Czym jest elastyczność metaboliczna? Tajemnice spalania tłuszczu

Działanie naszego organizmu można porównać do samochodu hybrydowego – raz jedzie on na prądzie, innym razem na benzynie, w zależności od tego, co jest akurat dostępne. Dokładnie tak działa elastyczność metaboliczna, znana również jako metflex. Można ją potocznie zdefiniować jako zdolność ciała do płynnego przełączania się pomiędzy spalaniem glukozy (czyli węglowodanów) a tłuszczów. Co ważne, mowa tutaj zarówno o tłuszczach dostarczanych z pożywienia, jak i zmagazynowanych w postaci tkanki tłuszczowej. Mówiąc jeszcze prościej: tuż po jedzeniu organizm sięga po glukozę, ale po kilku godzinach przechodzi na zapasy tłuszczowe.

Problem zaczyna się w momencie, kiedy „skrzynia biegów” się zacina i organizm nie radzi sobie z przełączaniem. Zaburzona elastyczność metaboliczna jest charakterystyczna dla otyłości, insulinooporności czy cukrzycy typu 2. W praktyce może to oznaczać gorsze gospodarowanie energią, odkładanie się nadmiaru tłuszczu oraz problemy z poziomem cukru we krwi. Stoi to w kompletnej opozycji do dobrze funkcjonującego organizmu. Poprawne działanie metflex przekłada się na szybszą regenerację po wysiłku, dobre przyswajanie się diety, a także lepsze ogólne samopoczucie na co dzień.

Na gruncie sportu i medycyny coraz popularniejszym pojęciem staje się tak zwany MetFlex Index. Jest to wskaźnik, który pozwala ocenić, jak organizm radzi sobie z produkcją energii przy niskim poziomie mleczanu. Brzmi to nieco skomplikowanie, ale wystarczy zapamiętać, że im wyższy wynik, tym większa zdolność do spalania tłuszczu i mniejsze uzależnienie od glukozy. Narzędzie to pozwala ocenić zdrowie metaboliczne oraz skuteczność diety i treningu.

Dla lepszego zrozumienia tematu warto wyjaśnić, jak dokładnie wygląda proces przełączania pomiędzy różnymi rodzajami energii. Na co dzień nasz organizm najchętniej czerpie energię z glukozy, ponieważ jest ona szybkim i łatwodostępnym źródłem energii. Podaż węglowodanów z jedzenia zamieniana jest następnie w glikogen i magazynowana w mięśniach oraz wątrobie. To właśnie glukoza jest pierwszym wyborem komórek mięśniowych i nerwowych, kiedy potrzeba korzystać z energii.

Po pewnym czasie poziom „węgli” zacznie naturalnie spadać. Mądry organizm nie wpada jednak w panikę, a uruchamia alternatywne mechanizmy i zaczyna sięgać po tłuszcz. W tym momencie tkanka tłuszczowa zaczyna uwalniać wolne kwasy tłuszczowe, które mogą zostać przekształcone w energię. Jednocześnie wątroba inicjuje proces ketogenezy, czyli produkcji ciał ketonowych. Związki te stanowią naturalne paliwo rezerwowe – zasilają mózg i mięśnie, kiedy poziom glukozy we krwi jest mniejszy.

Elastyczność metaboliczna to nie tylko termin, który można potraktować jako ciekawostkę rodem z podręcznika do fizjologii. To praktyczna przewaga, którą można odczuć na co dzień. Potrafiący przełączać się pomiędzy glukozą a tłuszczami organizm działa ekonomiczniej, szybciej się regeneruje i łatwiej utrzymuje równowagę energetyczną. Jakie to przynosi efekty? Prezentujemy najważniejsze z nich!

To najbardziej oczywista korzyść z elastyczności metabolicznej. W momencie, kiedy organizm potrafi korzystać z zapasów tłuszczu, deficyt kaloryczny działa tak, jak powinien. Przekłada się to na sprawną redukcję i trwałe utrzymanie efektów. Oprócz tego produkcja ciał ketonowych wpływa na to, że uczucie głodu jest mniej dokuczliwe, a potrzeba zjedzenia czegoś słodkiego pojawia się zdecydowanie rzadziej. W praktyce oznacza to większą kontrolę nad dietą i zmniejszenie ryzyka podjadania.

Korzyści metflex można doszukać się również na gruncie sportów wytrzymałościowych. Umiejętność szybkiego przełączania się na spalanie kwasów tłuszczowych sprawia, że podczas ciężkiego treningu właściwie nie ma spadków energii. Brak powszechnego wśród trenujących „zjazdu” sprawia, że można trenować dłużej i ciężej. Elastyczność metaboliczną da się budować poprzez post lub dietę niskowęglowodanową. W trakcie procesu nie można jednak przesadzać z ciężkością treningów, ponieważ organizm jest nieco osłabiony.

