Bokator – sztuka walki. Labokatao z Kambodży – czym różni się od innych stylów?

Bokator to tradycyjna kambodżańska sztuka walki, określana również jako Labokatao – pełna nazwa oznacza w wolnym tłumaczeniu pokonanie lwa jednym ciosem, choć historycy różnie interpretują etymologię. Początki dyscypliny wiązane są z dawnym Imperium Khmerów – motywy wojowników wykonujących techniki przypominające bokator znajdują się na płaskorzeźbach świątyni Angkor Wat i innych zabytkach z XII–XIII wieku.

Pierwotnie nie był sportem, ale wojskowym systemem walki wręcz wykorzystywanym przez żołnierzy podczas bitew. Po upadku imperium, techniki przekazywano lokalnie od mistrza do ucznia, często w rodzinach i klasztorach. W okresie rządów Czerwonych Khmerów tradycja niemal zanikła – wielu nauczycieli zginęło, dlatego po latach konieczne było odtwarzanie technik na podstawie relacji ocalałych i dawnych przekazów.

Obecnie bokator został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, co mocno przyczyniło się do jego odrodzenia.

Niegdyś bokator zawierał elementy walki bez broni, z bronią oraz techniki stosowane na polu bitwy. Współczesny trening koncentruje się przede wszystkim na wersji sportowej i pokazowej. Wykorzystywane są między innymi uderzenia pięściami, kopnięcia, łokcie, kolana, rzuty, podcięcia, dźwignie czy elementy walki w zwarciu.

Charakterystyczną cechą jest inspirowanie ruchów zachowaniem zwierząt. Poszczególne sekwencje nawiązują między innymi do krokodyla, żurawia, tygrysa czy małpy. Nie są to jednak widowiskowe, teatralne pozy, lecz sposoby generowania siły i kierunku ataku. Inspiracje zwierzęce stanowią jedną z najciekawszych wizualnie zalet bokatoru.

Podczas egzaminów i pokazów istotna jest precyzja wykonania technicznych, często skomplikowanych układów.

Bokator może wydawać się nieco podobny do innych sztuk walki, głównie ze względu na rodowód geoegraficzny – wywodzące się z Azji taekwondo czy karate również opiera się na sekwencjach, nieco widowiskowym charakterze i dużej intensywności. Sprawdź, czym różni się bokator od mua thai i czy Kun Khmer to ta sama dyscyplina.

Obie dyscypliny wywodzą się z Azji Południowo-Wschodniej i wykorzystują łokcie oraz kolana. Muay thai od wielu lat rozwija się przede wszystkim jednak jako sport ringowy. Bokator zachował zaś znacznie więcej technik wywodzących się z dawnego pola walki – obejmuje rzuty, obalenia i większy repertuar chwytów. W bokatorze ważną rolę zajmują tradycyjne ceremonie, stroje oraz symbolika, których w sporcie zawodowym muay thai jest mniej.

Kilkadziesiąt lat temu mogło się wydawać, że dyscyplina całkowicie zanikła. Obecnie jednak coraz więcej szkół działa w Kambodży, pojedyncze kluby można znaleźć w Australii, Europie i Ameryce Północnej. Mówi się, że powrót bokatoru związany jest z potrzebą eksplorowania zapomnianych dyscyplin, odkopywania historycznych dziedzin sportu.

Bokator nadal pozostaje jednak sportem niszowym, szczególnie w porównaniu do muay thai, karate czy brazylijskiego ju-jitsu.

Trening rozpoczyna się od nauki pozycji, poruszania się i kontroli równowagi. Początkujący poznają pojedyncze techniki, a dopiero później łączą je w dłuższe kombinacje. Duży nacisk kładzie się na koordynację, mobilność bioder, siłę chwytu, stabilizację tułowia i pracę nóg.

Oprócz sparingów ćwiczy się układy techniczne wykonywane indywidualnie oraz w parach. W wielu szkołach nadal zachowuje się tradycyjny ceremoniał – ukłon wobec mistrza, określony sposób rozpoczynania zajęć i szacunek wobec partnera treningowego. Intensywność bokatoru porównywana jest do innych treningów azjatyckich sztuk walki.

Współczesne treningi mocno różnią się od historycznego sposobu szkolenia wojowników, są przede wszystkim bezpieczniejsze, nastawione na ustandaryzowane zasady, a trudność zwiększa się stopniowo.

Najpierw ćwiczy się z trenerem, następnie przechodzi do krótkich kontaktów, a dopiero na końcu uczestniczy w pełnoprawnych sparingach. Obowiązkowe są ochraniacze, należy także przestrzegać szczegółowych instrukcji dotyczących techniki uderzeń i kopnięć.

Ważne jest przygotowanie motoryczne, siła, wydolność i ogólna sprawność, podobnie jak w przypadku innych sportów walki.

Podsumowując, Bokator zwany Labokatao to kambodżańska sztuka walki, integralna część historii i kultury Kambodży. Łączy techniki uderzania, rzuty i elementy dawnej sztuki wojennej, dzięki czemu wyraźnie różni się od innych dyscyplin ringowych.

Współcześnie pasjonaci wrócili do chwilowo zapomnianej sztuki walki, dzięki czemu powstają kluby i zrzeszenia łączące fanów bokatoru. Naukę rozpocząć może każda sprawna osoba, nawet ta, która nie miała nigdy do czynienia ze sportami kontaktowymi.