Tatrzańscy nosicze – co dźwigają na plecach? Poznaj niezwykły zawód

Nosicz to tragarz, a tradycja tego zawodu sięga XIX wieku, kiedy to szeregi nosiczów zaopatrywać musiały górskie schroniska w rzeczy niezbędne do ich funkcjonowania. Korzenie tego zajęcia sięgają daleko, pojawił się on na długo przed tym, zanim pierwsi turyści i podróżnicy nie mieli jeszcze dróg, kolejek ani quadów. 

Nosicze to nie przewodnicy, a pracownicy fizyczni, którzy dźwigają na plecach nawet 70 kg ładunków na duże wysokości – często nawet każdego dnia. To wymagająca, trudna praca w nierzadko ciężkich warunkach, przynosząca jednak prestiż i szacunek ze strony miłośników trekkingu i wspinaczki, którzy napotykają nosiczy na swojej drodze.

Nosicze to z reguły mężczyźni, bez których schroniska nie mogłyby skutecznie funkcjonować. 

Nosicz wychodzi do pracy wcześnie rano, co związane jest często z tym, że na tatrzańskich szlakach gromadzą się prawdziwe tłumy – nosicz musi mieć odpowiednie warunki, aby bezpiecznie dostarczać ładunki do schroniska. Wczesna pora wyjścia wiąże się także z tym, że pogoda w Tatrach, choć nieprzewidywalna, często najpewniejsza jest do południa – burze pojawiają się z reguły nieco później. 

Tragarze wyruszają więc stromymi szlakami prosto z dolin aż do schronisk położonych nawet na wysokości 2250 m. n.p.m., jak na przykład Schronisko pod Rysami. Każdy ładunek to bagaż niezbędny do tego, by schroniska mogły poprawnie funkcjonować. Tragarze noszą więc paliwo, żywność, gotowe posiłki, herbatę czy inne napoje. Wszystko to, co niezbędne do prowadzenia schroniska górskiego – tak, by skorzystali z niego turyści na szlaku. 

Nosicz ma na swoich plecach stelaż z zaopatrzeniem, specjalny plecak z zamontowanym siodełkiem umożliwiającym chwilę przerwy w trudniejszych momentach. Najsłynniejszy nosicz to Laco Kulanga, który podejmował wielokrotne próby bicia rekordów ładunków, osiągając wynik 200 kilogramów! 

Warto dodać, że sama umiejętność podnoszenia plecaka ze stelażem i utrzymania równowagi także nie są proste. Amatorowi może być nawet trudno ustać na płaskim terenie i donieść ładunek na stosunkowo niewielkie wysokości. Jest to więc praca wymagająca tężyzny fizycznej i sporego doświadczenia. 

Ile zarabiają nosicze w górach? Okazuje się, że nie jest to wyjątkowo lukratywna praca i wiąże się raczej z poczuciem misji, hobbystycznym zaangażowaniem i tym, że poza odwiedzaniem ulubionych szlaków można nosić ładunki do schronisk niejako przy okazji. 

Nosicze Tatry – zarobki nie są więc spektakularne i z reguły tragarze otrzymują od 25 do 50 złotych za kilogram wniesionego ładunku miesięcznie. Stawki różnią się w zależności od schronisk i sezonu, są nieco wyższe po słowackiej stronie, jednak tam ładunki potrafią ważyć naprawdę dużo, a nosić trzeba je znacznie częściej. 

Praca ta daje jednak prestiż, szacunek i powszechne uznanie, na Słowacji nosič jest postacią wręcz legendarną, a sam zawód traktowany jest jako hołd dla tradycji. Wymaga hartu ducha, odporności fizycznej, doskonałych umiejętności poruszania się po szlakach i przygotowania technicznego, bo warunki, szczególnie zimowe, w Tatrach potrafią być naprawdę ciężkie. 

Już pierwsze schroniska w omawianych górach wspominają o tatrzańskich nosiczach i odnoszą się do tych postaci z dużym respektem. To zawód będący jednocześnie misją, a nosiczem może zostać tak naprawdę każdy, kogo cechuje odpowiednia tężyzna fizyczna i umiejętność poruszania się po szlakach. 

Co ciekawe, na niektórych trasach, na przykład na szlaku na Rysy od słowackiej strony, często można znaleźć ładunki przygotowane do wniesienia, po które sięgają amatorzy – nie zawodowi nosicze. W zamian za wniesienie ładunku często dużo lżejszego niż te, które noszą tragarze, można otrzymać w Schronisku pod Rysami gorącą herbatę. To szansa, by stać się nosiczem choć na chwilę i poczuć, jak dużo zawdzięczamy górskim tragarzom!