Czy aikido jest skuteczne? Skuteczność sztuki walki

• Aikido stworzył na początku XX wieku Morihei Ueshiba, opierając technikę na Daito-ryu aiki-jutsu i jujutsu, a ruch – na japońskiej szermierce.
  
• Jako samodzielny system samoobrony aikido ma ograniczenia: brak treningu z realnym oporem, brak walki w parterze i wąski zestaw ćwiczonych ataków.
  
• Aikido bazuje niemal wyłącznie na dźwigniach, rzutach i unieruchomieniach – nie uczy uderzeń ani kopnięć.
  
• Najlepiej sprawdza się przy ataku chwytem, uderzeniem z góry oraz przeciwko napastnikowi trzymającemu narzędzie, na przykład kij.
  
• Real Aikido, stworzone przez Ljubomira Vračarevicia, rozszerza klasyczne aikido o obronę przed nożem i bronią palną.
• Aikido nie wymaga dużej siły fizycznej – nadaje się dla kobiet, seniorów i dzieci, bo opiera się na wykorzystaniu siły napastnika, a nie własnych mięśni.

Nie wszystkie techniki aikido sprawdzają się jednakowo dobrze w starciu z realnym przeciwnikiem. Real Aikido, urealniona odmiana tradycyjnego stylu, buduje na tej zasadzie cały system stopni: obrona przed chwytem kończy się dźwignią na nadgarstek i łokieć, a obrona przed uderzeniem z góry – dźwignią na kark i rzutem.

Potencjał w realnym starciu mają między innymi:

To, czy technika zadziała, zależy w dużej mierze od pracy bioder, wyczucia dystansu i umiejętnego wykorzystania siły oraz intencji napastnika. Zaawansowani zawodnicy podkreślają, że technika wykonana zbyt wcześnie pozwala przeciwnikowi zmienić kierunek ataku, a wykonana zbyt późno – nie zdąży zadziałać. Aikido daje więc realne narzędzia skutecznej samoobrony, ale działają one w dość wąsko określonych warunkach starcia, a nie w każdej sytuacji.

Krytycy aikido zwracają uwagę, że problem leży nie tylko w samych technikach, lecz w metodyce nauczania aikido stosowanej na co dzień. Na treningach aikido dominują ataki wzorowane na cięciu mieczem. Imitują one szeroki, widoczny ruch, po którym atakujący nie cofa ręki ani nie kontynuuje napaści kolejnymi uderzeniami. Tymczasem realny przeciwnik rzadko atakować będzie w ten sposób, bo częściej to zwykłe, prymitywne uderzenie pięścią, bez zamachu i bez ostrzeżenia.

Podstawowym ograniczeniem jest model treningowy oparty na formach (kata). Ponieważ ćwiczi się ustalone sekwencje ruchów, nie ma miejsca na zaskoczenie ani na kontry. W testach zbliżonych do wolnej walki okazywało się, że techniki takie jak irimi-nage nie działają na kimś, kto po ciosie od razu cofa rękę i koryguje balans biodrami – dostęp do nadgarstka graniczy wtedy z cudem. Podobnie kokyu nage, wykonane naprawdę poprawnie na opierającym się przeciwniku, dało efekt w postaci kilku chwiejnych kroków zamiast efektownego rzutu.

Aby w ogóle odpowiedzieć na pytanie, czy aikido jest praktyczne podczas choćby ulicznej bójki, trzeba przede wszystkim zrozumieć, z czego się wywodzi i na jakich założeniach zostało zbudowane. Styl ten stworzył na początku XX wieku Morihei Ueshiba, czerpiąc z technik Daito-ryu aiki-jutsu oraz jujutsu, a sposób poruszania się zapożyczył z japońskiej szermierki – stąd w aikido tak wiele ruchów przypominających cięcie mieczem.

