Kim są Szerpowie?

Szerpowie to grupa etniczna żyjąca głównie w wysokich rejonach Himalajów. Największe społeczności Szerpów zamieszkują okolice lodowca Khumbu w Nepalu, a także tereny przygraniczne z Indiami, głównie w rejonie Dardżylingu i Sikkimu. Ważnym ośrodkiem kultury i życia społecznego Szerpów jest stolica Nepalu – Katmandu.

Etymologia nazwy tego ludu wywodzi się z transliteracji Wyliego „shar pa”. W tłumaczeniu z języka tybetańskiego oznacza to „ludzie Wschodu”. Prawdopodobnie dotarli oni w rejony lodowca Khumbu z tybetańskiej prowincji Kham na przełomie XIII i XIV wieku ze względu na trwający wówczas konflikt w buddyzmie. Dziś Szerpowie znani są przede wszystkim jako wytrzymali tragarze i przewodnicy górscy, którzy odgrywają kluczową rolę w wspinaczce wysokogórskiej. 

Lud Szerpów jest genetycznie przystosowany do życia i pracy w wysokich górach, ponieważ ich krew zawiera więcej tlenku azotu, co poprawia transport tlenu w organizmie. Ponadto większa gęstość naczyń włosowatych w mięśniach poprawia wydolność. Przedstawiciele tego ludu na dużych wysokościach oddychają efektywniej niż Europejczycy czy Amerykanie. Słyną ze niezwykłej kondycji i odporności na zimno, która pozwala im przebywać i świetnie radzić sobie w najwyższych górach. 

Wszystko to sprawia, że Szerpowie mogą pracować jako zawodowi himalaiści – to wysoko wykwalifikowani wspinacze i przewodnicy górscy. Pomagają w organizacji ekspedycji, zakładaniu obozów, asekuracji, transportowaniu tlenu, jedzenia i sprzętu. Wnoszą ładunki o wadze do kilkudziesięciu kilogramów, na wysokości, w których panują ekstremalne warunki – niska temperatura, silny wiatr i niedobór tlenu.

Szerpowie oczywiście docierają na szczyty, często wielokrotnie, czasami nawet kilkanaście lub kilkadziesiąt razy. Rekordzistą świata w tej dziedzinie okazał się Kami Rita Sherpa, która ma na koncie ponad 30 wejść na Mount Everest (stan na 2025). Jednak Szerpowie to nie tylko tragarze w Nepalu. Uczestniczyli oni w pierwszym zdobyciu szczytu Mount Everestu – Tenzing Norgay Sherpa dokonał tego w 1953 r. podczas wyprawy z Edmundem Hillarym. Zresztą właśnie do Szerpów należą rekordy liczby wejść na Mount Everest. Lhakpa Tenzing i Phurba Tashi dokonali tego 21 razy, a Szerpa Kami Rita 28 razy. 

Mimo niezwykłych dokonań przez lata pozostawali w cieniu. W końcu jednak stali się znani całemu światu. Otóż 16 stycznia 2021 r. zdobyli oni po raz pierwszy w historii K2 zimą. Do zespołu himalaistów należeli Dawa Tempa Sherpa, Pem Chhiri Sherpa oraz Minga David Sherpa. Do tamtego momentu ten ośmiotysięcznik Pakistanie był jedynym, niezdobytym zimą. Ich wyczyn przeszedł do historii światowego himalaizmu i potwierdził, że Szerpowie są nie tylko tragarzami, ale prawdziwymi bohaterami gór.

Religia i kultura odgrywają ważną rolę w codziennym życiu ludu. Wyznaje on głównie buddyzm tybetański, a klasztory, modlitewne młynki i kolorowe flagi lungta to nieodłączny element wysokogórskich społeczności. Ważną rolę w duchowym życiu Szerpów odgrywają lamowie – mnisi buddyjscy, którzy pełnią funkcję nauczycieli, doradców i opiekunów duchowych wspólnot. Ich klasztory są często położone wysoko w górach i stanowią centra religii, modłów, edukacji oraz życia społecznego.

Choć przez lata Szerpowie byli postrzegani głównie jako pomocnicy himalaistów, dziś uznaje się ich za niezastąpionych partnerów wypraw oraz strażników górskich tradycji. To naród o wyjątkowej sile, wiedzy i duchowości, bez którego historia himalaizmu nie byłaby taka sama.