Jak nauczyć psa tropienia po zapachu? Praktyczny poradnik o mantrailingu

Mantrailing to praca węchowa, którą po polsku określa się jako tropienie użytkowe. Nazwa pochodzi z angielskiego, gdzie man oznacza człowieka, a trailing oznacza podążanie za tropem. Istotą tej aktywności jest to, że pies szuka konkretnej osoby, zwanej pozorantem, kierując się jej indywidualnym zapachem, a nie najświeższym śladem, jaki napotka po drodze. Punktem wyjścia jest zawsze pobranie próbki zapachowej, czyli powąchanie przedmiotu należącego do poszukiwanej osoby.

Podczas pracy pies nie porusza się wzdłuż trasy pozoranta, lecz zatrzymuje się, zmienia kierunek i sprawdza otoczenie, bo zapach rozchodzi się nierównomiernie. Po odnalezieniu człowieka sygnalizuje sukces w wyuczony sposób, na przykład szczeknięciem, i dostaje nagrodę. Przypomina to pracę psów policyjnych i ratowniczych, ale w wersji rekreacyjnej ma znacznie swobodniejszą formę i jest dostępne dla każdego psa. Co ważne, praca węchowa męczy psa skuteczniej niż długi spacer, więc sprawdzi się u nadpobudliwych zwierząt.

Pierwsze próby można przeprowadzić samodzielnie, w spokojnym miejscu bez dużego ruchu i innych psów. Początki powinny być maksymalnie proste, żeby pies od razu odniósł sukces i polubił zabawę.

1. Poproś domownika, żeby na oczach psa pokazał mu smakołyk i odszedł na odległość około 20-30 metrów, chowając się za drzewem lub rogiem budynku.


2. Przytrzymaj psa, daj mu powąchać przedmiot należący do tej osoby i wydaj komendę startową, zawsze tę samą.


3. Pozwól psu prowadzić i idź za nim na luźnej lince, nie korygując kierunku ani nie podpowiadając.


4. Po odnalezieniu pozoranta nagródź psa wyraźnie, najlepiej przez samą znalezioną osobę, żeby skojarzył ją z czymś przyjemnym.


5. Z czasem wydłużaj trasy, dodawaj zakręty, a pozoranta ukrywaj poza zasięgiem wzroku psa.

Trening powinien być krótki, bo praca węchowa jest dla psa bardzo męcząca i powinien kończyć się sukcesem, a nie zniechęceniem. Przy poważniejszych ambicjach warto zapisać się na kurs prowadzony przez instruktora, który oceni technikę i dobierze trudność tras. Podstawy współpracy z psem przydadzą się przy każdej aktywności, o czym więcej przeczytasz w poradniku o tym, jak zacząć tresować psa.

Zanim wyjdziesz w teren, warto rozbudzić w swoim psie chęć do pracy nosem w warunkach domowych. Zabawy węchowe nie wymagają sprzętu, zajmują kilkanaście minut i skutecznie męczą psa w deszczowe dni. Poniżej znajdziesz trzy ćwiczenia, czyli ścieżkę ze smakołyków, wyszukiwanie skarbów i konkretnego zapachu, które charakteryzują się rosnącym poziomem trudności.

To ćwiczenie dla psów, które dopiero zaczynają pracę węchową. Przygotuj kilkanaście ulubionych przysmaków i rozłóż je w linii prostej na podłodze, tak aby pies ich nie widział. Następnie pokaż mu początek trasy i pozwól iść śladem, zbierając kolejne smakołyki. Z czasem zwiększaj odległość między przysmakami i wprowadź stałe hasło, na przykład „szukaj”, które pies skojarzy z tym zadaniem.

To zadanie dla psów, które mają już doświadczenie z prostszymi zabawami. Przygotuj zawiniątko z wyrazistym, ale bezpiecznym zapachem, na przykład z miętą, i daj psu je powąchać, nagradzając każde zainteresowanie. Następnie zacznij ukrywać pakunek, najpierw tuż obok siebie, potem w różnych miejscach pokoju. Z czasem możesz chować go w kilku pomieszczeniach i na różnych wysokościach, na przykład na półce lub między poduszkami.

W mantrailingu liczy się nie liczba komend, lecz ich konsekwentne użycie, bo pies kojarzy słowo z konkretną sytuacją. Najważniejsza jest komenda startowa, wypowiadana zawsze tak samo tuż po powąchaniu przedmiotu, na przykład „szukaj” lub „trop”. Przydaje się też komenda kończąca pracę, która jasno mówi psu, że zadanie się skończyło, na przykład „koniec”. Dobrze mieć również słowo nagradzające, czyli krótkie „brawo”, wypowiadane w momencie sukcesu. Unikaj powtarzania komendy kilka razy z rzędu, bo pies uczy się wtedy, że reakcja może nastąpić dopiero za trzecim razem.

Trwałość śladu zależy przede wszystkim od pogody i podłoża, bo zapach utrzymuje się najdłużej przy chłodzie, wilgoci, braku wiatru i gęstej roślinności. Słońce, upał, silny wiatr i deszcz nawalny przyspieszają jego rozpraszanie, podobnie jak ruch pieszych i samochodów. W warunkach rekreacyjnych pracuje się zwykle na śladach liczących od kilkunastu minut do kilku godzin. Doświadczone psy w sprzyjających warunkach potrafią podjąć trop liczący nawet kilka tygodni, choć skuteczność wyraźnie wtedy spada.

Historia tropienia zna kilka spektakularnych przypadków. Bloodhound Nick Carter, pracujący na początku XX wieku w Kentucky, przypisuje się ponad 650 udanych poszukiwań, a najsłynniejsze z nich dotyczyło tropu liczącego 105 godzin, czyli ponad cztery doby. Rekord ten pobito w 1954 roku w Oregonie, gdzie pies odnalazł zaginioną rodzinę po ponad 330 godzinach od zdarzenia. Takie wyniki to jednak wyjątki uzyskane w idealnych warunkach, a nie standard, którego należy oczekiwać od pupila.

Mantrailing to tropienie konkretnej osoby po jej indywidualnym zapachu, pobranym wcześniej z przedmiotu, a nie podążanie za najświeższym śladem na trasie. Pies pracuje w szelkach niekrępujących ruchu i na długiej lince, a naukę zaczyna się od krótkich tras z pozorantem widocznym dla psa. Trwałość śladu zależy głównie od pogody i podłoża, a doświadczone psy w sprzyjających warunkach podejmują tropy liczące nawet kilka tygodni. Do pierwszych prób wystarczą drugi domownik, smakołyki i spokojne miejsce bez rozpraszaczy. Największą zaletą tej aktywności jest to, że męczy psa umysłowo i wzmacnia współpracę z opiekunem, niezależnie od jego rasy.