Kobiety pijące smoothie

Dieta śródziemnomorska – co to jest? Zalecenia, jadłospis i wpływ na zdrowie

Dieta śródziemnomorska – co to jest i dlaczego uważana jest za najdroższą dietę przy chorobach serca? Sprawdź jej wpływ na zdrowie i jadłospisy

Dieta śródziemnomorska to coś więcej niż tylko sposób odżywiania – to styl życia, który łączy prostotę, smak i zdrowie. Jej korzenie sięgają krajów południowej Europy takich jak Grecja, Włochy czy Hiszpania. Dowiedz się więcej o diecie śródziemnomorskiej – co to jest i jak ją stosować.

Skąd się wzięła dieta śródziemnomorska? Historia

Wiele osób zastanawia się, na czym polega dieta śródziemnomorska – co to jest i czy to kolejny nowoczesny trend. Tymczasem jest to naturalny sposób odżywiania, który kształtował się przez pokolenia w basenie Morza Śródziemnego – od południowych Włoch i Grecji, po Hiszpanię i wybrzeża Afryki Północnej. W diecie śródziemnomorskiej co jeść wyznaczają sezony. W jadłospisie znajdują się na przykład:

  • warzywa z ogrodu,
  • oliwa z oliwek z pobliskich gajów,
  • ryby złowione o świcie,
  • chleb wypiekany z mąki powstałej po zmieleniu zbóż z lokalnych upraw.
Na szerszą skalę o diecie śródziemnomorskiej zaczęto mówić dopiero w połowie XX wieku. To wtedy amerykański badacz Ancel Keys, prowadząc tak zwane Badanie Siedmiu Krajów, zauważył, że mieszkańcy Grecji i południowych Włoch rzadziej chorują na serce i żyją dłużej niż mieszkańcy USA, mimo że spożywają podobne ilości kalorii. Klucz tkwił w jakości jedzenia – mniej tłuszczów nasyconych, więcej warzyw, ryb i oliwy. To odkrycie zapoczątkowało falę badań nad tym modelem żywienia, który szybko zyskał uznanie lekarzy i dietetyków na całym świecie.

W 2010 roku UNESCO wpisało tradycyjną dietę śródziemnomorską na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Bo to nie tylko sposób jedzenia, ale i styl życia – pełen wspólnego biesiadowania, lokalnych produktów i szacunku do natury. 

Tusza łososia surowego leżącego na talerzu obok swieże zioła

Na czym polega dieta śródziemnomorska?

Jeśli chcesz przejść na dietę śródziemnomorską, na czym polega, to pierwsze pytanie, które zadajesz. Główna zasada jest prosta: mniej przetworzonego jedzenia, więcej natury. Podstawą są:

  • warzywa,
  • owoce,
  • pełnoziarniste zboża,
  • nasiona roślin strączkowych, 
  • oliwa z oliwek,
  • orzechy,
  • ryby.
Mięso czerwone pojawia się rzadko, podobnie jak słodycze – rządzą tutaj głównie produkty roślinne o wysokiej wartości odżywczej. Dieta śródziemnomorska to też codzienne korzystanie z oliwy jako głównego źródła tłuszczu i regularne jedzenie ryb czy owoców morza – nawet kilka razy w tygodniu. Nie brakuje też nabiału, ale raczej w formie jogurtu czy sera niż mleka. Co ważne, nie eliminuje się żadnych grup produktów całkowicie, tylko zmienia proporcje – to dieta oparta na równowadze i umiarze. Z uwagi na panujące na diecie śródziemnomorskiej zasady oraz używane produkty spożywcze, często poleca się ją dla osób, które chcą schudnąć.

