Czym jest balneologia? Metody leczenia, wskazania i przeciwwskazania

Medycyna naturalna staje się coraz bardziej popularna, a zabiegi wykorzystujące zioła i wywary polecane są także przez lekarzy medycyny. Jedna z koncepcji naturalnego leczenia to balneologia. Co to jest i czym się charakteryzuje? Balneologia to dziedzina medycyny uzdrowiskowej, która zajmuje się badaniem i praktycznym wykorzystaniem naturalnych surowców leczniczych. Obejmuje metody wspierające kurację przewlekłych schorzeń, regenerację organizmu oraz profilaktykę zdrowotną.

Specjaliści z tej dziedziny łączą wiedzę medyczną, fizjologię i obserwacje kliniczne, aby bezpiecznie i skutecznie wykorzystywać siły natury w procesach medycznych i terapeutycznych. Balneologia wykorzystuje naturalne metody leczenia, w których wykorzystuje się między innymi: 

• wody mineralne,
  
• wody termalne,
  
• gazy lecznicze,
  
• peloidy (najczęściej borowiny i torf).

Leczenie balneologiczne, polegające na wykorzystaniu naturalnych metod, ma swoje korzenie już w starożytności. Pierwsze termy do kąpieli leczniczych budowano już w starożytnej Grecji i Rzymie, a uzdrowiska wokół naturalnych wód podziemnych, zaczęto wznosić w średniowieczu. Jednak dopiero w XIX wieku balneologia stała się elementem oficjalnej medycyny. Obecnie najbardziej intensywne badania i rozwój balneologii obserwuje się w Europie i w Japonii. 

Balneologia i balneoterapia to dwie dziedziny pokrewne, których nazwy bywają używane wymiennie, jednak nie mają jednakowego znaczenia. Balneologia to teoretyczna nauka badająca naturalne surowce pod kątem:

• właściwości leczniczych,
  
• wpływu na organizm,
  
• bezpieczeństwa stosowania,
  
• wskazań i przeciwwskazań,
  
• skuteczności terapii.

Specjalista od nadzoru i oceny leczenia naturalnymi metodami to lekarz balneolog. Od czego jest fachowcem? Jego zadaniem jest diagnoza problemów zdrowotnych, dobór zabiegów, ocena przeciwwskazań, a następnie ustalenie planu kuracji. Z reguły ten specjalista monitoruje organizm pacjenta, a w razie problemów zaleca zmianę kuracji lub modyfikuje zabiegi wykonywane w placówce. 

W jakich sytuacjach może pomóc lekarz balneolog? Co leczy? Balneolog zajmuje się leczeniem takich schorzeń jak:

• choroby reumatyczne i zwyrodnieniowe (zapalenie stawów),
  
• schorzenia kręgosłupa i układu ruchu,
  
• choroby skóry (łuszczyca, egzema),
  
• choroby układu oddechowego,
  
• choroby przewlekłe krążenia,
  
• dolegliwości pourazowe,
  
• przewlekły stres i napięcie mięśniowe (nerwica).

W balneoterapii zabiegi sprowadzają się najczęściej do trzech rodzajów: 

• kąpiele lecznicze – działają przeciwbólowo, rozluźniająco, poprawiają ukrwienie i metabolizm. W zależności od schorzenia terapia wykorzystuje wody o wysokiej zawartości takich substancji jak chlorek sodu, radon, siarkowodór i związki siarki, dwutlenek węgla czy strumienie powietrza;
  
• inhalacje – znakomicie sprawdzają się w chorobach dróg oddechowych i laryngologicznych. Wykorzystuje się inhalację solankowe i mineralne, a także aerozoloterapię z wykorzystaniem mgiełki leczniczej;
  
• okłady lub kąpiel borowinowa – stosowane są w chorobach narządu ruchu, problemach skórnych i dermatologicznych oraz ginekologicznych. W zabiegach wykorzystuje się peloid, czyli naturalną substancję pochodzenia torfowego. 

Nie przy wszystkich schorzeniach zalecana jest balneologia. Wskazania do jej stosowania dotyczą głównie obszarów, gdzie potrzebna jest redukcja bólu, poprawa mobilności, wsparcie regeneracji i działanie przeciwzapalne. Balneoterapia z reguły jest metodą wspomagająca leczenie innymi środkami medycznymi lub stosowaną jako uzupełnienie po wcześniejszych zabiegach. Skierowania na leczenie i zabiegi zalecają głównie specjaliści z innych dziedzin medycyny. 

W niektórych przypadkach naturalne zabiegi nie są jednak wskazane. Należą do nich najczęściej: 

• ostre stany zapalne i infekcje,
  
• skomplikowane choroby serca i nadciśnienie,
  
• zaawansowana niewydolność krążenia,
  
• aktywna choroba nowotworowa,
  
• poważne zaburzenia krzepnięcia,
  
• niektóre choroby tarczycy,
  
• ciąża w przypadku wybranych zabiegów.

Balneologia oraz metody balneoterapii są sposobem na powrót do zdrowia i sprawności fizycznej po przebytych chorobach lub urazach. Okazują się pomocne przy różnych dolegliwościach i schorzeniach, a wiele placówek leczniczych w naszym kraju daje możliwość kompleksowego korzystania z dobrodziejstw natury. Ważne jest jednak, żeby dobór zabiegów konsultować ze specjalistami.