Zimowe igrzyska paraolimpijskie. Co warto wiedzieć o paraolimpiadzie?

Igrzyska olimpijskie to najważniejsza i najbardziej prestiżowa impreza dla zawodników uprawiających sporty zimowe. Od 1976 roku rozgrywane są także zimowe igrzyska paraolimpijskie, które umożliwiają rywalizację osobom niepełnosprawnym. Odbywają się one tuż po głównym wydarzeniu i gromadzą najlepszych na świecie sportowców, którzy w codziennym życiu zmagają się z różnego rodzaju niepełnosprawnościami.

Liczba parasportów, w których toczy się rywalizacja, jest ograniczona. Zawodnicy mierzą się w sześciu dyscyplinach:

• narciarstwie alpejskim,
• biathlonie,
• biegach narciarskich,
• hokeju na lodzie na siedząco,
• snowboardzie,
• curlingu na wózkach.

Sama idea sportowej rywalizacji osób z niepełnosprawnościami pojawiła się tuż po II wojnie światowej. Początkowo aktywność fizyczna była jedynie formą rehabilitacji dla żołnierzy oraz cywilów, którzy ucierpieli w wyniku konfliktu światowego.

W 1960 roku w Rzymie odbyły się pierwsze Letnie Igrzyska Paraolimpijskie. To wydarzenie stało się inspiracją do stworzenia zimowej wersji rywalizacji.

Prekursorem sportów zimowych dla osób z niepełnosprawnościami był austriacki narciarz po amputacji obu nóg – Sepp Zwicknagl. Zapoczątkował on eksperymenty z protezami, dzięki którym narciarstwo stało się bardziej dostępne dla niepełnosprawnych. Prawdziwym przełomem okazał się rok 1974, kiedy to zorganizowano pierwsze mistrzostwa świata w narciarstwie alpejskim biegowym dla osób z niepełnosprawnościami. Dwa lata później w szwedzkim Ornskoldsvik odbyła się premierowa edycja zimowych igrzysk paraolimpijskich.

W następnych latach nastąpił dynamiczny rozwój tej imprezy oraz stałe powiązanie ich z zimowymi igrzyskami olimpijskimi. Od 1992 roku zimowa paraolimpiada jest organizowana w tych samych miastach, co olimpiada – tuż po zakończeniu głównego wydarzenia. Niepełnosprawni sportowcy korzystają z dokładnie tych samych aren, co pełnosprawni zawodnicy. Dzięki tej decyzji paraolimpiada stała się integralną częścią największego sportowego święta, co przełożyło się na wzrost jej prestiżu.

Najbardziej widowiskową dyscypliną podczas zimowej paraolimpiady jest narciarstwo alpejskie. Zawodnicy rywalizują ze sobą w dwóch konkurencjach:

• slalomie,
  
• slalomie gigancie.
  

• urazach rdzenia kręgowego,
  
• z porażeniem mózgowym,
  
• po amputacjach,
  
• osoby niewidome i słabowidzące.
  

• siedem z nich przeznaczonych jest dla zawodników rywalizujących w pozycji stojącej, 
  
• trzy dla osób siedzących oraz trzy dla niedowidzących.
  

Kolejną dyscypliną, która wchodzi w skład zimowych igrzysk paraolimpijskich, jest biathlon. Sport ten łączy w sobie dwie dziedziny:

• biegi narciarskie,
  
• strzelectwo.
  

• dwanaście dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi,
  
• trzy dla niewidomych i słabowidzących.
  

Na igrzyskach paraolimpijskich nie mogło również zabraknąć biegów narciarskich. Sport ten pozwala na start osób z różnymi typami niepełnosprawności. Są to:

• osoby z porażeniem mózgowym,
  
• po amputacjach, poruszające się na wózkach,
  
• niewidomi, słabowidzący
  
• niepełnosprawni intelektualnie.
  

To jedna z najmłodszych dyscyplin na zimowych igrzyskach paraolimpijskich. Snowboard został oficjalnie włączony do programu imprezy w 2014 roku w Soczi. Początkowo udział w zawodach sportowych brały jedynie osoby z niepełnosprawnością kończyn dolnych. Rywalizacja rozgrywana była w formacie jazdy na czas, bez uwzględniania dodatkowych kategorii związanych ze stopniem niepełnosprawności. W ciągu dziesięciu lat nastąpił jednak dalszy rozwój dyscypliny.

Podczas igrzysk w Pjongczangu w 2018 roku dyscyplina liczyła już dziesięć konkurencji. Startujących podzielono na dwie kategorie pod kątem stopnia niepełnosprawności, a także wprowadzoną nową odmianę – banked slalom. Do programu dodano także jazdę par w systemie pucharowym. Rok 2022 i igrzyska w Pekinie przyniosły dołączenie nowych kategorii – tym razem dla zawodników z niepełnosprawnościami kończyn górnych.

Bardzo ciekawą formę rywalizacji na paraolimpiadzie zapewnia curling na wózkach. Cechą charakterystyczną tej dyscypliny są starcia drużyn mieszanych, złożonych z kobiet i mężczyzn. W curlingu dopuszcza się starty sportowców z niepełnosprawnościami kończyn dolnych, ale także z porażeniem mózgowym oraz stwardnieniem rozsianym. Warunkiem koniecznym do wzięcia udziału w rywalizacji jest jednak poruszanie się na wózku inwalidzkim.

Jak wygląda rywalizacja podczas meczu curlingu? Sportowiec ma możliwość wypuścić kamień za pomocą ręki lub specjalnego kija. Poza tym rozgrywka toczy się na dokładnie takich samych zasadach jak w tradycyjnym curlingu. Co ważne – paraolimpijska odmiana tego sportu nie uwzględnia żadnych kategorii niepełnosprawności. Jedynym wymogiem jest korzystanie z wózka inwalidzkiego w codziennym życiu.

Polscy sportowcy od samego początku zapisują się w historii zimowej paraolimpiady. Nasi reprezentanci startowali w dwunastu z trzynastu dotychczasowych edycji. W tym czasie zdobyli łącznie 45 medali:

• 11 złotych,
  
• 6 srebrnych,
  
• 28 brązowych. 
  

• Mariana Niedźwiadka,
  
• Barbarę Chmielecką,
  
• Elżbietę Dadok.
  

Zimowe igrzyska olimpijskie i paraolimpijskie to fascynujące wydarzenie sportowe. Daje ono możliwość nie tylko obserwowania zaciętej rywalizacji sportowej, ale także zrozumienia tego, że niepełnosprawność nie musi być barierą w spełnianiu marzeń sportowych. Czas pokaże czy kolejne igrzyska w Mediolanie i Cortina d'Ampezzo odtworzą kolejny worek z medalami dla polskich reprezentantów.