Czym jest masaż powięziowy? Efekty terapii, skutki uboczne, przeciwwskazania

Masaż powięziowy to forma terapii manualnej stosowana w rehabilitacji. Koncentruje się na niwelowaniu zaburzeń pracy powięzi, czyli tkanki łącznej włóknistej, która niczym cienka sieć oplata wszystkie struktury organizmu. W prawidłowych warunkach jest elastyczna i sprężysta, a do jej zadań należy m.in.:

• ochrona narządów wewnętrznych,
  
• podtrzymywanie i podparcie struktur ciała,
  
• wspomaganie w utrzymaniu postawy ciała,
  
• przenoszenie napięć mięśniowych.
  

Masaż powięziowy polega na mechanicznym oddziaływaniu na powięź. Obejmuje rozciąganie i masaż tkanek z wykorzystaniem ucisku. 

Celem masażu powięziowego jest:

• przywrócenie elastyczności powięzi,
  
• poprawa ślizgu między jej strukturami i rozdzielenie „sklejonych” tkanek,
  
• zmniejszenie napięcia i sztywności,
  
• oddziaływanie na punkty spustowe.
  

Techniki wykonywania masażu powięzi mogą nieznacznie różnić się pomiędzy terapeutami. Wśród stosowanych metod terapii można wymienić m.in.:

• głęboki masaż – zastosowanie ucisku (np. kciukiem, łokciem), ugniatania tkanek i ruchów okrężnych w celu dotarcia do głębokich warstw struktur organizmu;
  
• rozciąganie powięzi – zwiększanie elastyczności i ruchomości tkanek poprzez ich rozciąganie połączone z jednoczesnym uciskiem;
  
• uwalnianie punktów spustowych – wywieranie statycznego ucisku na punkt spustowy w celu jego usunięcia.
  

Masaż powięziowy jest skuteczny w łagodzeniu zaburzeń pracy powięzi, czyli w sytuacjach, gdy wykazuje ona zbyt duże napięcie i traci zdolność swobodnego przesuwania się między swoimi strukturami. Może do tego dojść w przebiegu choroby, długotrwałych przeciążeń, unieruchomienia, urazów, braku aktywności fizycznej czy stresu.

Wskazaniem do masażu powięziowego są:

• przewlekłe bóle kręgosłupa i stawów,
  
• sztywność i ból mięśni,
  
• ograniczenie ruchomości w stawie,
  
• zwiększone napięcie mięśni,
  
• przebyte urazy i kontuzje,
  
• długotrwałe unieruchomienie kończyny,
  
• operacje,
  
•  migreny,
  
• zapalenia ścięgien (np. łokieć tenisisty, golfisty),
  
• rwa kulszowa,
  
• przeciążenia i choroby zwyrodnieniowe,
• zespół cieśni nadgarstka,
  
• zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego,
  
• fibromialgia,
  
• przewlekły stres i praca siedząca,
  
• wady postawy,
  
• bóle menstruacyjne.
  

Masaż powięziowy może okazać się skuteczny w minimalizowaniu dolegliwości twarzy i poprawie wyglądu skóry. Wykonuje się go między innymi:

• w dysfunkcjach stawu skroniowo-żuchwowego,
  
• przy migrenach i napięciowych bólach głowy,
  
• w redukcji objawów bruksizmu,
  
• wspomagająco w leczeniu ortodontycznym i chirurgii stomatologicznej.
  

• poprawa elastyczności i jędrności skóry,
  
• wygładzenie drobnych zmarszczek,
  
• zmniejszenie obrzęków,
  
• korekta owalu twarzy,
  
• poprawa dotlenienia komórek.

Istnieją pewne przeciwwskazania do pracy z powięzią. Należą do nich:

• choroby skóry oraz jej uszkodzenie w miejscu masażu (przerwanie ciągłości, pęcherze, odleżyny);
  
• infekcje;
  
• zażywanie niektórych leków, w tym przeciwkrzepliwych;
  
• choroby naczyniowe, np. zakrzepica żył głębokich;
  
• nowotwory (wyjątkiem może być ból nowotworowy, jednak zawsze wymaga konsultacji lekarskiej);
  
• gorączka;
  
• złamania.

Masaż powięziowy jest bezpieczny, jednak jak każdy zabieg może wiązać się z pewnymi skutkami ubocznymi. Należą do nich:

• krótkotrwały ból i tkliwość,
  
• krwiaki podskórne,
  
• osłabienie i senność,
  
• zawroty głowy,
  
• mrowienie.
  

W większości przypadków masaż powięzi może powodować ból zarówno podczas zabiegu, jak i po wykonanej sesji. Charakteryzuje go tkliwość masowanej okolicy ciała, np. masaż powięziowy kręgosłupa może wywoływać delikatny ból podczas opierania się o krzesło lub leżenia na plecach.

Dolegliwości bólowe występują szczególnie po pierwszych sesjach terapii powięziowej lub w przypadku dużego napięcia mięśniowo-powięziowego. 

Ból po masażu powięzi powinien ustąpić w ciągu 1-2 dni.

Ważne: ból nie powinien być nadmierny. Jeżeli ból zaburza normalne funkcjonowanie lub nie ustępuje w ciągu pierwszych kilku dni, skontaktuj się z lekarzem.

Najlepszy efekt daje masaż powięziowy przeprowadzony przez wykwalifikowanych specjalistów, ale niektóre elementy terapii mogą zostać wykonane samodzielnie w domu. Możesz do tego wykorzystać:

• roller – przesuwaj się powoli na rollerze po całej długości mięśnia, dociskając masowaną okolicę ciała;
  
• niewielką piłkę (np. do tenisa, lacrossa) – wykonuj powolny nacisk, wykorzystując swoją masę ciała; weź kilka głębokich oddechów, pozwalając „zapaść się” piłce w głąb tkanek.
  

Masaż powięziowy, w odróżnieniu od tradycyjnego masażu, skupia się na samej powięzi. Wykonywany jest rękami przez terapeutę lub przy wykorzystaniu przedmiotów, takich jak rollery czy piłki.

Masaż powięziowy może pomóc w dolegliwościach bólowych oraz zwiększonym napięciu mięśniowym i ograniczonym zakresie ruchu w stawie. Dodatkowo jest stosowany także w celu zwiększenia elastyczności i sprężystości skóry twarzy, jak również przy migrenach, bólach menstruacyjnych czy w trakcie przewlekłego stresu.

Choć uznawany jest za bezpieczny, przed jego zastosowaniem należy sprawdzić, czy istnieją przeciwwskazania do wykonywania masażu powięziowego (infekcje, choroby skóry, gorączka) i monitorować stan organizmu po wykonanej terapii.

Lv Y, Yin Y. A Review of the Application of Myofascial Release Therapy in the Treatment of Diseases. J Multidiscip Healthc. 2024 Sep 26;17:4507-4517. doi: 10.2147/JMDH.S481706. PMID: 39351042; PMCID: PMC11441305.

https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/24011-myofascial-release-therapy

Bochenek Adam, Reicher Michał. Anatomia człowieka. Tom I. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2010