Omoplata, Tarikoplata, Baratoplata – porównanie technik w BJJ, jiu-jitsu i MMA

Omoplata należy do klasycznych technik poddań znanych z brazylijskiego jiu-jitsu. Jej nazwa pochodzi od określenia łopatki (omoplata), co bezpośrednio nawiązuje do części obręczy barkowej odgrywającej istotną rolę w biomechanice tej techniki. Można spotkać się także z określeniem Omoplata BJJ stanowiącym skrót myślowy – w tej właśnie dyscyplinie ta technika rozwinęła się najmocniej.

Tarikoplata i Baratoplata są znacznie młodszymi odmianami technik wykorzystujących podobne założenia kontroli kończyny górnej, jednak różnią się sposobem ustawienia zawodników, kierunkiem działania dźwigni oraz możliwościami przechodzenia między kolejnymi pozycjami. Obecnie coraz częściej pojawiają się zarówno podczas zawodów grapplingowych, jak i w walkach MMA.

Korzenie Omoplaty sięgają klasycznego jiu-jitsu i innych systemów chwytanych, które były rozwijane przez wiele dziesięcioleci. Niektórzy historycy sportów walki wskazują pewne podobieństwa do technik stosowanych w judo, gdzie kontrola barku oraz dźwignie na kończynę górną od zawsze stanowiły podstawowy element treningów.

Tarikoplata i Baratoplata są natomiast efektem współczesnej ewolucji jiu-jitsu, powstały wraz z rozwojem zawodów z tej dyscypliny oraz z coraz bardziej złożonych systemów przechodzenia między poddaniami.

Można powiedzieć, że powyższe techniki rozwijają to, co już znane – wykorzystują wcześniej opisane koncepcje kontroli barku.

Omoplata, Tarikoplata i Baratoplata nie są tożsame. Omoplata opiera się głównie na wykorzystaniu ustawienia nóg oraz kontroli rotacyjnej barku. Tarikoplata inaczej zamyka ramię przeciwnika i częściej pojawia się jako kontynuacja wcześniejszych sekwencji wykonywanych w parterze.

Z kolei Baratoplata kontynuuje podobną ideę i cel, ale wykorzystuje zupełnie inną konfigurację chwytów i ustawienia ciała. Tarikoplata vs Baratoplata sprowadza się przede wszystkim do różnic w sposobie kontroli ramienia oraz tego, jak płynnie zawodnik jest w stanie przejść pomiędzy innymi technikami podczas trwania walki.

Techniki mają największe znaczenie w brazylijskim jiu-jitsu oraz zawodach grapplingu. To w tych dyscyplinach zawodnicy mają największą szansę na przejście do parteru i wykorzystanie biomechaniki opisywanych technik – dźwignia na bark powinna być możliwa do założenia.

Z kolei Omoplata MMA czy Baratoplata MMA obecne w mieszanych sztukach walki bywają znacznie rzadziej, choć i tam można je napotkać. Obecność uderzeń często powoduje, że zawodnicy wybierają rozwiązania pozwalające szybciej przejąć kontrolę nad przeciwnikiem albo przejść do innej pozycji.

Baratoplata BJJ cieszy się zainteresowaniem wśród zawodników trenujących w formule no-gi, gdzie zauważalne są najbardziej dynamiczne przejścia między technikami. Jeśli chodzi o technikę Baratoplata, jiu-jitsu jest dyscypliną, gdzie najbardziej można wykorzystać jej skuteczność i pewną widowiskowość.

Nie istnieje jedna uniwersalna instrukcja dotycząca wykonywania wyżej wymienionych technik, bo każdy schemat pasuje do innej sytuacji. Sposób przejścia do chwytów zależy od rodzaju formuły, obowiązujących przepisów i wcześniejszej sekwencji technik oraz reakcji przeciwnika. Można jednak wyznaczyć ogólne ramy, według których należy podchodzić do wykonywania tych technik.

Tradycyjną dźwignię blokującą bark przeciwnika przy użyciu Twoich bioder i nogi zacznij od kontroli ramienia przeciwnika. Następnie przełóż swoją nogę nad głową rywala i zahacz ją o plecy, a później odepchnij się biodrami i pociągnij ramię przeciwnika w dół. W ten sposób wywołasz nacisk, który wygina ramię oponenta w nienaturalny, bolesny sposób i zmusza go do poddania się.

Tarikoplata dobrze działa z pozycji bocznej albo gardy. Zaczyna się ją od tak zwanego uchwytu typu Kimura (podwójnego chwytu za rękę rywala, tworzącego dźwignię na bark). Gdy rywal mocno broni ręki, należy przełożyć swoją nogę nad jego plecami. Następnie Twoja stopa lądująca na macie blokuje przeciwnikowi ucieczkę. Wystarczy przejść ciałem w dół, naciskając jego ciężarem na zablokowany bark rywala.

Jednym z częstych błędów początkujących jest skupienie się na końcowym rezultacie techniki z pominięciem odpowiedniej kontroli pozycji. Doświadczeni zawodnicy wiedzą, że należy poświęcić dużo czasu na ustawienie bioder, utrzymanie równowagi i ogólną kontrolę przeciwnika, a sam moment zakończenia akcji odbędzie się bardziej automatycznie.

Inny błąd to próba wykonywania złożonych wariantów bez opanowania podstaw. Tarikoplata i Baratoplata są rozwinięciem klasycznej Omoplaty, dlatego najpierw lepiej jest dokładnie opanować właśnie ten chwyt.

Chwyty kończące powinny być wykonywane w ścisłej komunikacji z partnerem, należy zawsze przestrzegać sygnałów poddania i od razu przerywać ćwiczenia po tym, gdy rywal o to poprosi.

Techniki oddziałujące na staw barkowy należą do najbardziej wymagających elementów treningu grapplingu. Powinny być ćwiczone wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego instruktora, z partnerem respektującym zasady bezpieczeństwa obowiązujące na macie.

Na początku większy nacisk kładzie się na zrozumienie pozycji, kontroli i biomechaniki, niż na szybkość wykonywania techniki. To podejście zmniejsza ryzyko przeciążeń oraz pozwala budować prawidłowe nawyki, które pozostają z zawodnikiem również na wyższych poziomach zaawansowania.

Nie warto uczyć się technik samodzielnie, bo są one na tyle wymagające i skomplikowane, że można w ten sposób wyłącznie utrwalić błędy albo doznać bolesnych kontuzji.

Omoplata, Tarikoplata i Baratoplata należą do tej samej rodziny technik wykorzystywanych w sportach chwytanych, ale nie są swoimi odpowiednikami. To różne wersje kontroli barku, polegające na innym ustawieniu ciała i przejmowaniu kontroli w odmienny sposób.

Używane są głównie w BJJ i grapplingu, ale czasem wykorzystuje się je także w MMA. Ich skuteczność wynika głównie z odpowiedniego zrozumienia biomechaniki chwytów i dobrego momentu przejęcia kontroli nad partnerem.