Ketony można nazwać „czystszym paliwem” niż glukozę. Ich spalanie generuje mniej reaktywnych form tlenu, które przyspieszają procesy starzenia. W praktyce oznacza to mniejsze obciążenie dla organizmu i lepszą ochronę przed przewlekłymi stanami zapalnymi. To jednak nie wszystkie korzyści płynące ze spalania ketonów. Warto tutaj wymienić również wsparcie regulacji hormonów (w tym insuliny), które poprawiają pracę wielu organów. Stabilna praca układu hormonalnego zmniejsza natomiast ryzyko odkładania się tkanki tłuszczowej, a także poprawia codzienne samopoczucie.

Mamy dobrą informację dla wszystkich, którzy chcą osiągnąć elastyczność metaboliczną – da się ją wytrenować. Dokładnie tak samo jak kondycję czy siłę mięśni. Będzie to jednak wymagało podjęcia świadomych działań, które krok po kroku nauczą organizm sprawniejszego przełączania się pomiędzy źródłami „paliwa”. Kluczową rolę odgrywają w tym przypadku nawyki: ruch, sposób odżywiania, a także regeneracja. Jak więc samodzielnie poprawić MetFlex Index?

Chcesz skutecznie poprawić elastyczność metaboliczną? Więc zapewnij sobie solidną dawkę aktywności! Ruch to jeden z najskuteczniejszych sposobów na poprawę tego parametru. Dlaczego? Podczas wysiłku fizycznego wzrasta aktywność hormonów takich jak adrenalina lub noradrenalina. To właśnie one odpowiadają za mobilizację tłuszczu i jego wykorzystanie. U osób z nadwagą lub otyłością mechanizm ten może działać gorzej. Dzięki regularnym treningom można jednak odblokować ten proces i nauczyć organizm prawidłowego schematu spalania tłuszczu.

Ale to nie wszystko. Aktywność fizyczna wpływa też na metabolizm glukozy i poprawia wrażliwość insulinową, co przekłada się na stabilniejszy poziom cukru we krwi. Ćwiczenia pobudzają również wydzielanie miokin. Są to produkowane przez mięśnie białka, które wspierają zdrowie metaboliczne. Oprócz tego regularny trening ma moc aktywowania szeregu genów odpowiedzialnych za gospodarkę energetyczną, a to z kolei sprawia, że organizm staje się coraz bardziej elastyczny pod kątem metabolicznym.

Krótki, kontrolowany stres może zadziałać jak zimny prysznic lub trening – dać mobilizujący bodziec do spalania tkanki tłuszczowej. Problem zaczyna się w momencie, kiedy stres staje się przewlekły. W naszym organizmie podnosi się wtedy poziom kortyzolu, a to blokuje spalanie tłuszczu zapasowego oraz zaburza działanie hormonów i receptorów. A to nie jest sytuacja komfortowa dla naszego metabolizmu. Zamiast elastycznego zarządzania energią, ciało wchodzi w „tryb oszczędzania”, co zwiększa skłonność do odkładania się tkanki tłuszczowej i nagłych spadków energii.

Rolę przewlekłego stresora w naszym życiu może pełnić wiele rzeczy. Często są to: 

• praca,
  
• napięcie emocjonalne,
  
• zbyt intensywny trening,
  
• niewystarczająca ilość snu,
  
• zbyt restrykcyjna dieta.
  

Sen to nie tylko odpoczynek, ale fundament naszego metabolizmu. Jeżeli śpimy zbyt krótko lub często się budzimy, zaburza to wydzielanie się melatoniny. Jest to hormon odpowiedzialny za regulację gospodarki hormonalnej, metabolizmu oraz procesów regeneracyjnych. Innym czynnikiem, który utrudnia jej produkcję, jest ekspozycja na światło niebieskie przed snem. Konsekwencją jest utrudnione zasypianie i słabszej jakości sen. Czym to się ma do elastyczności metabolicznej? Gdy melatoniny jest za mało w organizmie, powstaje stan zapalny, który blokuje receptory insulinowe i pogarsza kontrolę poziomu cukru we krwi.

W praktyce oznacza to, że kiepski sen osłabia elastyczność metaboliczną i utrudnia spalanie tłuszczu. Co możemy z tym zrobić? Po prostu się wyspać! Regularny, głęboki sen:

• poprawia tolerancję glukozy,
  
• wspiera równowagę hormonalną,
  
• zmniejsza stan zapalny w organizmie.
  

• ograniczyć wieczorem światło niebieskie,
  
• wypracować stałe godziny zasypiania
  
• zadbać o odpowiednią długość snu.
  

Nad elastycznością metaboliczną można pracować na wiele sposobów. Aby wprowadzić organizm w stan ketozy wiele osób jest na diecie ketogenicznej lub stosuje post przerywany (tak zwany intermittent fasting). Takie praktyki mogą pomóc, ale są dosyć radykalne. Tak naprawdę, aby wypracować zdolność organizmu do przełączania się z jednego źródła energii na drugie, wystarczy zadbać o cykliczną aktywność fizyczną i zdrowy styl życia. Organizm szybko zacznie czerpać energię z tłuszczów, pokonując insulinooporność i tym samym rozpocznie proces spalania tkanki tłuszczowej oraz poprawy składu ciała.

O elastyczność metaboliczną można dbać na różne sposoby. Ich połączenie sprawi, że będziemy cieszyć się zdrowiem i dobrym funkcjonowaniem!