Kabestan – co to jest i do czego służy?

Praktycznie na każdym pokładzie znajduje się kabestan. Co to jest? Jaki kształt ma kabestan? Jest to forma kołowrotka czy szpuli, na którą nawija się łańcuchy i liny. Ten hiszpański wynalazek początkowo używany był wyłącznie na statkach, jednak z czasem zaczęto używać go również w ogólnie pojętym przemyśle. Znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie potrzeba dużej siły do przemieszczenia ciężaru – żeglarz w ten sposób może zredukować potrzebną siłę i lepiej poradzić sobie z obciążeniem.

Aby zrozumieć, jak działa kabestan, budowa tego urządzenia powinna być Ci dobrze znana. Podstawą każdego kabestanu jest szpula, która może się obracać. W nią wbite są albo wkładane drągi, dzięki którym można obracać kabestan niczym korbę. Jeśli jest to duże urządzenie, trzeba do tego całej załogi – na przykład w przypadku ręcznego kabestanu na żaglowcu. W przypadku małych jachtów często przełożenie sprawia, że może nim kręcić z łatwością jedna osoba. Kabestany niejednokrotnie są elementem sprzętu cumowniczego.

Jeśli chodzi o kabestan, zasada działania jest prosta. Urządzenie wykorzystuje podstawowe prawa fizyki i redukuje obciążenie niezbędne do podniesienia ciężaru. Jako że kabestan to urządzenie mechaniczne, to jest w stanie nawinąć duży ciężar na bęben z pomocą małej siły. Sprawdź, jak działa kabestan krok po kroku.

1. Nawijasz linę żeglarską na bęben zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aby miała lepszą przyczepność.
2. Kręcisz korbą, aby kabestan nawijał sam linę czy łańcuch. Z uwagi na mechanizm zapadkowy nawet przy dużym naprężeniu nie ma mowy o cofaniu się kabestanu.
3. Aby zwolnić linę, zwyczajnie ją rozwijasz – uwaga jednak na napięcie!

Z uwagi na prostą budowę urządzenia, które nie mają skomplikowanego samoczynnego napędu nie są drogie w serwisie. 

Wielkość kabestanu jest uzależniona od tego, jak duża jest jednostka pływająca. W wielkich żaglowcach będą one znacznie większe niż na małych statkach rejsowych, gdzie może je zwijać efektywnie jedna osoba.

Jeśli chodzi o kabestan, kształt pionowej szpuli sprawia, że nawijanie lin i łańcuchów jest łatwiejsze i szybsze. Obecnie spotyka się głównie urządzenia metalowe, choć kiedyś były również drewniane. Dzięki nim możesz dbać o odpowiednie napięcie lin, żagli czy zrzucenie kotwicy.