Taniec hula i inne tańce hawajskie – historia i kroki

Hawaje od wieków kojarzone są z muzyką, rytuałami i tańcem. Najbardziej rozpoznawalnym tańcem archipelagu jest właśnie taniec hula; Hawaje słyną z niego na tyle, że wie o nich każdy turysta. Ten tradycyjny taniec wykonywany jest przy akompaniamencie tradycyjnych pieśni mele oraz instrumentów takich jak bębny pahu, grzechotki ʻuliʻuli czy bambusowe pałki ʻiliʻili.

Hula nie jest zwykłą formą rozrywki. To istotna część kultury hawajskiej. Każdy taniec stanowi opowieść, w której gest i krok mają swoje znaczenie i służą przekazywaniu legend, wierzeń oraz historii Hawajczyków. Obok hula tańczy się również nowsze formy inspirowane kulturą polinezyjską, ale to właśnie hula pozostaje symbolem hawajskiej tożsamości.

Choć hula jest najbardziej znanym tańcem Hawajów, to tradycja archipelagu obejmuje także inne formy ruchu i muzyki. Dawniej na wyspach praktykowano hula kahiko, rytualny i sakralny, wykonywany z bębnami pahu jako instrumentami perkusyjnymi i śpiewem mele. To on stanowił rdzeń kultury hawajskiej. Z czasem pojawił się hula auana, bardziej swobodny i dostosowany do nowych instrumentów takich jak ukulele czy gitara, dzięki czemu zyskał charakter lżejszy i rozrywkowy.

Poza hula w tradycji hawajskiej obecne były też tańce polinezyjskie sprowadzone z innych wysp, między innymi taniec tahitański o szybkim rytmie i mocnych ruchach bioder czy hula noho, czyli taniec wykonywany w pozycji siedzącej. Współcześnie w szkołach hula uczy się zarówno dawnych form rytualnych, jak i nowszych, łączących tradycję z nowoczesnością.

Hula ma swoje korzenie w starożytności i była nieodłącznym elementem hawajskich ceremonii religijnych oraz królewskich uroczystości. Według legendy taniec został stworzony przez boginię Laka, patronkę hula, która obdarowała ludzi sztuką wyrażania historii poprzez ruch. Pierwsze formy hula były tańczone w świątyniach i na dworach wodzów, a ich wykonanie często wymagało ścisłego przestrzegania tabu i rytuałów. Z czasem, pod wpływem kontaktów z kulturą zachodnią, rozwinęła się forma hula auana, lżejsza i bardziej rozrywkowa. To właśnie ten wariant tańca rozpowszechnił się na świecie jako egzotyczna wizytówka Hawajów. W każdej jednak wersji ważny był strój tancerzy, często pełen kwiatów, a także charakterystyczne ruchy rąk i kołysania bioder.

W XIX wieku na Hawaje przybyli chrześcijańscy misjonarze, którzy uznali hula za taniec niemoralny, sprzeczny z zasadami ich religii narzuconymi przez Boga i związany z pogańskimi rytuałami i praktykami religijnymi. W 1830 roku królowa Ka'ahumanu, będąca pod ich wpływem, oficjalnie zakazała wykonywania tańca. Jednak taniec hula przetrwał w ukryciu, bo był praktykowany w wioskach i przekazywany z pokolenia na pokolenie. Odrodzenie przyszło w drugiej połowie XIX wieku, za panowania króla Kalākauy, który był wielkim orędownikiem hawajskiej tradycji. To właśnie dzięki niemu hula powróciła na królewskie uroczystości i stała się symbolem odrodzenia narodowej kultury wśród mieszkańców Hawajów, również w bardziej nowoczesnej formie nie tylko przy akompaniamencie tradycyjnych instrumentów.

Hula to przede wszystkim język gestów. Każdy ruch dłoni, bioder czy stóp ma swoje znaczenie i odpowiada określonym elementom przyrody, emocjom czy wydarzeniom. Ręce unoszone ku górze mogą symbolizować niebo, rozłożone na boki – ocean, a płynne kręgi nad głową – słońce. Ruchy bioder i nóg nadają rytm oraz dynamikę, ale także wprowadzają narrację na przykład przedstawiając fale morskie albo wiatr. Tancerze hula nie tylko wykonują kroki, ale „opowiadają” całym ciałem – dlatego jako widz, oglądając występ, uczestniczysz w historii, która ożywa na Twoich oczach. Kwiatowe ozdoby i charakterystyczne spódnice sprawiają, że całe widowisko jeszcze bardziej zapada w pamięć.

Podstawą tańca hula są płynne ruchy stóp i bioder, które współgrają z gestami rąk. Najbardziej charakterystyczny krok to kaholo. Polega on na przesuwaniu się w bok w rytmie czterech uderzeń, przy czym nogi są lekko ugięte i zachowują miękki charakter ruchu. Innym ważnym elementem jest hela – wysuwanie jednej nogi do przodu i cofanie jej w rytm muzyki. Występują także ami, czyli koliste ruchy biodrami, nadające tańcowi charakterystyczną płynność.

Naukę hula najlepiej rozpocząć od kaholo i hela, ponieważ są one popularne i pojawiają się w większości choreografii. Warto ćwiczyć przed lustrem, aby kontrolować płynność ruchów oraz koordynację nóg i rąk. Kluczowe jest zachowanie miękkiej pracy kolan, bo amortyzują one każdy krok i sprawiają, że taniec wygląda lekko i harmonijnie.

Do nauki możesz wykorzystać filmy instruktażowe, ale najlepsze efekty daje uczestnictwo w zajęciach prowadzonych przez nauczycieli hula, którzy korygują technikę i przekazują wiedzę o znaczeniu gestów. Regularne ćwiczenia sprawią, że Twoje ciało zaczyna naturalnie poruszać się w rytm, a taniec przestaje być mechanicznym układem kroków i staje się prawdziwą opowieścią.

Taniec hula cieszy się dużą popularnością nie tylko wśród Polinezyjczyków i Hawańczyków, ale również wielbicieli tych kultur i aktywności. Możesz łatwo się go nauczyć, bo do tańca nie potrzebujesz nawet butów do tańca. Przyda się natomiast dobry nauczyciel albo instruktaż w sieci.