Zasady diety śródziemnomorskiej

Dieta śródziemnomorska nie narzuca ścisłych restrykcji, ale ma swój rytm. Codziennie zakłada jedzenie dużej ilości warzyw i owoców – najlepiej sezonowych, świeżych. Źródłem białka są głównie rośliny (fasola, soczewica, ciecierzyca), ryby i drób. Czerwone mięso to rzadki gość na stole – pojawia się może raz, góra dwa razy w tygodniu. Zamiast smażenia – duszenie, gotowanie, pieczenie. Tłuszcze? Przede wszystkim nienasycone, czyli oliwa z oliwek zamiast masła.

Cukier warto ograniczyć do minimum. A zamiast słodkich napojów – woda, ewentualnie kieliszek czerwonego wina do kolacji. Ale nie codziennie i nie w dużych ilościach – raczej jako uzupełnienie, nie obowiązek. Tylko w takich przypadkach dieta śródziemnomorska efekty daje zadowalające – jeśli chodzi o utratę masy ciała, ale i samopoczucie. Pamiętaj też, że prócz spożywania posiłków bogatych w produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce czy zdrowe oliwy i ryby, warto pić odpowiednią ilość wody. Noś ze sobą bidon, aby o to zadbać.

Jakie efekty może przynieść stosowanie tej diety? Dla kogo jest przeznaczona?

Dieta śródziemnomorska zyskała rozgłos nie bez powodu. Badania pokazują, że:

  • zmniejsza ryzyko chorób serca oraz chorób układu sercowo-naczyniowego, 
  • obniża poziom złego cholesterolu,
  • reguluje ciśnienie,
  • wspiera prawidłową pracę mózgu. 
Osoby, które się jej trzymają, rzadziej chorują na cukrzycę typu 2, bo dieta śródziemnomorska jest bogata w składniki regulujące poziom cukru we krwi. Zmniejsza się u nich też ryzyko zachorowania na nowotwory czy choroby układu krążenia. Co ważne, dieta ta poprawia też samopoczucie – dzięki magnezowi, witaminom z grupy B i kwasom omega-3 działa korzystnie na układ nerwowy.

W jeszcze jednym polu ma zasługi dieta śródziemnomorska: odchudzanie. Ten system żywienia sprzyja utrzymaniu szczupłej sylwetki – nie poprzez głodówkę, ale dzięki wysokiej zawartości błonnika i zdrowych tłuszczów, które sycą na długo. To podstawa diety śródziemnomorskiej. Ile można schudnąć? To zależy od tego, ile zjadasz, ale możliwa jest utrata nawet 10 kg w ciągu roku. Pamiętaj jednak, że prócz korzystnego wpływu tego systemu żywienia na organizm, warto zadbać też o regularną aktywność fizyczną na przykład codzienne spacery z kijami do nordic walking.

Talerz gotowanych warzyw

Dieta śródziemnomorska – dla kogo? Przeciwwskazania

Mimo że uchodzi za jedną z najbezpieczniejszych diet, są sytuacje, w których warto zachować ostrożność. Osoby z nietolerancją glutenu powinny zwracać uwagę na rodzaj zbóż – nie wszystkie pełnoziarniste produkty zbożowe będą dla nich odpowiednie. Uczulenie na orzechy lub owoce morza też wymagać modyfikacji towarzyszącego diecie śródziemnomorskiej jadłospisu. Dla osób z zaburzeniami gospodarki lipidowej zbyt duża ilość oliwy może nie być wskazana, mimo że to tłuszcz zdrowy. Dlatego – jak w przypadku każdej zmiany żywienia – warto skonsultować się z dietetykiem, zwłaszcza jeśli w grę wchodzą choroby przewlekłe.

Dieta śródziemnomorska – przepisy na trzy dni

W przypadku diety śródziemnomorskiej piramida żywienia opiera się na tym, co sezonowe i regionalne. Z tego powodu przedstawiamy pomysły na jadłospis diety śródziemnomorskiej na trzy różne posiłki każdego dnia.

