Netball – co to za sport? Co ma wspólnego z koszykówką?

Netball to drużynowy sport halowy, w którym rywalizują ze sobą dwie siedmioosobowe drużyny. Jego celem jest zdobywanie punktów rzutem do obręczy z siatką. Gra opiera się na szybkim podawaniu i taktycznej współpracy zawodników. Jest szczególnie popularna wśród kobiet, choć i mężczyźni coraz częściej interesują się netballem. 

Historia netballu sięga końca XIX wieku. Kluczową postacią była Clara Gregory Baer (znana też z pierwszej książki z zasadami koszykówki kobiecej), nauczycielka wychowania fizycznego, która w 1890 roku otrzymała od Jamesa Naismitha list z zasadami nowo wymyślonej koszykówki. Zasady zinterpretowała jednak inaczej niż ich autor – narysowane ołówkiem linie na schemacie uznała za granice pól, których zawodnicy nie mogą przekraczać. Na tej podstawie powstała zupełnie nowa gra, a pierwszy oficjalny mecz netballu rozegrano w 1895 roku. W kolejnych latach sport rozprzestrzenił się przede wszystkim w Wielkiej Brytanii, Nowej Zelandii i Australii, gdzie rozwija się do dziś.

Choć netball wywodzi się z koszykówki, dziś obie dyscypliny znacząco się od siebie różnią. W netballu boisko podzielone jest na strefy, a zawodnicy grający na konkretnych pozycjach mogą poruszać się tylko w wyznaczonych obszarach. Piłki nie wolno kozłować, więc gra polega na szybkim podawaniu, a punkty zdobywa się, rzucając do obręczy bez tablicy. Dzięki temu tempo meczu jest inne niż w koszu.

Boisko do netballu ma kształt prostokąta o wymiarach 30,5 × 15,25 metra i podzielone jest na trzy równe części: dwie strefy bramkowe i jedną środkową. Na środku znajduje się okrąg, z którego rozpoczyna się gra, a przy obu końcach boiska wyznaczone jest półkole bramkowe o promieniu 4,9 metra. W każdym z tych półkoli ustawiony jest słup z obręczą i siatką na wysokości 3,05 metra, do którego drużyna stara się trafić piłką, aby zdobyć punkt.

Zespół liczy siedmiu zawodników, a każda pozycja ma przypisane własne zadania i strefy na boisku. Strzelec i atakujący odpowiadają za zdobywanie punktów i mogą oddawać rzuty tylko z półkola bramkowego. Skrzydłowi i środkowy rozgrywają piłkę i przenoszą ją do strefy ataku, natomiast obrońcy – obrona skrzydłowa, obrona bramkowa i bramkarz – mają za zadanie uniemożliwić przeciwnikom oddanie rzutu. Zawodnicy nie mogą opuszczać przydzielonych im obszarów, co nadaje grze bardzo taktyczny charakter.

Przepisy gry ściśle regulują tempo i kontakt między zawodnikami. Piłki nie wolno trzymać dłużej niż trzy sekundy, a zawodnik broniący musi zachować co najmniej 90 cm dystansu od osoby posiadającej piłkę. Zgodnie z zasadami fair play, niedozwolony jest nadmierny kontakt fizyczny, a każde przewinienie skutkuje rzutem wolnym lub karnym. Mecz trwa 60 minut i dzieli się na cztery kwarty po 15 minut. 

Do gry w netball potrzebny jest stosunkowo prosty sprzęt: piłka o obwodzie zbliżonym do piłki do piłki ręcznej (około 69-71 cm) i wadze 400-450 g, wykonana z materiału zapewniającego dobrą przyczepność. Ważnym elementem są także dwa słupy bramkowe o wysokości 3,05 m zakończone obręczą z siatką, ustawione na końcach boiska. Zawodnicy grają w lekkim obuwiu sportowym dostosowanym do parkietu lub nawierzchni syntetycznej oraz w strojach zespołowych, które często oznaczone są literami wskazującymi pozycję na boisku, co ułatwia sędziom i kibicom śledzenie gry.

Netball nie jest jeszcze sportem szeroko znanym w Polsce, dlatego zorganizowane kluby czy ligi praktycznie nie funkcjonują. Dyscyplina ma jednak międzynarodowy charakter – działa światowa federacja World Netball i regularnie odbywają się prestiżowe mistrzostwa świata oraz liczne rozgrywki w krajach, gdzie sport ten cieszy się zainteresowaniem, zwłaszcza w Australii, Nowej Zelandii czy Anglii. Choć netball nie znalazł się jeszcze w programie igrzysk olimpijskich, w kalendarzu sportowym nie brakuje ważnych imprez takich jak regionalne turnieje czy coroczne serie międzynarodowych meczów.

Netball, cały czas zyskujący na znaczeniu, to sport wymagający siły fizycznej, zwinności i strategicznego myślenia. Dzięki swojej dynamice i jasno określonym zasadom potrafi dostarczyć emocji zarówno graczom, jak i kibicom. Choć w Polsce wciąż pozostaje niszowy, warto śledzić jego rozwój na arenie międzynarodowej i być może samemu spróbować gry w netball.