Futbol australijski – fascynujący sport z krainy kangurów

Interesujesz się futbolem amerykańskim lub rugby i myślisz, że ta gałąź sportu już niczym Cię nie zaskoczy? W takim razie australijski odpowiednik może Cię mocno zadziwić. Futbol australijski (w skrócie: footy) jest prawdziwym fenomenem na antypodach. Mecze rozgrywane są na boiskach do krykieta, a na murawie znajduje się jednocześnie 36 zawodników (po 18 w każdej drużynie). Gra toczy się z udziałem owalnej piłki, z którą można zrobić właściwie wszystko. Ten dynamiczny sport jest niesamowicie głęboko zakorzeniony w australijskiej kulturze.

Dla Australijczyków footy jest żywym elementem tożsamości narodowej. Co roku wiosną odbywa się finał AFL, czyli Australian Football League. Tradycyjnie jest on rozgrywany na stadionie Melbourne Cricket Ground i zawsze gromadzi komplet ponad 100 tysięcy widzów. Atmosfera przypomina znany nam z Europy finał piłkarskiej Ligi Mistrzów. Sama możliwość obejrzenia tego wydarzenia potrafi dobitnie uświadomić, jak ważny jest to sport dla mieszkańców Australii.

Futbol australijski narodził się w połowie XIX wieku w stanie Wiktoria, a konkretnie w Melbourne. Do dziś miasto to uznawane jest za stolicę tego sportu. Początkowo footy pełnił funkcję treningu dla zawodników krykieta. Miał on za zadanie podtrzymać ich formę w przerwie pomiędzy sezonami. Choć futbol australijski łączył w sobie elementy rugby, piłki nożnej oraz futbolu irlandzkiego, z czasem wyewoluował w zupełnie unikatową dyscyplinę sportu. Dużą inspiracją była kultura aborygeńska, a zwłaszcza ich gra „Marn Grook”, w której występowały wyskoki i łapanie piłki w powietrzu.

W drugiej połowie XIX wieku footy zaczął zdobywać coraz większą popularność wśród robotników i lokalnych społeczności. Szybki wzrost liczby klubów doprowadził do utworzenia Victorian Football League (VFL). Na prawie sto lat stała się ona najważniejszą ligą w tym sporcie. Prawdziwy przełom nastąpił jednak całkiem niedawno, bo w 1990 roku. Powstała wtedy obecna Australian Football League (AFL), już o zasięgu ogólnokrajowym. Tym samym futbol australijski oficjalnie wyszedł poza stan Wiktoria i stał się sportowym symbolem Australii.

Pierwszym skojarzeniem z futbolem australijskim jest chaos. Mecz wygląda jakby zawodnicy biegli w każdą stronę i walczyli o piłkę bez większego planu. Jak się jednak łatwo domyślić – footy ma swoje własne, konkretne zasady. Futbol australijski – ilu graczy bierze udział w meczu futbolu australijskiego? Drużyna liczy 22 graczy, z czego 18 znajduje się na boisku. Inni zawodnicy to rezerwowi czekający na zmianę. Mecz składa się z czterech kwart, każda po 20 minut. Podczas każdej przerwy jest jednak zatrzymywany zegar. Czym jeszcze zaskakuje futbol australijski? Boisko jest ogromne i owalne. Ma ono nawet 185 metrów długości, więc gracze muszą mieć ogromną kondycję.

Głównym celem gry jest kopnięcie piłki tak, aby zdobyć gola. Można go wywalczyć, gdy futbolówka zostanie kopnięta pomiędzy słupki bramki. Trafienie między dwa środkowe słupki daje drużynie sześć punktów. Jeśli jednak piłka przeleci pomiędzy środkowym a bocznym słupkiem, ekipa nagradzana jest jednym punktem. To tak zwany behind. Taki system punktowania sprawia, że na tablicy wyników widnieją często bardzo wysokie rezultaty – nawet powyżej 100 punktów na drużynę w jednym meczu.

W footy z piłką można zrobić właściwie wszystko:

• kopnąć,
  
• uderzyć pięścią,
  
• podbijać dłonią.
  

Różnice kryją się także w wyposażeniu i podejściu do kontaktu fizycznego. W futbolu amerykańskim gra jest brutalna, ale gracza chroni kask i cały arsenał ochraniaczy. W Australii gracze ograniczają się do ochraniacza na zęby. Mniejsza liczba ochraniaczy zwiększa ryzyko urazu, ale wynika ona z samego charakteru tego sportu. Płynność gry i konieczność przemieszczania się po boisku sprawiają, że zawodnik musi mieć zapewnioną swobodę ruchu.

Inaczej wygląda też kwestia ról na boisku. Futbol amerykański charakteryzuje się jasno określonymi zadaniami. To sport, w którym hierarchia i specjalizacja odgrywają kluczową rolę. Zupełnie inaczej wygląda to w futbolu australijskim. W footy role są znacznie bardziej swobodne. Zawodnicy poruszają się płynnie po boisku, a ich rola zmienia się wraz z przebiegiem akcji. To czyni z australijskiej odmiany grę niesamowicie nieprzewidywalną.

Ze względu na swoją dynamikę oraz kontaktowość footy zalicza się do raczej kontuzjogennych sportów. Urazy najczęściej dotyczą tkanek miękkich. Są to zwykle skręcenia kostek i kolan czy nadwyrężenia mięśni. Powody są bardzo proste. Ogromne boisko wymaga nieustannego biegania, nagłych zwrotów i wyskoków, co bardzo obciąża mięśnie i stawy. Do tego dochodzą zderzenia z rywalami, które ciało musi na siebie przyjąć bez dodatkowych ochraniaczy.

Dotkliwe bywają także urazy palców oraz ramion. Piłka do footy ma owalny kształt, a szybkie podania i kopnięcia sprawiają, że jej łapanie nie zawsze kończy się szczęśliwie. To przekłada się na częste kontuzje palców lub nadgarstków. W parze z tym idzie ryzyko przeciążeń mięśni łydek i ud. To oczywiście efekt nieustannego biegania na dużych dystansach. Warto jednak wiedzieć, że pomimo ewidentnych zagrożeń futbol australijski jest sportem o umiarkowanym poziomie ryzyka. Łatwo można wymienić sporty, które są o wiele bardziej niebezpieczne.

Okazuje się, że w naszym kraju futbol australijski ma się całkiem dobrze. Pierwszy klub powstał w Bydgoszczy w 2015 roku. Trzeba było jednak poczekać trzy lata, aby zaczęły pojawiać się kolejne. Dobrym przykładem jest Polish Devils AFL z Warszawy, który reprezentuje Polskę na arenie międzynarodowej. W kolejnych latach dołączyły kolejne zespoły z takich miast jak Wrocław, Nysa czy Lublin. Dzięki temu udało się stworzyć krajową ligę AFL, a nad wszystkim czuwa federacja AFL Polska.

Czy w Polsce jest gdzie trenować footy? Oczywiście! Treningi można znaleźć głównie w miastach, które posiadają własny klub. Są to właśnie wymienione wyżej Warszawa, Bydgoszcz, Wrocław, Nysa czy Lublin. Zespoły te organizują treningi dla wszystkich zainteresowanych. Więc jeśli tylko nie masz żadnych przeciwwskazań, a jest w Tobie dużo chęci, wybierz strój sportowy i udaj się na swój pierwszy trening futbolu australijskiego!