Szok termiczny - najczęstsze przyczyny wstrząsu termicznego i pierwsza pomoc

Co to jest szok termiczny? Szok termiczny nazywany też często wstrząsem termicznym jest gwałtowną, nagłą reakcją Twojego organizmu na szybką zmianę temperatury ciała. Jest nie tylko nieprzyjemny, ale może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, między innymi zaburzeń krążenia czy nawet zatrzymania podstawowych funkcji życiowych. 

Jeśli chodzi więc o szok termiczny, skutki mogą być bardzo poważne. Szok termiczny – definicja precyzuje jasno. To reakcja gwałtowna, na którą nie możesz się przygotować, wobec czego jest często tak bardzo destrukcyjna. Wstrząs termiczny opiera się o mechanizm cold shock response – w sytuacji, gdy rozgrzane ciało trafi do zimnej wody, powoduje to dostarczenie dużej ilości krwi do serca.

Następnie odczuwalne są zawroty głowy, hiperwentylacja, skurcz mięśni. Pojawiają się nieregularne skurcze serca. Szok termiczny powstaje więc jako forma reakcji obronnej organizmu, który nie może poradzić sobie z zastaną sytuacją. Szok termiczny może prowadzić nawet do śmierci.

Najczęstszą przyczyną szoku termicznego jest nagła próba schłodzenia się w wodzie na przykład po intensywnym opalaniu na słońcu. Ciało jest rozgrzane po opalaniu, ma wysoką temperaturę, a jego schładzanie powinno przebiegać stopniowo. Woda, na przykład morska, potrafi być dużo chłodniejsza niż w basenie z zamkniętym obiegiem czy w jeziorze. To właśnie dlatego pływanie w niej może spowodować szok termiczny. W zimnej wodzie postępuje on lawinowo.

Inną, rzadszą przyczyną, poza kontaktem rozgrzanego ciała z zimną wodą, która może wywołać szok termiczny, jest wejście do zbyt zimnego pomieszczenia. Jeśli chodzi o szok termiczny, klimatyzacja także bywa jego katalizatorem. W niektórych przypadkach do szoku termicznego dochodzi nie tylko po opalaniu, ale także po intensywnym wysiłku fizycznym w wyższej temperaturze, który próbuje się ukoić poprzez gwałtowne schłodzenie w wodzie czy z pomocą klimatyzacji. 

Wywołać go może także sauna, z której wchodzi się do zimnej wody lub wybiega na śnieg w celu morsowania, czyli hartowania organizmu poprzez wystawianie go na różnicę temperatur.

Szok termiczny w zimnej wodzie dotyczy różnych grup wiekowych, nie jest zależny od płci. Szok termiczny u dziecka jest jednak bardziej gwałtowny, przebiega szybciej, dzieci są narażone nieco bardziej, niż dorośli. 

Jeśli chodzi o szok termiczny, objawy są bardzo gwałtowne i trudno je zatrzymać. Rozpoczynają się od zawrotów głowy, pojawiają się zaburzenia krążenia, naczynia krwionośne drastycznie się poszerzają. Osoba która doświadcza wstrząsu termicznego ma problemy z oddychaniem, oblewają ją zimne poty, trudno jej się wysłowić. 

Niekontrolowanym objawem szoku termicznego może być też utrata przytomności. Widoczne jest splątanie, a mimo rozgrzanego organizmu osoba może narzekać na to, że odczuwa mocne zimno. 

Jeżeli rozważasz u kogoś szok termiczny – pierwsza pomoc to absolutna podstawa. Najważniejsze jest ustabilizowanie temperatury ciała poszkodowanego i natychmiastowe wezwanie pogotowia ratunkowego. 

Szok może doprowadzić do zatrzymania krążenia, wobec czego konieczna będzie resuscytacja krążeniowo-oddechowa. Warto znać zasady kwalifikowanej pierwszej pomocy, aby mieć pewność, że w razie przypadków wstrząsu termicznego wśród bliskich będziesz w stanie im realnie pomóc. 

Najważniejsza jest profilaktyka. Białka szoku termicznego w Twoim organizmie są po to, by uratować Cię przed wstrząsem, ale ryzyko doznania szoku termicznego wywołane przez nagły kontakt z lodowatą wodą może być nadal bardzo wysokie. To właśnie dlatego lepiej zapobiegać, niż leczyć – unikać nagłego zanurzania w zimnej wodzie, wchodzenia rozgrzanemu do mocno klimatyzowanych pomieszczeń. Jeśli interesuje Cię morsowanie, powoli przyzwyczajaj swoje ciało do tej aktywności. 

Pamiętaj, że gdy ktoś bliski dozna szoku termicznego w wodzie, po powiadomieniu pogotowia i udzieleniu pierwszej pomocy ciągle monitoruj stan poszkodowanego. Warto okryć taką osobę kocem, lekko podnosić jej temperaturę ciała, ale unikać skrajności w postaci eksponowania na upalne słońce po wyprowadzeniu człowieka z niższej temperatury na przykład wody. 

Jeśli chodzi o szok termiczny u dziecka, objawy będą niemal identyczne do tych, których doświadczają dorośli. Mogą to być więc zaburzenia rytmu serca, osłabienie, przelewanie się dziecka, czyli niemożność samodzielnego ustania na nogach. 

Transport dwutlenku węgla zmniejsza się, maluch ma problemy z oddychaniem, istnieje duże ryzyko zaburzeń pracy układu sercowo-naczyniowego. Dzieci są mocniej narażone na wstrząs ze względu na wiek – zwiększa on ryzyko doznania szoku termicznego, bo małe ciało nie potrafi jeszcze odpowiednio szybko przystosowywać się do tak gwałtownych bodźców. 

Szok termiczny to reakcja organizmu na szybką zmianę temperatury ciała. Objawem szoku termicznego jest nagła reakcja w postaci zawrotów głowy, zimnych potów, dreszczy, splątania, zaburzeń równowagi. Może dojść do omdlenia, a nawet zatrzymania akcji serca. 

To, jak szybko przebiega szok termiczny i z jakimi konsekwencjami będzie zmagać się poszkodowany, zależy i od wieku danej osoby, i od stanu jego zdrowia, i od tego, jak szybko i celnie zostanie mu udzielona pomoc. 

Jeśli chodzi o szok termiczny, leczenie jest głównie objawowe, ale najważniejsze jest to, by szybko pomóc osobie dotkniętej tym syndromem. Aby nie doszło do szoku termicznego, unikaj gwałtownego zanurzenia w zimnej wodzie i nie wchodź do wychłodzonych pomieszczeń, jeśli Twoje ciało jest rozgrzane na przykład po intensywnym treningu na słońcu. 

Podstawą udanych, bezpiecznych wakacji i ćwiczeń w okresie letnim jest więc profilaktyka – choć chłodna woda może kusić, lepiej pamiętać o tym, że nie każdy organizm zareaguje na zanurzenie się tak samo dobrze. Dbaj o siebie i swoich bliskich!