokich warstwach atmosfery, co jeszcze mocniej wpływa na klimat. Producenci samolotów podejmują wysiłki, aby znaleźć alternatywę dla stosowania nafty lotniczej, co powinno zatrzymać wzrost emisji i przyczynić się do ograniczenia destrukcyjnego wpływu lotnictwa na środowisko naszej planety.