Toskania rowerem – najpiękniejsze trasy rowerowe przez Włochy

Krajobraz Toskanii wygląda tak, jakby ktoś zaprojektował go z myślą o rowerzystach. Wzgórza o nachyleniu 5-10 procent tworzą rytm podjazd-zjazd, który angażuje ciało, ale nie wykańcza go na pierwszych kilometrach. Między wzgórzami leżą doliny z winnicami, gajami oliwnymi i polami pszenicy – a na szczytach stoją kamienne, malownicze miasteczka, w których czas zatrzymał się kilkaset lat temu.

Drogi są zróżnicowane. Asfaltowe i szutrowe prowadzą łagodnymi zakrętami, z minimalnym ruchem samochodowym poza głównymi arteriami. Do tego dochodzą charakterystyczne strade bianche – białe żwirowe drogi, które stały się ikoną toskańskiego kolarstwa i dały nazwę słynnemu wyścigowi. Te drogi biegną grzbietami wzgórz i przez gaje oliwne – są pokryte jasnym wapienno-gliniastym żwirem, który w suchych warunkach tworzy charakterystyczny biały kurz, a po deszczu zamienia się w śliskie błoto; a to świetne warunki do jazdy na rowerze gravelowym.

Toskanię rowerem warto przebyć najlepiej w dwóch okresach roku. Wiosna (kwiecień-czerwiec) to zielone wzgórza, kwitnące maki i umiarkowane temperatury – 18-26 stopni Celsjusza w ciągu dnia. Jesień (wrzesień-październik) tymczasem przynosi na trasy łagodniejsze światło, winobranie w winnicach i mniej turystów. Oba okresy przekładają się na komfortową jazdę bez ryzyka udaru cieplnego.

Unikaj lata (lipiec-sierpień), jeśli tylko możesz. Temperatury sięgają wtedy 35-40 stopni, powietrze jest suche, a podjazdy w pełnym słońcu potrafią zamienić przyjemność w męczarnię. Jeśli musisz jechać latem, ruszaj z samego rana (przed siódmą) i kończ jazdę na długo przed południem. Zima natomiast jest łagodna, ale deszczowa i niesprzyjająca jeździe – drogi szutrowe zamieniają się w błoto, a krótkie dni ograniczają czas, który możesz spędzić na rowerze.

Region Chianti rozciąga się między Florencją a Sieną i stanowi serce toskańskiego kolarstwa. Pagórkowaty teren, asfaltowe drogi o minimalnym ruchu i urokliwe miasteczka co kilkanaście kilometrów. Wszystko to tworzy perfekcyjne warunki na kilkudniową wycieczkę rowerową. Poniższą pętlę pokonasz w 2-3 dni.

Trasa prowadzi drogą SS222 (Strada in Chianti) przez wzgórza porośnięte winoroślą. Greve in Chianti to miasteczko z trójkątnym rynkiem i licznymi miejscami, gdzie degustujesz lokalne wina. Podjazdy łagodne, nawierzchnia asfaltowa. Dobry odcinek na rozgrzewkę – i równie dobry dla wielbicieli pięknych widoków o charakterze znacznie innym niż polski.

Pętla zamykająca, prowadząca przez Monteriggioni (średniowieczna twierdza z zachowanym pierścieniem murów) i San Gimignano – miasteczko znane z kamiennych wież. Ten odcinek łączy asfalt z fragmentami strade bianche.

Cała pętla to około 180 kilometrów i 3000-4000 metrów sumy podjazdów. Nadaje się dla rowerzystów o dobrej kondycji, ale tempo wyznaczasz sam – toskańskie miasteczka zachęcają do zatrzymania się na dłużej.

Val d'Orcia to dolina rzeki Orcia na południe od Sieny, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Rowerem przez tę część Toskanii przejedziesz jedne z najpiękniejszych kilometrów w całych Włoszech.

Dobrą bazą wypadową jest San Quirico d'Orcia – otoczone średniowiecznymi murami miasteczko, z którego rozprowadzisz pętle o długości 30-60 kilometrów. Na zachód leży Montalcino – miasteczko na wzgórzu z panoramą na całą dolinę. Na wschód Pienza – renesansowe miasto z ulicą Via dell'Amore, z której widok na Val d'Orcię zapiera dech. Na południe Bagno Vignoni – miniaturowe uzdrowisko z gorącymi źródłami siarczanowymi, znanymi już starożytnym Rzymianom.

