Czy jazda konna jest niebezpieczna?

Każdy sport związany jest z pewnym ryzykiem. W przypadku jeździectwa ryzyko spowodowane jest faktem, że mamy do czynienia z żywym zwierzęciem i choćbyśmy byli najlepiej przygotowani, nie wszystko zależy od nas. Czy konie są niebezpieczne? Trudno na to pytanie jednoznacznie odpowiedzieć – dużo zależy od ich temperamentu, ale także sytuacji, w której się znajdą.

Trzeba jednak powiedzieć, że jazda konna to sport, w którym ryzyko upadku i urazów jest naprawdę wysokie. Naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego przeprowadzili badania na podstawie danych z National Trauma Data Bank, których wyniki jasno wskazały, że jeździectwo to najbardziej niebezpieczna aktywność.

Większość stajni szkoli swoje konie w taki sposób, aby ufnie podchodziły do człowieka, a przede wszystkim nie miały skłonności do agresywnych zachowań. Jednak osoby trenujące jeździectwo, muszą być przygotowane na sytuacje, w których:

– koń się spłoszy i spróbuje zrzucić jeźdźca z siodła;

– koń zachowa się agresywnie (na przykład poczuje ból szarpnięcia podczas czyszczenia sklejonej od błota sierści pod popręgiem, a więc będzie chciał ugryźć jeźdźca);

– koń będzie chciał się bronić przed najazdem innego konia i wykona niespodziewany ruch (na przykład wykona wyrzut tylnych kopyt w górę lub stanie dęba);

– koń się potknie albo przewróci;

– podczas jazdy w terenie natrafisz na gałęzie (szczególnie niebezpieczne na wysokości twarzy podczas galopu).

Wszystkie te sytuacje mogą spowodować upadek z konia. Jedną z podstaw nauki jazdy konnej jest nauka spadania, ale z różnych powodów można upaść nieumiejętnie (czasem nie ma możliwości odpowiednio szybkiej reakcji). Najlżejsze upadki spowodują tylko chwilową przerwę w jeździe, po której jeździec szybko wstanie i znów wskoczy w siodło. Najcięższe związane będą z dłuższym leczeniem.

Z uwagi na urazowość jeżdżenia konno, istnieją pewne przeciwwskazania do uprawiania tego sportu. Jakie schorzenia do nich należą? Przede wszystkim wszelkiego rodzaju nieprawidłowości związane z kręgosłupem, takie jak wysoko zaawansowana skolioza, problemy z kręgami szyjnymi czy przepuklina. Do chorób, które stanowią przeciwwskazania, należą także te dotyczące oczu – przede wszystkim odklejanie się siatkówki i nadciśnienie w gałkach ocznych. Osoby z głęboką niepełnosprawnością umysłową, wodogłowiem i epilepsją również nie powinny podejmować się jazdy konnej.

Co w przypadku kobiet w ciąży? Przyjmuje się, że jeśli kobieta przed ciążą trenowała jeździectwo, jej stan nie stanowi przeciwwskazania do uprawiania tego sportu jeżeli tylko lekarz nie zadecydował inaczej. Warto jednak mieć na uwadze, że o upadek nadal jest łatwo, a to kobiecie ciężarnej i dziecku może naprawdę zaszkodzić. Dlatego też jeździectwo w ciąży jest odradzane, lecz nie zakazane.

Podstawą jest odpowiedni strój do jazdy konnej oraz ochraniacze:

– kask jeździecki – chroni głowę jeźdźca przed uderzeniami gałęzi oraz podczas upadków;

– kamizelka ochronna – przejmuje dużą część siły uderzenia o ziemię;

– sztylpy jeździeckie – chronią łydki przed obtarciami;

– odpowiednio dopasowana odzież jeździecka – bryczesy z pełnym lejem zapewniają odpowiednią przyczepność do siodła, rękawiczki jeździeckie chronią dłonie przed otarciami, a dobrze dopasowane obuwie, na przykład sztyblety, z amortyzującą podeszwą chronią staw skokowy.

Podczas jazdy spinaj tylko te mięśnie, które powinny być spięte i wpływają na Twoją przyczepność (głównie mięśnie nóg). Miednica powinna być rozluźniona, plecy wyprostowane, a łokcie powinny lekko przylegać do boków (ale nie mogą być kurczowo trzymane przy ciele). Nigdy nie wieszaj ciężaru swojego ciała na wodzy. Wodze służą tylko do wskazywania kierunku oraz zatrzymywania/zwalniania. Jeśli koń cały czas będzie czuł mocne napięcie wędzidła w pysku, zacznie wyrywać Ci wodze, co doprowadzi do niebezpiecznych sytuacji.

Jeśli już panujesz nad swoimi ruchami, a dłonie trzymasz pewnie, będziesz mógł jeździć z palcatem w ręce. To pomoc jeździecka, która pomaga w wymuszeniu na koniu wymaganych od niego zachowań (jeśli nie stosuje się do poleceń przekazywanych za pomocą nacisku łydki, prawidłowego dosiadu i poleceń głosowych). Nie obawiaj się, że znęcasz się nad zwierzęciem. Używanie bacika w odpowiedni sposób nie jest przemocą wobec konia. W większości przypadków wystarczy, że trzymasz bacik w dłoni, a koń od razu lepiej chodzi.

By uniknąć niebezpiecznych sytuacji w stajni czy w terenie, należy przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa. Podczas jazdy zawsze słuchaj się poleceń instruktora. Na hali i placu pamiętaj o zasadzie mijania się lewą ręką. Wchodząc na ujeżdżalnię, upewnij się, że możesz to bezpiecznie zrobić. Puknij palcatem w zamknięte drzwi wejściowe lub zawołaj głośno „uwaga”. Jeśli instruktor odpowie „można”, możesz otworzyć drzwi i wprowadzić konia.

Przed jazdą odpowiednio przygotuj konia do treningu. Dokładnie wyczesz jego sierść miękką szczotką, a kopyta wyczyść kopystką. Zwróć dokładnie uwagę na tak zwaną strzałkę w kopycie. Nie mogą tam zostać żadne kamienie ani inne zanieczyszczenia, które sprawią, że koń zacznie kuleć podczas jazdy, co również przełożyć się może na Twoje bezpieczeństwo. Nawiązanie przyjaznej relacji z koniem może wpłynąć na jego zaufanie do jeźdźca i odwrotnie, co także ma duży wpływ na zachowanie zwierzęcia podczas treningów.

W boksie zachowuj się spokojnie, a przed wejściem daj koniowi znać, że jesteś. Możesz zacmokać, zawołać go po imieniu – ważne, aby Twoje wejście nie było zaskoczeniem. Nie stawaj za zadem konia, a jeśli absolutnie musisz, to daj mu znać, że tam jesteś – możesz położyć rękę na zadzie podczas przechodzenia. Jeśli będziesz jeździć na koniu, którego nie znasz, zapytaj instruktora o jego standardowe zachowania przed rozpoczęciem czyszczenia.

Każda aktywność fizyczna niesie za sobą pewnego rodzaju ryzyko. w przypadku jazdy konnej jest ono znacznie wyższe. Bezpieczna jazda konna jest możliwa, wystarczy, że dobierzesz odpowiedni sprzęt ochronny i będziesz przestrzegać standardów bezpieczeństwa.