Pozdrowienia na szlaku górskim – Górski zwyczaj 'Dzień dobry'

Tradycja pozdrawiania się na szlakach nie wzięła się z czystej uprzejmości, ale przede wszystkim z solidarności i potrzeby bezpieczeństwa. Dawniej, gdy turystyka górska dopiero raczkowała, wyjście w wyższe partie Tatr czy Beskidów było elitarną i niebezpieczną wyprawą. Spotkanie drugiego człowieka na ścieżce było wydarzeniem rzadkim i niosło za sobą ogromny ładunek emocjonalny.

Pozdrowienie było sygnałem: „Widzę Cię, jesteśmy tu sami, w razie kłopotów możesz na mnie liczyć”. Dodatkowo krótkie „Cześć” lub „Dzień dobry” pozwalało na szybką ocenę stanu mijanej osoby i tego, czy nie jest skrajnie wyczerpana, odwodniona (wtedy można było zaproponować butelkę z wodą) lub zagubiona. Tradycja ta budowała tak zwane braterstwo szlaku, znosząc bariery klasowe, wiekowe i społeczne. W górach wszyscy stają się sobie równi w obliczu potęgi natury. 

Dziś „dzień” dobry czy „cześć” na szlaku wiele osób mówi bez wiedzy o tych zwyczajach. Kiedy napotykasz kogoś na szlaku, wzajemna życzliwość nakazuje odpowiedzieć na przekazywane serdeczności.

Choć górska etykieta nie jest spisana w żadnym oficjalnym kodeksie, opiera się na kilku intuicyjnych zasadach, które warto znać przed wyjściem z domu. To swoiste reguły witania się na szlaku, dzięki którym nie musisz narażać tempa wędrówki, ale jednocześnie odpowiadasz z uwagą skierowaną na osobę, którą napotkasz. Oto, o czym warto pamiętać:

• naturalność i ton – najbardziej uniwersalnymi zwrotami są klasyczne „Dzień dobry” lub swobodne „Cześć”. Młodsi turyści często rzucają luźne „Hej”, natomiast w wyższych partiach gór, gdzie dystans społeczny skraca się jeszcze bardziej, tradycyjne „Cześć” dominuje bez względu na wiek. W niektórych regionach (zwłaszcza na Podhalu) wciąż można usłyszeć tradycyjne „Szczęść Boże”,
  
• kontakt wzrokowy – pozdrowienie rzucone pod nogi lub w przestrzeń mija się z celem. Dobrym obyczajom towarzyszy uniesienie głowy, spojrzenie na drugą osobę i lekki uśmiech lub skinienie głową,
  
• element weryfikacji – górskie przywitanie to także świetny pretekst do wymiany kluczowych informacji. Po wymianie uprzejmości naturalne jest szybkie pytanie o warunki na grani („Dużo lodu na górze?”, „Mocno wieje?”), co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo, ale nie jest długą rozmową.

Savoir-vivre w terenie różni się od tego, który znamy z miejskich salonów czy biur. Analizując to, kto mówi pierwszy „dzień dobry” w górach, musisz porzucić klasyczną zasadę, że to mężczyzna wita kobietę, a młodszy starszego. W górach rządzi inna logika, powiązana z wysiłkiem fizycznym.

Główna zasada głosi, że osoba schodząca w dół wita osobę wchodzącą pod górę jako pierwsza. Dlaczego tak jest? Turysta idący pod górę wkłada w marsz ogromny wysiłek, często walczy o każdy oddech i ma ograniczone pole widzenia, bo idzie na przykład z kijkami trekkingowymi, skupiając wzrok na podejściu. Osoba schodząca ma lżej, widzi więcej i to na niej spoczywa obowiązek zainicjowania kontaktu wobec napotkanej osoby.

To jeden z najczęstszych dylematów współczesnego turysty. Odpowiedź brzmi: to zależy od zagęszczenia ruchu na szlaku. Górski savoir-vivre wymaga elastyczności i zdrowego rozsądku. Jeśli spacerujesz drogą asfaltową do Morskiego Oka, Doliną Kościeliską w sierpniowy weekend czy wchodzisz na Giewont w szczycie sezonu, witanie każdego mijanego człowieka nie ma sensu. Gdybyś chciał powiedzieć „Dzień dobry” kilku tysiącom osób, po godzinie straciłbyś głos, a zamiast relaksu i spokoju odczuwałbyś irytację.

Zasada witania się wraca jednak z pełną mocą w momencie, gdy schodzisz z głównych traktów. Im wyżej się znajdujesz, im trudniejszy jest szlak i im mniej ludzi na nim spotykasz, tym bardziej obowiązkowe staje się pozdrowienie. Jeśli na bocznej, dzikiej ścieżce w Bieszczadach czy na wymagającym podejściu w Tatrach Wysokich miniesz kogoś w ciszy, patrząc w ziemię, zostanie to odebrane jako rażący brak kultury i ignorancja. W takich miejscach jedno krótkie słowo buduje poczucie bezpieczeństwa, którego w trudnym terenie nigdy za wiele.

Każdy miłośnik gór lubi zwyczaj zwykłej uprzejmości na szlakach. Wraz z popularnością chodzenia po szlakach górskich stał się on coraz bardziej rozpowszechniony.