Jazda na nartach po alkoholu. Jakie grożą za nią kary i co z ubezpieczeniem?

Mit o bezkarnej jeździe po procentach na stokach to jedno z najpowszechniejszych błędnych przekonań wśród miłośników białego szaleństwa. Rzeczywistość jest jednak zupełnie inna – jazda na nartach po spożyciu alkoholu jest zabroniona w wielu miejscach, a jej konsekwencje mogą być dotkliwe zarówno dla portfela, jak i zdrowia.

Alkohol spożyty przed zjazdem radykalnie zmienia sposób funkcjonowania organizmu, co negatywnie wpływa na bezpieczeństwo. Oto kluczowe zagrożenia:

• znacząco upośledza koordynację ruchową oraz równowagę, a to dwie najważniejsze umiejętności każdego narciarza;
  
• wywołuje fałszywe poczucie pewności siebie. Narciarz często przecenia swoje umiejętności, podejmuje bardziej ryzykowne manewry i jedzie szybciej, niż pozwalają na to warunki czy jego faktyczne możliwości;
  
• odwodnienie organizmu. Alkohol działa moczopędnie, co prowadzi do utraty płynów. W połączeniu z wysiłkiem fizycznym i mrozem może to skutkować osłabieniem, zawrotami głowy, a w skrajnych przypadkach utratą przytomności. 
  
  Warto też pamiętać, że większość ubezpieczeń narciarskich ma w swoich polisach szczegółowe zapisy dotyczące spożycia alkoholu. Choć ubezpieczenie turystyczne często zawiera klauzulę alkoholową, nie oznacza to całkowitej swobody. Granice ochrony są ściśle określone, a ich przekroczenie może skutkować odmową wypłaty środków na ratownictwo czy leczenie.

Regulacje dotyczące obecności procentów w organizmie podczas zjazdów różnią się znacząco w zależności od miejsca, w którym przyjdzie nam szusować. Polacy najchętniej wybierają kilka kierunków zimowych, gdzie lokalne prawo podchodzi do tej kwestii w zróżnicowany sposób – od liberalnego po bardzo restrykcyjny.

W Austrii obowiązuje identyczny próg jak w Polsce. Poziom alkoholu we krwi wynosić może do 0,5 promila. Przekroczenie tego limitu może skutkować mandatem oraz odebraniem karnetu. Kara grzywny waha się od kilkuset do kilku tysięcy euro, w zależności od stopnia zagrożenia, jakie stworzył narciarz. Co istotne, austriackie służby mogą przeprowadzić test na obecność procentów także po wypadku – nawet jeśli naruszenie zasad nie było oczywiste.

Od 2022 roku Włochy wprowadziły system wyrywkowych kontroli trzeźwości bezpośrednio na trasach zjazdowych. Dopuszczalny próg to standardowe 0,5 promila. Przedział między 0,5 a 0,8 promila podlega karze grzywny od 250 do 1000 euro. Przekroczenie 0,8 promila skutkuje wszczęciem postępowania karnego i nawet znacznie wyższych sankcji finansowych. Co więcej, włoskie kurorty wprowadziły obowiązek posiadania ubezpieczenia OC.

Te trzy kraje przyjęły inne podejście, ponieważ nie określają konkretnego progu promili, powyżej którego zabrania się jazdy. Nie oznacza to jednak pełnej swobody. Zarządzający ośrodkiem narciarskim lub patrol ma prawo wyprosić ze stoku każdą osobę, której zachowanie wskazuje na stan nietrzeźwości.

W praktyce oznacza to utratę opłaconego już karnetu oraz potencjalną grzywnę za niebezpieczne zachowanie. W Szwajcarii towarzystwo ubezpieczeniowe może również odmówić pokrycia kosztów ratownictwa, jeśli stwierdzi, że poszkodowany był pod wpływem substancji ograniczających zdolność bezpiecznej jazdy.

W naszym kraju Ustawa o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich wprost zakazuje uprawiania narciarstwa lub snowboardingu na zorganizowanym terenie narciarskim w stanie nietrzeźwości. Próg wynosi 0,5 promila. Zarządzający obiektem może odmówić wstępu lub nakazać opuszczenie terenu osobie wyraźnie znajdującej się pod wpływem alkoholu.

Jeśli nietrzeźwy narciarz spowoduje kolizję z inną osobą, sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej. Wówczas do gry wchodzi odpowiedzialność cywilna za wyrządzone szkody. Poszkodowany może dochodzić rekompensaty za uszkodzony sprzęt, koszty rehabilitacji, utracone zarobki czy zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. W przypadku braku odpowiedniego ubezpieczenia OC w życiu prywatnym lub odmowy wypłaty przez ubezpieczyciela ze względu na okoliczności zdarzenia, sprawca musi pokryć wszystkie roszczenia z własnej kieszeni.

