Turystyka sentymentalna. Czym jest ta forma turystyki? 

W swojej podstawowej definicji turystyka sentymentalna polega na odwiedzaniu miejsc związanych z własną rodziną. Jest to forma podróży nacechowana silnymi emocjami, sentymentem i nostalgią za przeszłością. Zjawisko to wpisuje się w sferę zainteresowań geografii i nauk o zarządzaniu. Podstawową motywacją jest chęć poznania swoich korzeni i poszukiwanie tożsamości w wielokulturowym społeczeństwie. Turyści dążą do odnalezienia miejsc związanych z przodkami. Podróże te pozwalają na głębsze poznawanie dziedzictwa kulturowego – zarówno materialnego, jak i niematerialnego, w tym tajników kuchni wiejskiej, sztuki ludowej, dawnego rzemiosła czy medycyny ludowej. 

Wzrost zainteresowania turystyką sentymentalną nie jest dziełem przypadku – to efekt ewolucji wartości, jaki dokonał się w społeczeństwach zachodnich i wschodnich na przestrzeni ostatnich dekad. Dla wielu turystów sentymentalnych, szczególnie Polonii, celem jest podtrzymywanie tradycji i więzi z ojczyzną. Podróże do miejsc budzących nostalgię i wspomnienia związane z minionymi latami: dzieciństwem, młodością, etapami życia znaczącymi dla jednostki bądź grupy, również stanowią silną motywację.

Dla osób, które wyemigrowały przed laty, obecnie znacznie łatwiej jest odwiedzić kraj swojego pochodzenia. Rozwój transportu i dostępność usług turystycznych ułatwiają takie podróże. Zwiększenie średniej długości życia przyczynia się także do większej aktywności seniorów, którzy często uprawiają ten rodzaj turystyki, kierując się emocjami i komfortem psychicznym. Wzrost znaczenia turystyki etnicznej, w tym roots tourism, jest ściśle związany z masowymi migracjami, które prowadzą do powstawania dużych diaspor takich jak Polonia chicagowska. 

Rośnie świadomość i zainteresowanie swoimi korzeniami oraz poszukiwaniu tożsamości w coraz bardziej zglobalizowanym świecie. Ludzie pragną poznawać swoje dziedzictwo kulturowe oraz systemy wartości, wierzenia i tradycje przodków. Po zmianach politycznych, społecznych i ekonomicznych w Europie Środkowej i Wschodniej (po 1989 roku), znaczenie Polski jako celu przyjazdowego wzrosło.

Polska jest postrzegana jako kraj nowoczesny, warty poznania, o bogatym dziedzictwie i historii. Programy Unii Europejskiej dotyczące dziedzictwa kulturowego podkreślają wielokulturowy charakter terytoriów Europy Centralnej i Wschodniej, co zwiększa zainteresowanie zachowaniem zabytków historycznych oraz krajobrazów kulturowych.

Podróże na dawne Kresy Wschodnie (obecnie tereny Ukrainy, Białorusi, Litwy) są najważniejszym elementem polskiej turystyki sentymentalnej i turystyki korzeni. Ich celem jest doświadczenie kontaktu z przeszłością i nadanie wspomnieniom materialnego, realnego wymiaru. Dla wielu potomków osób przesiedlonych z Kresów te wyjazdy są ważnym narzędziem kształtowania i wzmacniania własnej tożsamości. Turystyka na Kresach rozwijała się już w dwudziestoleciu międzywojennym, ze szlakami na Wileńszczyźnie, Nadniemniu i Polesiu. Współcześnie niektóre z tych tras nadal cieszą się zainteresowaniem.

Małopolska i Podkarpacie, szczególnie południowo-wschodnia Polska, są częstymi kierunkami dla Polonii, zwłaszcza z Chicago, poszukującej swoich korzeni. Krakowski Kazimierz to unikatowe miejsce, w którym zachowały się liczne zabytki kultury żydowskiej, przyciągające Żydów pragnących powrócić do swoich korzeni. Muzeum Życia w PRL w Warszawie stanowi przykład sentymentalnej podróży w czasie dla Polaków, pozwalając na poznanie codzienności minionej epoki i jej dziedzictwa kulturowego. Muzea są prawdziwymi strażnikami wspomnień.

Wiele miejsc w Polsce, choć nie zawsze klasyfikowanych jako typowo sentymentalne, może pełnić taką funkcję dla osób z osobistymi lub rodzinnymi powiązaniami. Należą do nich między innymi:

• zamki i Pałace: Wawel, Zamek w Malborku, Zamek Czocha, Pałac w Wilanowie; 
  
• skanseny: skansen w Sanoku, Wiejski Skansen w Kluczborku, Skansen w Sierpcu – oferujące żywą lekcję historii i rzemiosła;
  
• podziemne Trasy Turystyczne: Rynkowe Podziemia w Krakowie, Kopalnia Soli w Wieliczce/Bochni, Sztolnie Walimskie, Tarnowskie Góry;
  
• historyczne Miasta: Kraków, Warszawa, Gdańsk, Wrocław, Toruń – z ich rynkami, starówkami i muzeami;
  
• regiony z Bogatą Historią: Dolny Śląsk (Wrocław, Kłodzko, Zamek Książ), Górny Śląsk (Kopalnia Guido, Nikiszowiec), Mazowsze (Żelazowa Wola, Twierdza Modlin), Podlasie (Kraina Otwartych Okiennic), Lubuskie, Opolszczyzna.

Rosnąca popularność turystyki sentymentalnej nie jest jedynie trendem statystycznym, ale stanowi silny motor zrównoważonego rozwoju regionalnego. Tworzy ona symbiotyczną relację, w której napływ ekonomiczny od turysty bezpośrednio wspiera zachowanie i promocję dziedzictwa kulturowego, które pierwotnie ich przyciągnęło. Ta forma aktywności turystycznej ma szczególny potencjał dla regionów, które dążą zarówno do wzrostu gospodarczego, jak i witalności kulturowej.