Ueshiba złagodził wiele rozwiązań i skodyfikował je w formę, która miała rozstrzygać starcie bez wyrządzania napastnikowi poważnej krzywdy. Zamiast opierać się na uderzeniach i kopnięciach, aikido bazuje niemal wyłącznie na systemie dźwigni, rzutów i unieruchomień. Mają one neutralizować agresję napastnika przy użyciu jego własnego impetu i kierunku ruchu.

Podstawy aikido tworzą:

Jednym z najczęściej powtarzanych zarzutów wobec aikido jest rozdźwięk między tym, jak wygląda atak na macie, a tym, jak wygląda napaść w realnej sytuacji. Nawet techniki obezwładniające, jak sankyo – jedna z podstawowych technik kontrolujących nadgarstek i bark – ćwiczone są wprawdzie w odpowiedzi na kilka różnych rodzajów uderzeń i chwytów, ale zawsze w formie ustalonego wcześniej schematu, a nie spontanicznego, niezapowiedzianego ataku.

Nie istnieje jedna uniwersalna realna sytuacja, do której dałoby się dopasować metodykę treningu. Inaczej wygląda starcie z jednym pijanym osobnikiem, inaczej napaść kilku napastników w ciemnej bramie, a jeszcze inaczej próba wyrwania torebki w biały dzień. O wyniku takiego starcia decyduje wiele czynników poza samą techniką:

W przeciwieństwie do tradycyjnego aikido, które unika elementów brutalnych, Real Aikido od początku projektowano jako efektywny system obrony – z myślą o pracownikach ochrony, jednostkach specjalnych i zwykłych cywilach. System obejmuje nie tylko techniki obrony przed atakiem z pustymi rękami, ale też obronę przed nożem i bronią palną. To nie pierwsza taka próba urealnienia aikido – wcześniej podobny kierunek obrał Yoshinkan, styl oparty na wczesnej, twardszej formie aikido, do dziś wykorzystywany w szkoleniu japońskiej policji. Podobnie jak w stylu tradycyjnym, postępy oznacza się kolorami pasów, od białego do czarnego, jednak same wymagania techniczne na poszczególne stopnie są znacznie bardziej rozbudowane i skierowane na konkretne, powtarzalne scenariusze zagrożenia.

Najistotniejsza różnica leży w podejściu do sytuacji, w których napastnik nie tylko chwytać będzie za rękę czy ubranie, ale może uderzać, kopać lub sięgać po broń.

Aikido nie jest zbudowane wokół testowania granic bólu tak, jak niektóre systemy walki oparte na twardym sparingu. Nacisk treningowy kładzie się raczej na bezpieczne przyjmowanie techniki i padanie niż na przyzwyczajanie ciała do twardych uderzeń. Nie oznacza to jednak, że trening jest pozbawiony wymagań fizycznych – praca z dźwignią bywa nieprzyjemna, a technika wykonana prawidłowo naturalnie prowadzi do dyskomfortu w stawie, co jest częścią nauki wyczucia własnych granic.

Osoby zaczynające przygodę z aikido nie muszą inwestować od razu w profesjonalny, drogi sprzęt sportów walki. W ofercie Decathlon znajdziesz podstawowe kimona, pasy oraz akcesoria treningowe, które sprawdzą się zarówno na pierwszych zajęciach, jak i w trakcie dalszego rozwoju – bez konieczności szukania wyspecjalizowanych sklepów sportów walki.

Aikido jako samodzielny system samoobrony ma wyraźne ograniczenia – brak treningu z realnym oporem, wąski zestaw ataków ćwiczonych w dojo oraz brak walki w parterze sprawiają, że w starciu z nieprzewidywalnym napastnikiem bywa zawodne. Jednocześnie dostarcza cennego arsenału dźwigni i rzutów, świetnie sprawdza się przy chwytach oraz atakach bronią, a dzięki niskim wymaganiom fizycznym pozostaje dostępne dla szerokiego grona osób, niezależnie od wieku i budowy ciała.