Narciarstwo telemarkowe. Co warto o nim wiedzieć?

Telemark jest jedną z dyscyplin narciarskich cieszących się dużym zainteresowaniem zarówno wśród osób jeżdżących rekreacyjnie, jak i zawodowo. Wszystko za sprawą unikalnej techniki zjazdu: podczas zakrętów należy wykonać charakterystyczny przyklęk na jednym kolanie, podczas gdy pięta drugiej nogi pozostaje uniesiona.

Co ciekawe, zjazdy telemarkiem bardzo często odbywają się poza wyznaczonymi trasami. Trudny teren i nieprzewidywalne warunki sprawiają, że do uprawiania narciarstwa telemarkowego potrzebna jest dobra kondycja, równowaga oraz koordynacja. To idealny sposób na aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu dla wszystkich tych, którzy kochają emocjonujące doznania.

Początki narciarstwa telemarkowego sięgają drugiej połowy XIX wieku. Ta nietypowa technika zjazdu została opracowana przez norweskiego skoczka narciarskiego pochodzącego z niewielkiej miejscowości Mordegal znajdującej się w regionie Telemark. Sondre Norheim przez lata doskonalił technikę zjazdową w głębokim śniegu, pracując jednocześnie nad odpowiednią konstrukcją nart, która umożliwiałaby bezpieczną jazdę w trudnym terenie.

Telemark stopniowo zyskał uznanie entuzjastów sportów zimowych na całym świecie i prężnie rozwijał się do nadejścia XX wieku. Od 1910 roku technika zjazdu opracowana przez Sondre Norheima traciła na popularności w krajach alpejskich, gdzie zaczęto preferować alpejski styl jazdy na nartach. Był on znacznie prostszy do opanowania, a do tego ułatwiał poruszanie się po górskich stokach.

W latach 70. w Stanach Zjednoczonych telemark jako styl jazdy zyskał drugie życie. W świecie sportów zimowych nastąpiła prawdziwa rewolucja: opracowano nowoczesne, wygodne i wytrzymałe plastikowe buty telemarkowe, które znacznie ułatwiały poruszanie się tą techniką. To spowodowało kolejną falę zainteresowania, która widoczna jest także dziś zarówno na stokach, jak i międzynarodowych konkursach.

Jeśli chodzi o zawody w narciarstwie telemarkowym, do najgłośniejszych wydarzeń tego typu można zaliczyć Mistrzostwa Świata i Puchar Świata. W niektórych państwach, gdzie zjazdy telemarkowe budzą niemałe emocje, zyskując coraz większą popularność, odbywają się mistrzostwa krajowe – te konkursy organizowane są na przykład w Stanach Zjednoczonych, Słowenii, a także Norwegii.

• Telemark klasyczny – jest to najbardziej wymagająca i złożona konkurencja. W jej przypadku trasa dzieli się na trzy części: telemarkowy slalom gigant, super telemark oraz cross-country. Ponadto w trakcie zjazdu telemarkowego uczestnicy muszą wykonać minimum jeden skok, jedną pętlę, a także dodatkowy element wybrany indywidualnie.
  
• Telemarkowy sprint klasyczny – podczas tej konkurencji zawodów telemarkowych narciarze muszą zmierzyć się ze slalomem i podbiegem na wzniesienie. Tak jak w przypadku telemarkowego slalomu giganta, na trasie ustawiona jest skocznia nie większa niż 1.5 metra, a do tego uczestnicy muszą wykonać jedną pętlę.
  
• Telemarkowy slalom gigant – przypomina wersję znaną z narciarstwa alpejskiego: składa się zarówno z ciasnych, jak i długich skrętów. Dodatkowo na trasie znajdują się specjalne oznaczenia informujące o wymaganej na danym odcinku technice jazdy oraz skocznia nie większa niż 1,5 metra. 

Narty telemarkowe są podobne do nart alpejskich: mają smukłą budowę, są wyraźnie taliowane, a ich krawędzie są metalowe. W przeciwieństwie do modeli alpejskich, wersje zaprojektowane z myślą o jeździe telemarkiem są bardziej elastyczne w środkowej części konstrukcji. Dodatkowo ich wiązania umieszczone są w nietypowym miejscu, jako że w telemarku jeździ się z wolną piętą.

Także buty stworzone do jazdy telemarkiem prezentują się zupełnie inaczej niż modele znane ze stylu alpejskiego. Buty telemarkowe mają znacznie wydłużone noski, które należy wsunąć w wiązanie, a do tego umieszcza się w nich specjalny kabel stabilizujący. Dostępne w sprzedaży nowsze modele mają także ruchomy przegub umożliwiający naturalne zginanie stopy podczas jazdy. Buty do telemarku mają więc za zadanie połączyć stabilność i elastyczność.

Jeśli chodzi o kijki, są one zwykle nieco krótsze od kijków alpejskich, jako że podczas zjazdów telemarkowych środek ciężkości jest niższy, a narciarz często znajduje się w obniżonej pozycji. Ponadto niektóre modele oferowane przez czołowych producentów są wyposażone w system regulacji długości.

Chociaż pomoc instruktora może być niezwykle cenna, nie zawsze jest konieczna. Jeśli masz doświadczenie w innych dyscyplinach narciarskich i chcesz poszerzyć sportowe horyzonty, spróbuj swoich sił w jeździe telemarkiem! Oto kilka kroków, które poprowadzą Cię ku dobrej technice wykonywania telemarkowego skrętu.

1. Wchodzenie w zakręt: W pozycji stojącej ugnij lekko nogi, przenosząc ciężar ciała równomiernie na obie narty. Twoje kolana powinny być blisko siebie, plecy trzymaj zaokrąglone.
   
2. Rozpoczęcie manewru: Określ kierunek skrętu, wysuwając odpowiadającą mu nogę lekko do przodu. Przykładowo jeśli chcesz skręcić w prawo, będzie to noga prawa. Przeciwną nogę należy cofnąć.
   
3. Przechodzenie przez zakręt: Kolano tylnej nogi ugnij, zbliżając je do śniegu na wysokość kostki drugiej stopy. Twoja pięta powinna być uniesiona.
   
4. Krawędziowanie: Pamiętaj o równomiernym rozłożeniu ciężaru ciała, narty prowadź na krawędziach. Przednia noga prowadzi, natomiast tylna zapewnia stabilizację.
   
5. Kończenie manewru: Zakończ skręt, prostując nogi i unosząc się z pozycji telemarkowej. Zwróć uwagę na to, aby ustawić narty równolegle.