Komary w górach – jaka ochrona jest najskuteczniejsza?

Komary w górach występują powszechnie, choć ich zagęszczenie drastycznie spada wraz ze wzrostem wysokości i spadkiem temperatury. Najbardziej aktywne są w reglu dolnym i górnym, czyli tam, gdzie lasy są gęste, a wilgotność wysoka. Idealnym siedliskiem są dla nich okolice górskich potoków, torfowiska oraz zacienione doliny. Szczyt ich aktywności przypada na godziny poranne oraz późne popołudnie i wieczór, zwłaszcza po opadach deszczu, kiedy powietrze jest parne. Wtedy insekty mogą atakować szczególnie intensywnie.

Jeśli chodzi o Tatry, panuje mit, że powyżej granicy lasu komarów nie ma. To nieprawda, choć jest ich znacznie mniej niż w Beskidach czy Bieszczadach, pojedyncze osobniki można spotkać nawet w okolicach wysokogórskich stawów. Tatry są jednak królestwem innych owadów, czyli muchy końskiej i meszek, które bywają znacznie bardziej agresywne niż klasyczne komary. W dolinach reglowych, takich jak Dolina Chochołowska czy Kościeliska, populacja komarów może być okresowo bardzo uciążliwa dla turystów.

Pot przyciąga komary szczególnie intensywnie, dlatego warto zastanowić się nad skuteczną ochroną, zwłaszcza dla dzieci, przed wyjściem na szlak. Podstawa to spray przeciw komarom, który często działa na kleszcze i komary, co jest dodatkową dobrą wiadomością. Szczególnie skuteczne są preparaty zawierające DEET w stężeniu od 30 do 50%, ale mogą uszkadzać plastikowe elementy i są niewskazane dla dzieci młodszych niż 2 lata. Tutaj przydatna może okazać się ikarydyna.

Do tego warto dobrać naturalne prearaty w sprayu. Olejki eteryczne (lawendowy, z trawy cytrynowej czy eukaliptusa cytrynowego) działają, ale krótko. Ich zadaniem jest odstraszanie owadów. W górach, gdzie wiatr szybko rozwiewa zapachy, wymagają one aplikacji nawet co godzinę, ale mogą być skuteczne w odstraszaniu. Nie wszystkie jednak można aplikować na skórę!

Ciekawym rozwiązaniem są małe, elektroniczne odstraszacze emitujące dźwięki niesłyszalne dla ludzi, ale drażniące owady. Choć ich skuteczność bywa dyskusyjna w otwartym terenie, mogą stanowić wsparcie dla chemii. Dostępne są w wersjach dla ludzi oraz zwierząt domowych, na przykład psów.

W polskich górach, szczególnie na połoninach Bieszczad i w halach tatrzańskich, prawdziwą plagą nie są komary, lecz muchy końskie (jusznice) oraz meszki. Te pierwsze reagują na ruch i wydzielane ciepło, dlatego często krążą wokół idącego turysty. Walka z nimi jest trudniejsza, ponieważ są odporne na wiele standardowych repelentów. Najlepszą metodą na muchy końskie jest fizyczna bariera oraz unikanie jaskrawych kolorów (zwłaszcza niebieskiego, który je przyciąga).

W przypadku meszek warto stosować moskitiery na głowę (kapelusze z siatką), które powinny się stać stałym elementem wyposażenia wędrowców w rejonach bagnistych i wilgotnych dolinach. Pomocne bywa również spożywanie witaminy B12 przed sezonem, co zmienia nieco zapach potu na mniej atrakcyjny dla tych owadów.

Jeśli profilaktyka zawiodła, kluczowe jest powstrzymanie odruchu drapania. Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że może to prowadzić do nadkażeń bakteryjnych i trwałych blizn. Jak postępować? Przede wszystkim przemyj miejsce ukąszenia i je zdezynfekuj, zwłaszcza jeśli już je odruchowo rozdrapałeś. Aby zmniejszyć obrzęk i świąd, możesz przyłożyć na nie lód lub ręcznik zmoczony w zimnej wodzie, co obkurczy naczynia krwionośne.

Prócz tego do wyboru masz środki apteczne i domowe. Plasterek cebuli czy roztwór octu to domowe sposoby na złagodzenie swędzenia. W aptece znajdziesz natomiast żele antyhistaminowe. Jeśli jednak reakcja jest silna, być może warto rozważenia są doustne leki przeciwalergiczne.

Pamiętaj, że w polskich górach ukąszenia owadów są zazwyczaj jedynie uciążliwe, a nie niebezpieczne dla życia (z wyjątkiem silnych alergii na jad pszczół czy os). Zachowanie spokoju i odpowiednie przygotowanie bagażu pozwoli Ci cieszyć się wędrówką bez ciągłej walki z nieproszonymi gośćmi.