Konfiguracja sidemount w nurkowaniu. Czym jest konfiguracja boczna? 

Nurkowanie to polega na noszeniu butli po obu stronach ciała w dwóch miejscach, zamiast tradycyjnego mocowania na plecach. Ta innowacyjna metoda transportu tlenu została pierwotnie opracowana przez nurków jaskiniowych w celu łatwiejszego przemieszczania się przez wąskie korytarze.

W systemie bocznym butle do nurkowania przypina się symetrycznie – jedna po prawej, druga po lewej stronie nurka. Każda z nich stanowi niezależny system z własnym automatem.

W przeciwieństwie do klasycznego zestawu z pojedynczą butlą na plecach system sidemount wymaga od nurka aktywnego zarządzania dwoma odrębnymi źródłami gazu. Każdy automat podłączony jest do osobnej butli, a nurek naprzemiennie korzysta z obu.

Uprząż sidemount różni się od standardowych. Składa się z pasa biodrowego oraz taśmy piersiowej, które zapewniają stabilne mocowanie butli na biodrach i na wysokości klatki piersiowej. Worek wypornościowy umieszczany jest za plecami nurka, zachowując opływowość całej konfiguracji.

Boczna konfiguracja oferuje nurkom szereg korzyści, które przyciągają coraz więcej entuzjastów. Główną zaletą jest możliwość transportowania większej ilości gazu przy jednoczesnym zmniejszeniu obciążenia kręgosłupa. Zamiast dźwigania ciężkiego zestawu, nurek może wejść do wody tylko w uprzęży, a następnie przypiąć butle już w wodzie.

Łatwiejszy dostęp do zaworów stanowi kolejną istotną korzyść dla bezpieczeństwa. W sytuacji awaryjnej nurek może szybko sięgnąć do każdego zaworu, w przeciwieństwie do konfiguracji na plecach, gdzie dostęp bywa ograniczony. System boczny umożliwia również szybkie odczepienie butli podczas przechodzenia przez wąskie przejścia w jaskiniach czy wrakach.

Ponadto butle ułożone wzdłuż budowy ciała redukują opór wody, przekładając się na mniejsze zużycie gazu i większą efektywność poruszania.

Jednakże system boczny posiada także wady. Koszt początkowy znacznie przewyższa standardowy zestaw rekreacyjny – specjalistyczna uprząż, dodatkowe automaty oraz manometry generują znaczne wydatki. Nurkowanie sidemount wymaga również intensywnego szkolenia z doświadczonym instruktorem, co wiąże się z dodatkowymi kosztami kursów.

Początkujący nurkowie często doświadczają frustracji podczas pierwszych sesji. Konieczność konfiguracji dwóch niezależnych systemów oddechowych, właściwe przypinanie butli oraz zarządzanie wężami mogą przytłaczać. W ciasnych przestrzeniach dodatkowe rurki zwiększają ryzyko zaplątania, wymagając stałej uwagi i precyzji.

Specjalistyczna uprząż stanowi fundament całej konfiguracji bocznej. W przeciwieństwie do tradycyjnych kamizelek uprząż sidemount składa się z pasa biodrowego wyposażonego w D-ringi oraz taśmy piersiowej łączącej się pod pachami. Pas biodrowy musi być odpowiednio dopasowany do budowy ciała, zapewniając stabilne przypinanie butli bez ograniczania swobody ruchów.

Taśma piersiowa wykonana z wytrzymałego materiału łączy się karabinkiem z przodu, tworząc górny punkt mocowania. System ten pozwala na symetryczne rozmieszczenie butli po obu stronach, zachowując zbalansowany trym pod wodą. Producenci oferują różne rozwiązania – od prostych taśm po zaawansowane systemy z regulacją długości.

Worek wypornościowy w konfiguracji sidemount różni się konstrukcją od standardowych kamizelek. Umieszczany za plecami nurka ma specjalny kształt zapewniający opływowość podczas nurkowania. Wąż inflatora prowadzony jest tak, aby nie kolidować z butlami ani nie ograniczać dostępu do zaworów.