Gdy jazda na nartach pod wpływem alkoholu doprowadzi do ciężkich obrażeń ciała lub śmierci innej osoby, sprawcy grozi postępowanie karne. Polskie sądy coraz częściej stosują w takich sprawach przepisy dotyczące nieumyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub śmierci. 

Choć w Polsce ratownictwo górskie jest bezpłatne, ubezpieczyciel może odmówić zwrotu wydatków poniesionych przez poszkodowanego na prywatny transport medyczny czy specjalistyczne zabiegi, jeśli stwierdzi naruszenie warunków polisy.

Jeszcze kilka lat temu klauzula alkoholowa była opcjonalnym rozszerzeniem wymagającym dopłaty – obecnie większość ubezpieczycieli włącza ją do standardowego pakietu. Dzięki temu turysta, który ulegnie wypadkowi mając we krwi procentowy napój, może liczyć na pokrycie kosztów leczenia, transportu medycznego czy świadczenie z tytułu następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW). 

Choć polisa zawiera klauzulę alkoholową, jej działanie ma ściśle określone ramy. Koszty leczenia i assistance zazwyczaj funkcjonują nawet przy znacznej zawartości alkoholu w organizmie – ubezpieczyciel pokryje wydatki na hospitalizację, zabiegi czy medyczny transport do kraju. NNW też może chronić bez względu na ilość alkoholu, wypłacając świadczenie za trwały uszczerbek na zdrowiu czy śmierć w wyniku wypadku.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja z ubezpieczeniem OC w życiu prywatnym. Tutaj praktycznie wszystkie towarzystwa ubezpieczeniowe stosują wyłączenia odpowiedzialności za szkody wyrządzone osobom trzecim w okolicznościach związanych ze stanem po spożyciu trunku. Jeśli nietrzeźwy narciarz wjedzie w inną osobę, powodując obrażenia, firma może całkowicie odmówić wypłaty odszkodowania poszkodowanemu.

Upośledzona koordynacja sprawia, że upadki są gwałtowniejsze – zamiast instynktownie złagodzić kontakt z podłożem, ciało pada nieruchomo. Skutkuje to złamaniami kości udowych, goleni, nadgarstków oraz kręgosłupa. Szczególnie niebezpieczne są urazy głowy. Nawet przy założonym kasku, nietrzeźwa osoba nie potrafi odpowiednio zabezpieczyć się przed uderzeniem.

W przeciwieństwie do ruchu drogowego rutynowe kontrole alkomatu na trasach zjazdowych nie są standardem – nawet w krajach o restrykcyjnych przepisach. Władze kurortów oraz patrole narciarskie zwykle reagują dopiero po konkretnym incydencie lub gdy zachowanie danej osoby wyraźnie wskazuje na stan nietrzeźwości. 

Patrol lub służby ratownicze mają prawo przeprowadzić test na obecność substancji w kilku charakterystycznych sytuacjach. Pierwszą jest oczywiście bezpośrednie uczestnictwo w kolizji z inną osobą – wówczas badanie przeprowadza się standardowo, aby ustalić okoliczności zdarzenia i ewentualną odpowiedzialność stron. Drugą jest agresywne lub nietypowe zachowanie narciarza – ignorowanie oznakowania tras czy wykonywanie niebezpiecznych manewrów zagrażających innym użytkownikom stoku.

Bez względu na poziom zaawansowania czy wiek, każdy narciarz powinien posiadać certyfikowany kask konstrukcyjnie przystosowany do sportów zimowych. Ten element wyposażenia radykalnie zmniejsza ryzyko ciężkich urazów głowy przy upadku lub kolizji. Dziś modele oferują nie tylko skuteczną ochronę, ale także komfort użytkowania – systemy wentylacji, regulację dopasowania, kompatybilność z goglami narciarskimi. 

Szczególnie istotny element, gdy warunki pogodowe pogarszają widoczność lub gdy na stoku panuje duże zagęszczenie narciarzy. Odblaskowa kamizelka sprawia, że jesteś widoczny z daleka, co daje innym użytkownikom więcej czasu na reakcję i ominięcie.

Podsumowując, jazda na nartach pod wpływem alkoholu to nie tylko naruszenie prawa obowiązującego w większości krajów narciarskich, ale przede wszystkim realne zagrożenie dla zdrowia i życia. Nawet gdy ubezpieczenie na narty zawiera klauzulę alkoholową, nie chroni ona przed odpowiedzialnością za szkody wyrządzone innym, a ubezpieczyciel może całkowicie odmówić wsparcia w przypadku ciężkiego naruszenia przepisów.