Unselected
Kobieta nurkująca w masce ze sprzętem

Znaki nurkowe – komunikacja pod wodą w trakcie nurkowania

Znaki nurkowe krok po kroku – podstawowe gesty, sygnały zapasu powietrza, komunikacja w nocy, znaki na powierzchni oraz stopnie PADI i CMAS.

Unselected

Znaki nurkowe to zestaw gestów zastępujących mowę pod wodą. Podstawowe to kółko z kciuka i palca oznaczające wszystko w porządku i dłoń płasko kołysząca się, gdy coś jest nie tak. Kciuk w górę nie znaczy OK, a odwrotne znaczenie tego gestu na powierzchni sprawia, że jest to najczęstszym błędem począ

Unselected

Najważniejsze informacje z artykułu

  • Kciuk w górę oznacza wynurzenie, a nie zgodę ani potwierdzenie, że wszystko jest w porządku.
  • Znak OK to kółko z kciuka i palca wskazującego, a na powierzchni ręka ułożona nad głową w kształcie litery O.
  • Brak powietrza pokazuje się ruchem płaskiej dłoni w poprzek szyi, a niedobór powietrza – pięścią przyłożoną do klatki piersiowej.
  • Rezerwa, przy której para rozpoczyna powrót, wynosi zwykle 50 barów.
  • Liczby od 1 do 5 pokazuje się jedną dłonią, zero zaciśniętą pięścią, a zapis wyższych wartości ustala się na briefingu.
  • Latarką kółko oznacza OK, ruch snopem w górę i w dół potwierdzenie, a ruch na boki odmowę.

Unselected

Czym są znaki nurkowe?

Znaki nurkowe to zestaw gestów wykonywanych dłońmi, które zastępują mowę pod wodą. Automat oddechowy w ustach uniemożliwia mówienie, a woda przenosi dźwięk tak, że nie da się ustalić jego źródła. Katalog jest celowo minimalistyczny – w sytuacji awaryjnej nurek ma od jednej do dwóch sekund na przekazanie informacji. Trzon zestawu jest wspólny dla PADI, SSI oraz KDP/CMAS, natomiast sposób pokazywania liczb powyżej pięciu i gesty dodatkowe różnią się między bazami nurkowymi, dlatego ustala się je na briefingu przed wejściem do wody.

Nurek ze sprzętem nurkujący pod wodą
Unselected

Jak znaki wpływają na bezpieczeństwo nurkowania?

Nurkowanie rekreacyjne opiera się na systemie partnerskim, w którym dwie osoby pozostają w zasięgu wzroku przez cały czas zanurzenia. Bez znaków partner nie wie ani, ile powietrza zostało drugiej osobie, ani czy coś jej dolega. Nurek, który traci powietrze albo nie wyrównuje ciśnienia w uszach, sygnalizuje to, zanim problem zacznie wymuszać gwałtowne ruchy. Niekontrolowane, szybkie wynurzenie jest najgroźniejszym scenariuszem i niesie ryzyko urazu ciśnieniowego płuc oraz choroby dekompresyjnej.

Unselected

Jakie znaki nurkowe obowiązują pod wodą?

Katalog podstawowy liczy około dwudziestu gestów, z czego cztery prowadzą większość komunikacji pod wodą – OK, coś nie tak, stop oraz kciuk w górę. Każdy znak pokazuje się w polu widzenia partnera, na wysokości własnej maski, nie przy biodrze. Odbiorca odpowiada tym samym znakiem albo sygnalizuje, że nie zrozumiał, a brak reakcji oznacza utratę kontaktu.

Unselected
Ułożenie dłoni dotyczące podstawowych znaków nurkowych

Znaki podstawowe

Te gesty obsługują zwykłą wymianę informacji i używa się ich częściej niż wszystkich pozostałych razem. Każdy wykonuje się jedną dłonią, co ma znaczenie przy latarce albo lince w drugiej ręce.


  • OK – kółko z kciuka i palca wskazującego, trzy pozostałe palce wyprostowane. Oznacza zarówno komunikat, że wszystko jest w porządku, jak i pytanie o to samo.

