Dieta bezglutenowa – fakty i mity. Czy eliminacja glutenu bez celiakii ma sens zdrowotny? Czy dieta bezglutenowa jest zdrowa? Sprawdź!
Dieta bezglutenowa kojarzy się przede wszystkim ze sposobem żywienia odpowiednim dla osób z nadwrażliwością na gluten czy celiakią. Wokół niej, podobnie jak wokół samego glutenu, narosło wiele nieprawdziwych opinii. Poznaj dietę bezglutenową, fakty i mity o niej.
Dieta bezglutenowa stosowana jest u osób z nadwrażliwością i alergią na gluten, w tym chorobą trzewną zwaną celiakią. Reakcje alergiczne na ten składnik mogą być bardzo ostre, tak jak to bywa w innych alergiach pokarmowych. Sprawdź, czy gluten faktycznie jest szkodliwy dla każdego i co wyróżnia dietę, w której go nie ma.
Wiele osób uważa, że chorzy na celiakię po prostu przesadzają, eliminując gluten z diety. Tymczasem to białko obecne w pszenicy, jęczmieniu i życie u takich osób wywołuje stan zapalny śluzówki jelita cienkiego oraz może prowadzić do błonnikowych uszkodzeń kosmków jelitowych, w tym ich zaniku. Z czasem skutkuje to niedoborami witamin i minerałów, a także problemów zdrowotnych, jak choroba Duhringa, osteoporoza, anemia, które wynikają z zaburzenia wchłaniania składników odżywczych.
Usunięcie podstawowych zbóż z jadłospisu często zmniejsza spożycie ważnych składników, na przykład błonnika, witamin z grupy B, żelaza, cynku, selenu. Wynika to z faktu, że w zwykłej diecie pochodzą one z pełnoziarnistych produktów zbożowych. Jeżeli ich nie zastąpisz wartościowymi alternatywami, łatwo o niedobory. Aby mieć pewność, że dieta bezglutenowa jest zdrowa, trzeba uważnie eliminować ziarna na rzecz innych, zdrowych składników kuchni bezglutenowej.
To, że dieta bezglutenowa stała służy osobom chorym na celiakię, nie oznacza jeszcze, że same składniki stworzone z myślą o osobach z celiakią są zdrowsze od tych z glutenem. Wiele z nich bywa mocno przetworzonych, z dodatkiem cukru, tłuszczu lub substancji poprawiających smak i konsystencję. Artykuły gluten-free mogą mieć więcej kalorii, mniej błonnika czy białka niż produkty zawierające gluten. Przy nieuważnym komponowaniu diety staje się to prawdziwym problemem, który ostatecznie może spowodować inne schorzenia wymagające diagnostyki i leczenia.
Pod warunkiem że jest dobrze zaplanowana i przemyślana. Wyeliminowanie glutenu nie oznacza rezygnacji z wartościowych produktów. Wystarczy zadbać o urozmaicenie diety: warzywa, owoce, naturalnie bezglutenowe zboża (na przykład ryż, kasza gryczana, komosa), nasiona, orzechy, białko z mięsa, ryb, roślin strączkowych. Wtedy eliminacja glutenu nie wiąże się z automatycznymi stratami.
Lekarze podkreślają, że gluten u zdrowych osób nie stanowi zagrożenia. Bezcelowe wykluczanie bez wskazań typu celiakia czy nietolerancja glutenu może prowadzić do pogorszenia jakości diety, bo oznacza mniej błonnika i składników odżywczych, większe spożycie przetworzonych zamienników.
Wraz z tym, jak rozpowszechniła się wiedza o celiakii, fakty i mity o diecie bezglutenowej zupełnie się pomieszały. Wiele osób uważa, że stosowanie diety bezglutenowej pomoże, gdy nie ma wskazań medycznych. Również wpływ glutenu na organizm jest wyolbrzymiany, a nawet pokazywany w niekorzystnym świetle zupełnie bezpodstawnie.
To przekonanie nie ma oparcia w dowodach. Tylko u niektórych osób występuje wskazanie do wykluczenia glutenu z powodu celiakii czy nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten. Warto pamiętać, że jest to dieta trudna w komponowaniu, bo składnik ten występuje nawet w wędlinach. Co więcej, produkty bezglutenowe często mają gorszy skład, mniej wartości odżywczych, a więcej cukru czy tłuszczu.
Nie ma naukowych dowodów na to, by sama eliminacja glutenu powodowała utratę masy ciała. Redukcja wagi zależy od bilansu kalorycznego i jakości diety, a także poziomu ruchu. Sam gluten nie jest kaloryczny, więc wystarczy rozsądne komponowanie diety z deficytem, aby utracić masę ciała. Jeśli dieta nie przynosi rezultatów, warto wykonać rozszerzone badania. Pamiętaj, że produkty stosowane przy celiakii często mają gorszy skład i większą kaloryczność.
Objawy takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy pogorszone samopoczucie mogą mieć wiele przyczyn takich jak nadmiar cukrów prostych, nietolerancje pokarmowe inne niż gluten, stres, niską jakość diety. Nie oznacza to, że gluten jest winny pogorszenia samopoczucia. Warto najpierw dopilnować zbilansowanej diety, a przede wszystkim diagnozować choroby, które się podejrzewa, bo czasem wcale nie o nie chodzi.
W rzeczywistości produkty bezglutenowe często są droższe i mniej dostępne. Ponadto, by dieta była wartościowa, trzeba w przemyślany sposób komponować posiłki z naturalnych produktów. W przeciwnym razie można doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Z tego względu przy diecie bezglutenowej wskazane dla osób nią zainteresowanych są konsultacje z dietetykiem.
Chociaż w celiakii i nietolerancjach to prawda, u osób zdrowych nie ma dowodów na to, że gluten wpływa negatywnie na mikrobiom lub trawienie. Unikanie ziaren niektórych zbóż takich jak pszenica, a także produktów z nich, nie ma więc najmniejszego sensu dla zdrowia układu pokarmowego. O wiele ważniejsza jest profilaktyka w formie badań, a także zdrowa, zbilansowana dieta.
W diecie bezglutenowej można również zadbać o dodatkowej zdrowych składników, nawet jeśli regularnie trenujesz. Na Decathlon.pl znajdziesz szeroki wybór odżywek dla sportowców, a także dodatków takich jak suszone owoce, bezpiecznych przy diecie bez glutenu.
