Duszenie zza pleców – Rear Naked Choke. Co to jest i jaką rolę odgrywa?

Jeśli chodzi o duszenie zza pleców, nazwa najczęściej odnosi się do techniki znanej na świecie jako Rear Naked Choke. W judo funkcjonuje również określenie Hadaka-jime. Choć nazwy różnią się w zależności od dyscypliny, opisują ten sam mechanizm stosowany podczas walki w parterze lub po przejęciu kontroli nad rywalem od tyłu.

Współcześnie technika występuje między innymi w brazylijskim jiu-jitsu, grapplingu, sambo, judo oraz MMA. Jest obecna zarówno na zawodach amatorskich, jak i profesjonalnych, bo przepisy większości federacji dopuszczają jej stosowanie po spełnieniu określonych wymagań regulaminowych.

O skuteczności tej techniki, poza siłą mięśni i ramion, decyduje także biomechanika i odpowiednia kontrola pozycji. W uproszczeniu, przy duszeniu wykorzystuje się ucisk na struktury znajdujące się po bokach szyi (tętnice szyjne), a nie na samą tchawicę. Z tego powodu w literaturze sportowej określa się je jako duszenie krwionośne, odmienne od wersji oddechowej.

Jest to bardzo ważna różnica, ponieważ osoby oglądające walki często zakładają, że zawodnik przestaje oddychać. W rzeczywistości mechanizm działania opiera się na odcięciu dopływu krwi do mózgu. Na treningach instruktorzy poświęcają dużo czasu anatomii oraz zasadom bezpieczeństwa, zanim uczestnicy rozpoczną ćwiczenia praktyczne.

Technika kojarzy się głównie z MMA, ale jej historia jest znacznie dłuższa. Zauważyć ją można także w brazylijskim jiu-jitsu, grapplingu, judo, sambo sportowym i rozmaitych mieszanych stylach walk.

Każda z tych dyscyplin nieco inaczej podchodzi do sposobu zdobywania pozycji i przechodzenia między kolejnymi etapami walki, ale sam mechanizm pozostaje podobny. W zawodowym MMA jest to jeden z najczęściej obserwowanych sposobów kończenia pojedynków, bo nie wymaga dużej przewagi siłowej, a potrafi w widowiskowy sposób zmusić oponenta do poddania.

Tak. Trenerzy i zawodníci wyróżniają kilka odmian wynikających przede wszystkim z pozycji ciała oraz sposobu kontroli przeciwnika. W literaturze można spotkać różne nazewnictwo, jednak większość odmian nie zmienia samej zasady działania.

Różnice dotyczą między innymi sposobu stabilizacji ciała rywala, ustawienia bioder czy kontroli nóg. Są to jednak zagadnienia omawiane podczas regularnych treningów i zależą od konkretnej dyscypliny oraz programu szkolenia danego klubu.

Ta wersja duszenia stosowana jest wtedy, gdy nie da się wsunąć ręki głęboko pod brodę lub gdy przeciwnik mocno kontroluje Twój biceps. Przedramię przechodzi wówczas pod szyją, a dłonie łączą się bezpośrednio na klatce piersiowej lub ramieniu przeciwnika. Taki chwyt często przełamuje obronę, nim oponent zdąży zareagować. Chwyt wymaga jednak dużej siły.

Duszenie jedną ręką stosowane jest głównie w MMA i wtedy, gdy drugą ręką pragniesz zadawać ciosy. Jedna ręka oplata szyję przeciwnika, a jej dłoń chwyta za Twój własny bark. Wolna ręka wykonuje uderzenia, co może zmusić oponenta do odsłonięcia szyi. Technika wybierana jest raczej przez bardziej doświadczone osoby.

W tym wariancie modyfikuje się pozycję nóg, co często zwiększa skuteczność duszenia. Zawodnik zapina trójkąt z własnych nóg wokół żeber i brzucha przeciwnika, co wywiera duży nacisk na przeponę, utrudnia oddychanie i całkowicie unieruchamia oponenta. Trójkąt może być trudny do założenia, jeśli ma się krótkie nogi, a przeciwnik ma szeroki tułów.

Nauka duszenia w klubach sportowych zaczyna się od opanowania podstaw poruszania się i kontroli partnera, a duży nacisk kładzie się na zasady bezpiecznego przerywania ćwiczeń. Dopiero później pojawiają się ćwiczenia sytuacyjne, a następnie sparingi prowadzone pod nadzorem instruktora. Nauka przebiega stopniowo, ponieważ zrozumienie mechaniki ruchu jest ważniejsze niż wykonywanie go z dużą siłą.

Ważna jest komunikacja między partnerami, bo każdy uczestnik powinien wiedzieć, kiedy przerywać ruch i jak sygnalizować chęć poddania się.

Osoby rozpoczynające trening często skupiają się wyłącznie na sile rąk, pomijając znaczenie ustawienia całego ciała, co prowadzi do szybkiego zmęczenia i utraty kontroli nad przeciwnikiem. Drugim częstym problemem jest zbyt gwałtowne wykonywanie ruchów podczas nauki. Instruktorzy podkreślają, że techniki kończące ćwiczy się powoli i z pełną kontrolą partnera. Nie należy nastawiać się na maksymalne tempo.

Zdarza się również, że początkujący zapominają o właściwej komunikacji podczas treningu, ale bezpieczeństwo obu osób zawsze ma pierwszeństwo przed skutecznością techniki.

Przede wszystkim trening zawsze powinien odbywać się pod okiem wykwalifikowanego instruktora, z wykorzystaniem odpowiedniej maty i zgodnie z regulaminem danego klubu sportowego. Samodzielne ćwiczenie takich technik jak duszenie, bez przygotowania merytorycznego i kontroli eksperta, może skończyć się poważnymi problemami zdrowotnymi.

Partnerzy powinni uważnie i z szacunkiem podchodzić do reakcji przeciwnika, szczególną uwagę przywiązując do sygnalizowania poddania się. W profesjonalnych klubach podczas treningu nie doprowadza się do utraty przytomności ani skrajnych sytuacji. Celem treningu jest nauka prawidłowej biomechaniki i przejęcie kontroli.

Podsumowując, duszenie zza pleców to jedna z najbardziej rozpoznawalnych technik kończących w sportach chwytanych. Jej skuteczność wynika z biomechaniki i kontroli pozycji, dlatego od wielu lat pozostaje ważnym elementem szkolenia w judo, brazylijskim jiu-jitsu, grapplingu oraz MMA.

Powinna być doskonalona pod okiem wykwalifikowanego instruktora z uwzględnieniem wszystkich zasad bezpieczeństwa. Jako technika skuteczna nie może być wykonywana przez amatorów nieznających podstaw – należy odpowiednio przygotować się do nauki tego chwytu.