  • Coś nie tak – płaska dłoń z wyprostowanymi palcami kołysze się na boki, a następnie palec wskazuje miejsce problemu.

  • Nie rozumiem – płaska dłoń obrócona wnętrzem do partnera z lekkim wzruszeniem ramionami.

  • Stop – otwarta dłoń wyprostowana przed siebie, palce skierowane w górę.

  • Patrz na mnie – dwa palce wskazują własne oczy, a potem na siebie.

Unselected

Prędkość płynięcia

Język migowy dla nurków musi również uwzględniać gesty, których zadaniem jest wskazanie prędkości płynięcia. Czasem zdarza się, że jeden z nurków płynie szybciej niż wynosi średnia prędkość całej grupy. Można się spotkać także z przeciwną sytuacją – jeden z towarzyszy wyraźnie spowalnia całą grupę. Na szczęście istnieją znaki nurkowe, które pomagają wyjaśnić tego typu nieporozumienia. Oto najważniejsze z nich:

1. „Szybciej”. Gest ten może być pokazany całej grupie lub konkretnemu jej członkowi. W pierwszym przypadku sygnalizuję potrzebę ogólnego zwiększenia prędkości. Gdy dotyczy konkretnej osoby, zazwyczaj oznacza, że spowalnia ona grupę. Aby go pokazać, należy ugiąć rękę, złączyć palce, a następnie w szybkim tempie obracać dłoń na prawo i lewo. Gest ten niejako imituje poruszanie płetwami i mobilizuje do płynięcia szybciej.

2. „Wolniej”. Ten znak również może odnosić się do całej grupy lub pojedynczej osoby. Głównym celem jego stosowania jest prośba o zwolnienie, jednak to niejedyna sytuacja, kiedy jest używany. Czasem może on również oznaczać prośbę o uspokojenie się, kiedy ktoś oddycha za szybko lub złapał zadyszkę. Pokazuje się go poprzez ugięcie ręki w stawie, wyprostowanie palców, a następnie powolne poruszanie dłonią w górę i w dół.

3. „Stop”. To bardzo ważny gest. Jego głównym sposobem użycia jest zakomunikowanie grupie lub konkretnej osobie, że ma się zatrzymać. Podobnie jak znak „wolniej” może zostać również użyty jako sygnał do uspokojenia się. Sam gest jest identyczny jak wskazywany przez policjanta na drodze. Polega on na wyciągnięciu przed siebie ręki i zatrzymaniu jej z palcami wyciągniętymi do góry.

Unselected

Znaki kierunku, głębokości i tempa

Ta grupa porządkuje ruch pary albo grupy. W grupie kierunek wskazuje wyłącznie osoba prowadząca – dwa sprzeczne sygnały rozdzielają zespół w kilka sekund. Gesty pionowe mają pierwszeństwo przed poziomymi, więc kciuk w górę przerywa każdy inny plan.


  • Wynurzamy się – zaciśnięta pięść z kciukiem wyprostowanym w górę. Nigdy nie oznacza zgody ani potwierdzenia.

  • Zanurzamy się – zaciśnięta pięść z kciukiem skierowanym w dół.

  • Utrzymaj głębokość – płaska dłoń na wysokości tułowia z ruchem w poziomie.

  • Kierunek płynięcia – ręka wyprostowana w łokciu ze złączonymi palcami; dłoń wskazuje stronę.

  • Wolniej – płaska dłoń poruszana powolnym ruchem w dół. Oblemuje też prośbę o uspokojenie oddechu.

  • Zostańmy razem – dwa palce wskazujące obu dłoni złączone obok siebie.

Unselected

Znaki problemów i awarii

Te gesty muszą działać odruchowo, dlatego powtarza się je na każdym kursie i na każdym basenie. Dwa z nich mają ustalone, niepodlegające dyskusji znaczenie i nie zastępuje się ich liczbami.


  • Brak powietrza – ruch płaską dłonią w poprzek szyi. Partner natychmiast podaje zapasowy automat oddechowy.

  • Mało powietrza – zaciśnięta pięść przyłożona do klatki piersiowej.

