Tchoukball – bezkontaktowa gra błędów

Tchoukball (w Polsce znany też jako czukbol) to wyjątkowy sport, w którym nie uświadczymy brutalnych starć, fauli oraz przepychanek, a pomimo tego emocje potrafią sięgać zenitu. Dyscyplina ta powstała w latach 70. XX wieku z inicjatywy Hermanna Brandta, którego celem było stworzenie gry dostępnej dla wszystkich, a jednocześnie pozbawionej agresji. Aktywność ta przypomina nieco piłkę ręczną, ale zamiast bramek oferuje dwie małe trampoliny naciągnięte siatką, od których odbija się piłkę.

Tym, co czyni tę dyscyplinę wyjątkową, jest fakt, że kontakt fizyczny jest całkowicie zakazany. Sprawia to, że czukbol przekierowuje uwagę z walki z rywalem na kwestie taktyki, szybkości i precyzji. Aktywność ta znakomicie sprawdza się zarówno jako sport rekreacyjny, jak i pozwala na bardziej profesjonalną rywalizację. Połączenie dynamiki i pracy zespołowej daje radość z gry bez ryzyka kontuzji i niepotrzebnych napięć pomiędzy zawodnikami.

Pomysł na tchoukball narodził się z troski o zdrowie zawodników. Szwajcarski biolog, doktor Hermann Brandt zauważył, że gracze sportów zespołowych często ulegają kontuzjom, które uniemożliwiają im kontynuowanie sportowej kariery, a nawet utrudniają codzienne życie. W swoich licznych artykułach naukowych otwarcie stawiał on pytanie, czy można stworzyć sport, który da radość rywalizacji, a jednocześnie zminimalizuje ryzyko urazów. Odpowiedzią stał się właśnie tchoukball.

W 1971 roku Szwajcaria i Francja założyły Międzynarodową Federację Tchoukballu (FITB), której pierwszym prezydentem został sam Brandt. Niestety nie doczekał on rozwoju swojego dzieła, ponieważ zmarł niespełna rok później. Sama dyscyplina jednak przetrwała i zaczęła się rozwijać: najpierw w Europie Zachodniej, a potem w Azji. W 1976 roku odbył się pierwszy międzynarodowy turniej. Następnie w ciągu dekady dosyć nieoczywistym centrum tchoukballowego świata został Tajwan, gdzie sport ten zdobył ogromną popularność.

Plac gry do tchoukballu przypomina ten znany z piłki ręcznej. Podstawowe podłoże stanowi boisko o wymiarach 27 × 16 metrów. Na obu końcach znajdują się kwadratowe trampoliny o boku jednego metra i kącie nachylenia 55 stopni. Pełnią one rolę bramek. Przed każdą z nich znajduje się półokrąg o promieniu trzech metrów. To tak zwane „pole zabronione”. Gracz nie może w nie wejść z piłką w rękach. Aby to zrobić, ma wcześniej oddać rzut lub podać futbolówkę do partnera.

Przepisy czukbolu dbają też o bezpieczeństwo. Wokół boiska musi znajdować się co najmniej metrowa (a najlepiej dwumetrowa) strefa bezpieczeństwa, która chroni zawodników przed zderzeniem z bandami. Warto dodać, że istnieje również odmiana tchoukballu rozgrywana na nieco mniejszych boiskach, które mają wymiary 21 × 12 metrów. W tym przypadku gra toczy się w pięcioosobowych składach. Wszystko inne wygląda jednak tak samo.

Na boisku spotykają się ze sobą dwie drużyny. Każda z nich razem z rezerwowymi liczy 12 zawodników, z których tylko siedmiu znajduje się na parkiecie. Tym, co wyróżnia czukbol na tle innych gier zespołowych jest całkowity zakaz kontaktu fizycznego. Nie wolno blokować, atakować, ani przejmować podań rywala. Każdy gracz może wykonać z piłką trzy kroki i ma trzy sekundy na jej oddanie. To jednak nie koniec ograniczeń. Drużyna może wymienić pomiędzy sobą maksymalnie trzy podania, zanim odda rzut na trampolinę.

Czukbol posiada swoje własne zasady dotyczące zdobywania punktów. Tutaj można atakować obie trampoliny jednocześnie, niezależnie od tego, po której stronie boiska się gra. Punkt zdobywa się, spełniając jeden z kilku warunków. Jest to możliwe, kiedy piłka odbija się od trampoliny i upada poza „polem zabronionym”, dotyka rywala poniżej kolan lub trafia w niego, gdy ten znajduje się w strefie „D”. Jeżeli jednak atakujący nie trafi w trampolinę albo piłka nie trafi w boisko, punkt otrzymuje drużyna przeciwna.

Podstawą wyposażenia są dwie ramy z siatką (reboundery), czyli po prostu trampoliny. To właśnie one zastępują tradycyjne bramki, czyniąc czukbol grą absolutnie wyjątkową. Do rozegrania meczu potrzebna jest także piłka. Swoim rozmiarem oraz wagą bardzo przypomina ona modele stosowane w „szczypiorniaku”. W zależności od wieku graczy i konkretnych rozgrywek stosuje się jej różne wersje. Sport ten jest na tyle prosty, że do gry nie potrzeba właściwie niczego więcej. Idea tchoukballu opiera się na dostępności i prostocie.

A jaki strój założyć na mecz tchoukballu? Jeżeli gramy czysto rekreacyjnie, panuje tutaj bardzo duża swoboda. Zwykle gracze zakładają wygodne koszulki oraz spodenki sportowe. Jeśli gra się toczy pod dachem, stawiają na buty halowe, a gdy na piasku, grają boso. Ochraniacze na kolana czy łokcie nie są obowiązkowe. Zwykle stosują je osoby, które chcą się poczuć pewniej na wypadek potencjalnych upadków. Nie ma jednak konieczności zakładania sprzętu ochronnego.

Tchoukball ze względu na swój bezkontaktowy charakter jest sportem stosunkowo bezpiecznym. Z tego powodu istnieje niewiele przeciwwskazań do jego uprawiania, ale to nie oznacza, że nie ma ich wcale. Warto pamiętać, że pomimo wszystko gra ta wymaga dużej sprawności ruchowej, dynamicznych skoków i nagłych zmian kierunku. Z tego powodu szczególną ostrożność powinny zachowywać osoby mające problem ze stawami (kolanowymi, skokowymi lub biodrowymi), a także z przewlekłymi bólami kręgosłupa.

Swój udział w meczu powinny też przemyśleć osoby, które zmagają się z niezaleczonym urazem mięśniowym lub zaburzeniami równowagi. Intensywne podskoki i lądowania mogą pogłębić kontuzję, a przy problemach z równowagą, mogą zwiększyć ryzyko niekontrolowanego upadku. Poza tym jednak czukbol nie stwarza większych zagrożeń. Formuła, którą oferuje, sprawdzi się w przypadku osób, które chciałyby zaangażować się w sport drużynowy, ale bez agresywnej rywalizacji na boisku.

Chodzi Ci po głowie tchoukball? Sport ten to naprawdę gra dla każdego. Aby spróbować doświadczyć tej wyjątkowej dyscypliny na własnej skórze wystarczy zorganizować grupę chętnych znajomych. Zakup sprzętu również nie będzie stanowił problemu. Zarówno bramki, jak i piłkę znajdziesz w ofercie sklepu sportowego Decathlon. Na koniec zorganizuj odrobinę wolnego miejsca, gdzie można zbudować prowizoryczne boiska i baw się dobrze przepełnioną fair play rywalizacją!