Dowiedz się, czym są psychobiotyki i jak ten probiotyk wpływa na mózg, jelita i zdrowie psychiczne.
Psychobiotyki to specjalne szczepy probiotyczne wpływające na oś mózgowo-jelitową i mogą w pewnym zakresie wspierać zdrowie psychiczne. Od kilkunastu lat coraz więcej badań potwierdza ich rolę w regulacji nastroju, stresu i odporności. Sprawdź, jak działają i czy powinieneś z nich korzystać.
Jelita to nasz drugi mózg, dlatego w ostatnich latach coraz częściej naukowcy pochylają się nad powiązaniami pomiędzy mikroflorą jelitową a zdrowiem psychicznym człowieka. Rozwój wiedzy w zakresie probiotyków doprowadził do wyodrębnienia nowego typu – psychobiotyków. Ich zadaniem jest dbanie o równowagę mikrobioty jelitowej, w efekcie czego regulują pracę osi mózgowo-jelitowej.
Pełni ona kilka zadań, które wzajemnie się uzupełniają. Wyróżnić możemy przede wszystkim działania immunologiczne, metaboliczne i troficzne. Pierwsze z nich opiera się na konkurencji o pokarm i miejsce zasiedlenia z bakteriami, których rozwojowi zapobiegają poprzez wytwarzanie bakteriocyn. Druga funkcja mikroflory to rozkład niestrawionych resztek posiłku oraz produkcja witamin z grupy B i witaminy K. Wreszcie ostatnia z funkcji służy utrzymaniu ochrony i ciągłości nabłonka. Bakterie jelitowe zapobiegają też kolonizacji przez szkodliwe mikroorganizmy.
Określenie te zostało użyte w 2013 roku przez dwóch naukowców, psychiatrę Teda Dinana i neurologa Johna F. Cryana. Oznacza ono bakterie probiotyczne, które spożyte w odpowiedniej ilości mogą wpłynąć w pozytywny sposób na oś mózgowo-jelitową. Regulują jej pracę trzy różne układy:
Aby bakteria mogła nosić tytuł psychobiotyku, konieczne jest udowodnione działanie na zdrowie psychiczne człowieka. Choćby szczepy Lactobacillus oraz Bifidobacterium mają wysoką zdolność do wytwarzania neuroprzekaźnika GABA. Jego niedobór przyczynia się do zachorowań na depresję, ataków paniki czy nawet zwykłego niepokoju.
Pozytywny wpływ na oś mózgowo-jelitową mają probiotyki (psychobiotyki) zawierające w swoim składzie:
Psychobiotyki są grupą probiotyków, zawierających w swoim składzie neuroaktywne bakterie. To one wpływają na układ nerwowy człowieka poprzez wpływ w osi mikrobiota-jelito-mózg. Wspomniana oś ma za zadanie regulować najważniejsze funkcje fizjologiczne, do których należą:
Dowiedziono, że wpływają na zmniejszenie lęku, poprawę nastroju i zaburzeń poznawczych. Tym samym mogą zostać wykorzystane przy występowaniu problemów z układem nerwowym. Ponadto suplementacja dowolnego psychobiotyku może wpływać na obniżenie poziomu kortyzolu, złagodzenie powstających w efekcie stresu dolegliwości żołądkowych czy wreszcie wzrost poziomu serotoniny, której mechanizmy mają korzystny wpływ podczas leczenia depresji.
To jednak w żaden sposób nie może zastąpić wizyty u specjalisty oraz terapii lekowej. Psychobiotyki mogą zostać co najwyżej dodatkiem uzupełniającym. Natomiast w przypadku osób, które nie zmagają się z żadnym problemami, włączenie w dietę produktów zawierających bakterie probiotyczne oraz stosowanie suplementów diety, będzie mieć efekt łagodzący objawy lęku, stresu i złego nastroju.
Poza tym psychobiotyki wykorzystać można jako wsparcie w terapiach zaburzeń neurodegeneracyjnych i neurorozwojowych. Wśród nich wymienić należy przede wszystkim spektrum autyzmu, chorobę Alzheimera, jak również chorobę Parkinsona.
Suplementacja psychobiotykami wymaga systematyczności i cierpliwości, ponieważ efekty działania nie pojawiają się natychmiast. Czas niezbędny do uzyskania wymiernych korzyści zależy od indywidualnego stanu mikrobioty jelitowej, nasilenia objawów oraz stosowanych szczepów bakterii.