  • Oddychamy razem – płaska dłoń poruszana w tę i z powrotem między ustami obu osób.

  • Problem z uszami – palec wskazujący dotyka ucha. Wstrzymuje dalsze zanurzanie.

  • Skurcz – dłoń ściska mięsień, w którym pojawił się skurcz.

  • Zimno – ramiona skrzyżowane na klatce piersiowej z wyraźnym drżeniem.

Unselected
Nurek ze sprzętem pod wodą

Jakie znaki nurkowe wskazują, ile masz powietrza?

Zapas przekazuje się liczbami albo odwróceniem manometru w stronę partnera. Drugi sposób jest pewniejszy przy słabej widoczności i przy wartościach powyżej stu barów. Liczby od jednego do pięciu pokazuje się jedną dłonią, zero zaciśniętą pięścią, a wartości wielocyfrowe cyfra po cyfrze, z wyraźnym zatrzymaniem dłoni przy każdej. Przy cyfrach od sześciu do dziewięciu organizacje stosują różne warianty, dlatego zapis ustala się na briefingu.

  • 150 bar – jeden palec, pięć palców, zaciśnięta pięść. Zapas pełny, nurkowanie zgodnie z planem.

  • 100 bar – jeden palec, zaciśnięta pięść, zaciśnięta pięść. Czas zaplanować drogę powrotną.

  • 50 bar – pięć palców, zaciśnięta pięść. Rezerwa osiągnięta. Para kieruje się do wyjścia.

  • Rezerwa 50 barów jest wartością umowną. Przy nurkowaniu poniżej trzydziestu metrów albo przy wejściu do wraku ustala się ją wyżej, z doliczeniem powietrza na przystanek bezpieczeństwa i dopłynięcie do liny.

    Unselected

    Jak komunikować się nocą i przy słabej widoczności?

    W nocy rolę dłoni przejmuje latarka, którą partner widzi z większej odległości niż sylwetkę. Kółko wykreślone światłem oznacza OK, ruch snopem w górę i w dół potwierdzenie, a ruch na boki oznacza odmowę. Światło kieruje się na własną dłoń albo na dno obok partnera, nigdy w maskę – oślepiony nurek traci adaptację wzroku na kilka minut. W zawiesinie zamiast pojedynczych palców używa się całej dłoni, a przy widoczności poniżej metra pozostaje umówiony kontakt fizyczny, czyli chwyt za nadgarstek albo za pas, ustalony jeszcze na powierzchni.

    Unselected

    Jakie znaki obowiązują na powierzchni?

    Na powierzchni gesty wykonywane blisko ciała są nieczytelne z pokładu łodzi, dlatego używa się całych ramion. Przy niewielkiej odległości wystarczy jedna ręka ułożona nad głową w literę O, a przy większej obie ręce złączone nad głową w szeroki okrąg. Wezwanie pomocy to szerokie, energiczne machanie jedną ręką nad głową, powtarzane do momentu, w którym załoga odpowie. Gest OK pokazany z wody trzeba zawsze potwierdzić – brak odpowiedzi z łodzi oznacza, że sygnał nie został zauważony.

    Unselected

    Gdzie kupić sprzęt do nurkowania?

    Maski do nurkowania, fajki, płetwy do nurkowania, ochronę termiczną oraz akcesoria do nurkowania znajdziesz w Decathlon. Kupisz tu też części zużywalne, czyli pasy do masek, zatyczki oraz paski do płetw. Maskę dobiera się do kształtu twarzy, a płetwy do rozmiaru stopy razem z butami neoprenowymi, dlatego pierwszy zestaw warto złożyć na miejscu. Butle i automaty oddechowe wymagają przeglądów w wyspecjalizowanych serwisach, więc przed zakupem sprawdź, gdzie w okolicy taki punkt działa.