Między tymi miasteczkami prowadzą zarówno drogi asfaltowe, jak i strade bianche. Przewyższenia wynoszą 700-1000 metrów, a dystanse 40-60 kilometrów. Teren jest wymagający – podjazdy bywają krótkie, ale strome (8-14 procent).

L'Eroica to coroczne wydarzenie rowerowe (główna edycja odbywa się w październiku), podczas którego uczestnicy pokonują trasy na zabytkowych rowerach – bez przerzutek indeksowanych, karbonowych ram i GPS-ów. Szlak prowadzi przez winnice Chianti i dolinę Val d'Orcia. Do wyboru jest kilka dystansów – od około 40-50 kilometrów do ponad 200 kilometrów (najdłuższa trasa ma około 209 kilometrów).

Nawet poza dniem imprezy trasy L'Eroica warto pokonać rowerem. Znaczna część prowadzi strade bianche – białymi szutrowymi drogami, które nadają tym odcinkom niepowtarzalny charakter. Na mapach rowerowych Toskanii trasy L'Eroica są dobrze oznaczone i stanowią gotowy plan na kilkudniową wyprawę.

Strade bianche bywają wymagające – biały żwir kurzy się za przejeżdżającymi samochodami, a na stromych podjazdach – które miejscami dochodzą nawet do 15-18 procent nachylenia – koła łatwo tracą przyczepność na luźnym żwirze. 

Wybór roweru zależy od tego, po jakich drogach zamierzasz jeździć. Toskania jest pagórkowata, a nawierzchnie zmienne – od gładkiego asfaltu po luźny biały żwir. Źle dobrany rower zamieni przyjemność we frustrację już na pierwszym podjeździe, dlatego warto przemyśleć tę decyzję przed wyjazdem, a nie na miejscu. Poniżej znajdziesz zestawienie typów rowerów i ich zastosowań w toskańskim terenie.

Najlepszy wybór na asfaltowe trasy przez Chianti, Drogę Sudecką i pętle wokół Florencji i Sieny. Lekki, szybki, efektywny na podjazdach. Nie sprawdzi się na strade bianche – wąskie opony (23-28 milimetrów) na żwirze tracą przyczepność. Jazda takim rowerem na strade bianche jest mało komfortowa i mniej bezpieczna.

Najbardziej wszechstronny wybór w Toskanii. Opony 35-42 milimetrów radzą sobie zarówno na asfalcie, jak i na białym szutrze, a geometria zapewnia wysoki komfort także na długich dystansach. Jeśli planujesz trasę L'Eroica, Via Francigenę lub pętle po Val d'Orcia ze strade bianche – gravel to rower numer jeden.

Toskania na rowerze wymaga innego przygotowania niż rowerowa wycieczka po nizinach. Pagórkowaty teren oznacza, że codziennie pokonasz 700-1500 metrów sumy podjazdów. Nawet jeśli pojedyncze wzniesienia nie są długie, ich suma po 50-80 kilometrach daje się we znaki. Kondycję buduj co najmniej 6–8 tygodni przed wyjazdem, regularnie jeżdżąc po terenach pagórkowatych.

W planowaniu trasy pomocne są mapy rowerowe Toskanii w aplikacjach Komoot, Strava i Ride with GPS. Zaznacz na nich punkty z wodą i jedzeniem – między miasteczkami bywają odcinki po 15-20 kilometrów bez sklepu i baru. Zabierz co najmniej dwa bidony (łącznie 1,5 litra) i uzupełniaj je przy każdej okazji. W wielu włoskich barach napełnisz je nawet za darmo – zwykle wystarczy o to poprosić.

Ubranie dobierz pod zmienną temperaturę. Poranne zjazdy odbywają się z reguły w warunkach niewysokiej temperatury (około 15 stopni), a podjazdy nawet w upale (30 stopni i więcej). Kamizelka wiatroodporna, którą chowasz do kieszeni koszulki, rozwiązuje ten problem. Na strade bianche przydadzą się okulary rowerowe, ponieważ biały kurz unoszący się za przejeżdżającymi samochodami wdziera się w oczy.

Toskania nie jest płaska ani łatwa, ale za to niezwykle piękna. Każdy podjazd oznacza niemały wysiłek, a biały żwir potrafi zaskoczyć nawet doświadczonego kolarza. Jednak właśnie ta wymagająca strona regionu sprawia, że widok z kolejnego wzgórza – na winnice, cyprysy i kamienne miasteczko w złotym świetle popołudnia – smakuje inaczej niż ten sam widok przez szybę samochodu. Rowerem po Toskanii jedziesz wolniej, widzisz więcej i zapamiętujesz lepiej.