W przypadku zaleceń od lekarza należy bezwzględnie stosować się do jego wytycznych. Jeśli zaś tych wskazówek nie posiadamy, konieczne jest zapoznanie się z ulotką dołączoną do opakowania i przyjmowanie określonych dawek przez czas w niej wskazany.
Eksperymenty kliniczne potwierdzają, że odpowiednio dobrane szczepy probiotyczne mogą wpływać na samopoczucie i funkcjonowanie układu nerwowego.
Mimo optymistycznych wyników naukowcy podkreślają pewne ograniczenia obecnego stanu wiedzy. Różnorodność stosowanych dawek i populacji pacjentów utrudnia porównywanie wyników i formułowanie uniwersalnych zaleceń. Psychobiotyki nie działają jednakowo u wszystkich osób – efektywność zależy od wyjściowego składu mikrobioty jelitowej, diety, stylu życia oraz genotypu.
Naukowcy zgodnie wskazują, że psychobiotyki nie mogą zastąpić standardowego leczenia zaburzeń psychicznych prowadzonego przez psychiatrę czy psychologa, ale stanowią wartościowe narzędzie wspomagające terapię oraz prewencję.
Badania naukowe, których celem jest określenie czy będą mogły być stosowane u najmłodszych będących wciąż w fazie rozwoju. Co istotne, dotychczasowe wyniki są obiecujące. U maluchów z zaburzeniami behawioralnymi, problemami z koncentracją czy nadpobudliwością, niektóre szczepy psychobiotyczne wykazują korzystne działanie uspokajające i regulujące nastrój.
Psychobiotyki można znaleźć nie tylko w suplementach diety, ale także w produktach codziennej diety. To sprawia, że mikrobiota jelitowa i bariery jelitowe mogą zostać wsparte również bez konieczności łykania różnych kapsułek i tabletek. Fermentowane produkty to wręcz kopalnia bakterii, które mogą w pozytywny oddziaływać na nastrój, samopoczucie i zdolności trawienne.
W ogólnym zestawieniu produktów mających wpływ na nasze zdrowie wymienić bez wątpienia należy:
Psychobiotyki wspierają regenerację mikrobioty jelitowej po antybiotykoterapii, która niszczy nie tylko patogeny, ale również korzystne bakterie. Stosowanie ich podczas i po kuracji antybiotykowej przyspiesza odbudowę równowagi mikrobiologicznej i może zapobiegać pogorszeniu samopoczucia związanemu z problemami trawiennymi.
Warto rozważyć suplementację psychobiotykami w okresach zwiększonego obciążenia emocjonalnego – podczas sesji egzaminacyjnych, intensywnych projektów zawodowych czy zmian życiowych. Osoby zdrowe psychicznie, ale narażone na przewlekły stres, mogą dzięki nim poprawić odporność na czynniki stresogenne i utrzymać równowagę emocjonalną.
Mimo to psychobiotyki nie są odpowiednie dla wszystkich. Głównym przeciwwskazaniem jest ciężkie osłabienie odporności u pacjentów po przeszczepach, w trakcie chemioterapii lub z niedoborami immunologicznymi. Osoby z centralnym cewnikiem żylnym lub innymi implantami medycznymi powinny skonsultować stosowanie probiotyków z lekarzem.
Dostępność tych produktów w ofercie Decathlon ułatwi dostęp osobom aktywnym fizycznie, które coraz częściej łączą trening z dbałością o mikrobiom i równowagę psychofizyczną. W ofercie znajdują się psychobiotyki od renomowanych producentów, takich jak na przykład Activlab Pharma dostosowane do różnych potrzeb zdrowotnych.
Podsumowując, psychobiotyki wspierają zdrowie psychiczne poprzez pozytywny wpływ na oś mózgowo-jelitową. Odpowiednio dobrane szczepy bakterii mogą łagodzić objawy stresu, lęku i uzupełniając tradycyjne metody leczenia depresji. Choć nie odgrywają kluczowej roli i nie zastąpią profesjonalnego leczenia ani recepty z lekami, to psychobiotyki stanowią bezpieczne wspomaganie równowagi psychofizycznej potwierdzone badaniami naukowymi.