    Unselected

    Co zapamiętać ze znaków nurkowych? Podsumowanie

    Pod wodą obowiązuje około dwudziestu gestów, z czego najczęściej używa się czterech – OK jako kółko z kciuka i palca wskazującego, kciuk w górę jako wynurzenie, płaska kołysząca się dłoń jako problem oraz otwarta dłoń jako stop. Kciuk w górę nigdy nie oznacza zgody i ta pomyłka najczęściej przerywa nurkowania początkujących. Zapas powietrza przekazuj liczbami albo odwróconym manometrem, przy czym mało powietrza to pięść na klatce piersiowej, a brak powietrza to ruch dłonią w poprzek szyi. Nocą te same komunikaty pokazuje się latarką, gdzie kółko oznacza OK, ruch w górę i w dół potwierdzenie, a ruch na boki odmowę.

    Unselected

    FAQ

    Po co jest certyfikat nurka?

    Jest warunkiem wypożyczenia sprzętu, napełnienia butli oraz zapisania się na nurkowanie z łodzi. Bez certyfikatu zostaje wyłącznie nurkowanie próbne pod bezpośrednią opieką instruktora.

    Czy pod wodą można rozmawiać przez sprzęt?

    Tak, istnieją maski pełnotwarzowe z łącznością podwodną, używane głównie przez służby, nurków zawodowych i ekipy filmowe. W nurkowaniu rekreacyjnym są rzadkością z powodu ceny i wagi, więc znaki pozostają podstawą komunikacji.

    Jak ćwiczyć znaki nurkowe przed wyjazdem?

    Najskuteczniej przed lustrem i z partnerem na sucho – chodzi tu o odruch, a nie o zapamiętanie listy. Druga faza to basen, gdzie gesty wykonuje się już w rękawicach i z automatem w ustach, co zmienia zakres ruchu dłoni.

    Co zrobić, gdy partner nie odpowiada na znak?

    Zwróć jego uwagę dźwiękiem, czyli stuknięciem w butlę albo grzechotką. Brak reakcji po dwóch próbach oznacza utratę kontaktu i uruchamia procedurę poszukiwania partnera ustaloną przed nurkowaniem.

    Czy pod wodą da się przekazać wiadomość pisemnie?

    Tak, służy do tego tabliczka nurkowa z rysikiem albo notes z wodoodpornych kartek, mocowane do jacketu na karabinku. Pisanie zajmuje jednak kilkanaście sekund, więc tabliczka sprawdza się przy ustalaniu planu, a nie w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji.

    Czy znaki nurkowe przydają się przy snorkelingu i freedivingu?

    Tak, zestaw podstawowy działa identycznie, a we freedivingu znak OK po wynurzeniu jest elementem obowiązkowej procedury kontroli stanu nurka. Przy snorkelingu najczęściej używa się OK, stop oraz wskazania kierunku.

    Unselected

    Przeczytaj także:

    Kobieta zakładająca maskę do nurkowania obok instruktor oboje w wodzie

    Nurkowanie bez uprawnień - czy uprawnienia to konieczność?

    Marzy Ci się nurkowanie ale nie masz uprawnień? Czy musisz do tego przejść przez kurs dla nurka? Co jest potrzebne, żeby nurkować?

    Nurkowie ze sprzętem świecący latarkami pod wodą

    Jak dobrać balast do nurkowania? Jak go prawidłowo wyważyć?

    Jednym z ważnych zadań nurka jest odpowiednie dobranie balastu. Sprawdź co to jest, jak wpływa na nurkowanie i pływalność. Jak go wyważyć?

    Nurek w masce i z fajką w wodzie przed zanurzeniem się pod wodę

    Jak zanurzyć się pod wodę? Nurkowanie i pływanie

    Zobacz, jak bezpiecznie zacząć nurkować. Poznaj zasady wyrównywania ciśnienia oraz techniki oddychania, które ułatwiają naukę pływania pod wodą.

    Nurkowie nurkujący w jaskini

    Jak wygląda nurkowanie jaskiniowe?

    Jak wygląda i czym jest nurkowanie jaskiniowe? Poznaj tajniki penetracji jaskiń, aby przygotować się do nurkowania w jaskini.

    Nurek ze sprzętem nurkujący z mantami

    Nurkowanie z mantami. Czy to możliwe?

    O czym warto wiedzieć przed nurkowanie z mantami? Spełnij marzenia o nurkowych wakacjach. Zobacz diabła morskiego i nie tylko!