W diecie śródziemnomorskiej śniadanie to podstawa dobrego początku dnia. Możesz tutaj zjeść na przykład:

  • owsiankę na mleku roślinnym z orzechami, świeżym truskawkami i miodem,
  • tosty z pełnoziarnistego pieczywa z awokado, pomidorem i pestkami dyni,
  • jogurt naturalny z miodem, orzechami włoskimi i pokrojoną gruszką.
Podobnie jak w innych systemach żywienia, w diecie śródziemnomorskiej obiad to najbardziej obfite i kaloryczne danie dnia. Możesz zjeść:
  • pieczonego dorsza z ziołami, kaszą bulgur, sałatką z rukoli, pomidorów i oliwek z oliwą,
  • makaron razowy z warzywami na przykład cukinią, bakłażanem, papryką i sosem pomidorowym,
  • grillowanego kurczaka z kuskusem i pieczonymi warzywami.
Pozostaje jeszcze w diecie śródziemnomorskiej kolacja. Sprawdzą się na nią:
  • sałatka z gotowanym jajkiem, tuńczykiem, fasolką szparagową i ziemniakami,
  • pieczywo pełnoziarniste z hummusem i warzywami, do tego oliwki i kilka winogron,
  • zupa krem z soczewicy z odrobiną oliwy, do tego kromka razowego chleba.
Co ważne, w diecie śródziemnomorskiej produkty zakazane praktycznie nie istnieją. Warto jednak brać pod uwagę, że ograniczenie pewnych rzeczy na przykład fastfoodów, na rzecz spożycia ryb i owoców morza, produktów mlecznych i potraw opartych na warzywach i owocach, odżywczych i zdrowych dla układu pokarmowego i sercowo-naczyniowego, to tutaj podstawa. Pamiętaj, że w diecie śródziemnomorskiej przepisy są proste, bo liczy się naturalny smak składników.

Dieta śródziemnomorska. Podsumowanie

Dieta śródziemnomorska opiera się na najzdrowszych źródłach nienasyconych kwasów tłuszczowych i błonnika pokarmowego. Przykładowe jadłospisy są proste, co przekłada się na korzyści zdrowotne. Pamiętaj, aby dostosować dietę do indywidualnych potrzeb i dostarczyć wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ciągu dnia, niekoniecznie w każdym posiłku. Jak każda inna, dieta śródziemnomorska wady i zalety ma wynikające z rodzaju produktów żywieniowych. Zadbaj o to, aby cieszyć się dobrym zdrowiem.

Przeczytaj także:

rybka przygotowana do przyrządzenia

Dieta Dąbrowskiej – co warto o niej wiedzieć?

Szukasz diety, która oczyści Twój organizm z toksyn i jednocześnie pomoże schudnąć? Sprawdź, jakie korzyści posiada dieta Dąbrowskiej.

Sproszkowane zioła w miseczce ważny element diety jogina

Dieta jogina – joga, jedzenie i zasada Trzech Gun

Joga to prawdziwa filozofia życia, którą jogini biorą pod uwagę nawet w przypadku jedzenia. Sprawdź, jak wygląda wegetariańska dieta jogina.

Para wegetarian smażąca na grillu elektrycznym danie obiadowe diety wegetariańskiej

Dieta wegetariańska – jak zacząć? Jak bilansować wege jadłospis?

Poznaj przykładowy jadłospis i naucz się bilansować dietę wegetariańską. Sprawdź, które produkty warto włączyć do roślinnych posiłków.

Grafika przedstawiająca kobietę trzymającą się za brzuch cierpiącą na sibo

Co to jest SIBO? Jakie są objawy, jak leczyć, jaka dieta najlepsza?

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) to nie tylko ból brzucha i biegunka. Sprawdź jakie są jeszcze objawy!

Pudding chia z granatem i wiórkami

Jaka dieta przy PCOS (zespole policystycznych jajników)?

Cierpisz na zespół policystycznych jajników? Zastanawiasz się, jaka dieta przy PCOS będzie odpowiednia? Sprawdź zalecenia!