Każda butla w systemie sidemount wymaga osobnego automatu z kompletnym zestawem węży. Automat podstawowy wyposażony jest w standardowy wąż oddechowy, manometr oraz wąż do inflatora. Drugi automat posiada identyczną konfigurację, tworząc dwa niezależne systemy oddechowe.

Ciśnieniomierze montowane są na krótkich wężach o długości, co pozwala na stały monitoring ciśnienia w obu butlach. Nurek musi regularnie sprawdzać oba z nich, dbając o równomierne zużywanie gazu. 

Rozpoczęcie przygody z nurkowaniem sidemount wymaga znalezienia wykwalifikowanego instruktora posiadającego odpowiednie certyfikaty. Specjaliści chwalą się prowadzeniem kursów, które pozwalają nurkom zapoznać się z konfiguracją przed pełnym szkoleniem. Podczas takiej sesji kandydat może ocenić, czy system boczny odpowiada jego potrzebom i oczekiwaniom. Instruktor powinien posiadać doświadczenie w różnych częściach świata oraz praktykę w wodach otwartych, jaskiniach i na wrakach.

Koszt pełnego kursu sidemount waha się w zależności od instruktora i lokalizacji. W cenie zazwyczaj mieści się wypożyczenie sprzętu podczas szkolenia, materiały edukacyjne oraz certyfikat. Jednak zakup własnej uprzęży i dodatkowych automatów stanowi znaczny wydatek – kompletny zestaw może kosztować kilkanaście tysięcy złotych.

Pozycja ciała podczas nurkowania sidemount jest inna niż w tradycyjnej konfiguracji. Nurek utrzymuje się w pozycji przypominającej lot, z butlami ułożonymi równolegle do osi ciała. Trym reguluje się poprzez odpowiednie rozmieszczenie balastu oraz kontrolę pływalności w worku wypornościowym.

Podczas zwrotów i manewrów należy uwzględniać zwiększoną szerokość konfiguracji. Obroty wykonuje się powoli, kontrolując pozycję butli względem otoczenia. W ciasnych przestrzeniach konieczne może być tymczasowe odczepienie jednej butli i przepchnięcie jej przez wąskie przejście.

Zarządzanie gazem w systemie sidemount wymaga stałej uwagi. Standardowa procedura zaleca przełączanie się między automatami co kilka minut.

W sytuacji awaryjnej nurek posiada większy zapas niż w tradycyjnej konfiguracji. Awaria jednego automatu lub butli nie stanowi zagrożenia, ponieważ drugi system pozostaje w pełni funkcjonalny. Kontrola przed nurkowaniem w sidemount jest bardziej złożona niż w standardowej konfiguracji. Nurek sprawdza oba automaty, manometry, węże oraz mocowanie butli. Jego partner kontroluje dostępność zaworów, właściwe ułożenie węży oraz funkcjonalność inflatora. 

Po każdym nurkowaniu w wodach słonych lub chlorowanych sprzęt sidemount wymaga dokładnego przepłukania słodką wodą. Uprząż należy rozłożyć i dokładnie wypłukać wszystkie elementy. 

Manometry należy sprawdzać regularnie pod kątem dokładności wskazań. Zaleca się regularną kalibrację u autoryzowanego serwisu, szczególnie jeśli nurek często korzysta z konfiguracji w różnych warunkach. Mechaniczne uszkodzenia, rysy na szkle czy problemy z odczytem wymagają natychmiastowej naprawy przez wykwalifikowanego technika.

Podsumowując, konfiguracja sidemount stanowi zaawansowane rozwiązanie dla doświadczonych nurków poszukujących większej funkcjonalności i bezpieczeństwa. System boczny oferuje lepszą opływowość, łatwiejszy dostęp do sprzętu oraz możliwość transportowania większej ilości gazu. Wymaga jednak solidnego szkolenia z wykwalifikowanym ekspertem oraz znacznych inwestycji w zestaw sprzętowy. Nurkowanie w konfiguracji sidemount sprawdza się w jaskiniach, na wrakach oraz podczas długich nurkowań rekreacyjnych i technicznych w różnych częściach świata.